President Tsaar op Obama Beach op de voet gevolgd (50/60)

Deze zomer publiceren nrc.next en NRC Handelsblad fragmenten uit de roman President Tsaar op Obama Beach van A.F.Th. van der Heijden als feuilleton. De afleveringen verschijnen ’s ochtends <op de website van de krant>. In de loop van de dag blog ik een bespreking. Vandaag: aflevering 49. 

In aflevering 8 zat de piloot van de rampvlucht MX17 nog gezellig te redetwisten met een Britse piloot, die hem waarschuwde voor het gebied boven de Oekraïne. ‘Ik denk aan de veiligheid van mijn passagiers,’ zegt de Brit. En de Maleisiër: ‘Grootspraak. Het gaat om geld.’

Het blijkt achteraf het subtiel getoonde pistool van Tsjechov voor President Tsaar, waarin geld inderdaad de belangrijkste drijfveer lijkt van alle grote en kleine slechteriken.

Het geldt in de eerste plaats voor kleine ergernissen. Natan, die zelf natuurlijk vrij is van dit soort jacht naar aards slijk, ergert zich aan de ‘zuinigheid’ van Nederlanders die cellofaan rond de bloemen laten. Als hij ziet dat er veel kippenstront ligt in de schuur waar zijn vader is gevallen, denkt hij: “Misschien had de curator van het faillissement gedacht het totaal aan groenwitte uitwerpselen nog wel als bruikbare mest te gelde te kunnen maken.”

Weinig gedronken

Maar het grote geld – de dertig miljoen dollar beloning van Rikscha voor de gouden tip – maakt in iedereen het slechtste los. Niet alleen blijken mensen bereid om voor een deel van dat bedrag passagiersvliegtuigen uit de lucht te schieten, maar we hebben ook al gezien dat Natan zowel door de Separatisten als door de Azovs werd gemarteld voor een deel van dat geld.

Ik kon me deze geldzucht niet herinneren uit eerder werk van Van der Heijden: zijn personages hebben toch eerder de neiging om het geld over de balk te smijten, liefst om er alcoholische consumpties voor te kopen. Daar staat tegenover dat in President Tsaar eigenlijk weinig wordt gedronken.

Avaritia

Ik kan één uitzondering bedenken: het nooit verschenen Da Vinci op de Veluwe, lang geleden aangekondigd als deel 5 van De tandeloze tijd, zou gaan over een voormalige huisbaas van de familie Van der Heijden. Het voornaamste bezwaar tegen die verhuurder lijkt ook zijn mateloze heb- en geldzucht te zijn geweest, alsmede zijn leugenachtige karakter. Waar vrijwel alle hoofdzonden de personen van Van der Heijden goed afgaan – het is niet moeilijk voorbeelden te bedenken voor hoogmoed, onkuisheid, nijd, onmatigheid, woede of traagheid – is er één uitzondering. Mensen die zwelgen in hebzucht (avaritia) kunnen op geen genade rekenen.

Sujet

Het deel Da Vinci op de Veluwe is allang van de lijstjes aangekondigde boeken verdwenen – het inmiddels verschenen deel 5 is De helleveeg en gaat over heel iets anders. (De schrijver schreef ooit een stukje voor De Revisor over de aanleiding, dat nu op DBNL staat. Dezelfde tekst verscheen ook in het boek Engelenplaque.)

De aanleiding was misschien toch iets te klein. In het genoemde stukje uit De Revisor zegt de schrijver weliswaar dat zijn verblijf op de Veluwe hem “door [z]ijn kennismaking met een sujet als Roldanus, meer inzicht had gegeven in de machtswellust van figuren als Hitler en Stalin”, maar inmiddels neemt hij met die verre benadering geen genoegen meer en moeten de écht grote misdadigers op de strafbank van Van der Heijdens pen gelegd worden. In plaats van Da Vinci op de Veluwe is er nu een ander boek waarvan de titel dezelfde structuur heeft (‘Iemand op een plaats’): President Tsaar op Obama Beach.

De A-index van vandaag is 7,11(benedengemiddeld).
De algehele A-index is 7.98 (stabiel)
Tot nu toe hebben we 14.1433  a’s gelezen