Door Marc van Oostendorp
In mijn zondagochtendminicollege vandaag: hoe spreken jongens in de Randstad het woord ‘programma’ uit?
- Door naar de hoofd inhoud
- Skip to secondary menu
- Spring naar de eerste sidebar
- Spring naar de voettekst
Neerlandistiek
Online tijdschrift voor taal- en letterkundig onderzoek
Footer
Ik hoor helemaal geen r “achter in de mond”, zoals jij zegt – de r rolt wel, maar dan voorin. Een tongpunt-r dus, geen huig-r. Wat er misschien bijzonder aan is, is dat hij zijn rollende r met ronde lippen uitspreekt – het is alsof er een o doorheen klinkt, en die hoor je bijna al voordat de r begint (‘porrogorramma’). Een beetje een bollewangenhapsnoet-r. Of het iets met Rotterdam te maken heeft, betwijfel ik – hij heeft in mijn oren maar een licht Rotterdams (of Zuid-Hollands) accent.
Er lijken maar weinig mensen van Marokkaanse afkomst te zijn die een huig-r gebruiken. Aboutaleb heeft ‘m zichzelf aangeleerd, en dat klinkt best vreemd – bovendien duikt de tongpunt-r bij hem nog best vaak op.
Ik hoor exact hetzelfde: absoluut een tongpunr-r, en met een soort o’tje ervoor: hier in vertraging nog iets duidelijker. Wat intrigerend dat onze percepties zo uiteenlopen!
Kan het zijn dat de eerste r de tweede beïnvloedt en er twee rollende tong-r’s van maakt? Na de bilabiale p ligt dat misschien voor de hand. Ik denk hierbij aan mijn vroegere professor Frans die consequent de Franse r nooit als huigklank uitsprak (in tegenstelling tot Fransen wier mond daar al naar staat).
En voorzover de overgang van g naar r lastig is, kan de o zijn voorbereidende (aanpassende) rol vervullen.
Ik heb niet de indruk dat er beïnvloeding van naburige klanken in het spel is: getuige het originele filmpje is die tongpunt-roller simpelweg hoe Salaheddine de r overal uitspreekt.
(Ho, foutje in de link, pardon. Poging 2.