Verwarwoordenboek Vervolg (28)
Door Jan Renkema
In het Verwarwoordenboek worden zo’n 500 woordparen behandeld met vaak onduidelijke verschillen: afgunst-jaloezie, bloot-naakt, geliefd-populair, plaats-plek, enz. Talrijke lezers hebben woordparen aangedragen met het verzoek om ook die te behandelen. Vandaar deze wekelijkse rubriek.
Mocht u ook een ‘verwarpaar’ behandeld willen zien, plaats dan een reactie onder deze rubriek. Kijkt u dan wel even op de website om te zien of de woorden al zijn opgenomen.
formule / vergelijking
Er is een verschil in betekenis.
formule een notatie van cijfers, letters en/of symbolen
vaste set regels
Velen kennen de relativiteitsformule E = mc2, maar slechts weinigen kunnen die uitleggen.
vergelijking de gelijkstelling van twee formules met een of meer variabelen
Vergelijkingen met twee variabelen zoals 3x + 2y = 10 blijf ik lastig vinden.
Formules gebruik je om iets te beschrijven, zoals water in de scheikunde met H2O: een molecuul met twee atomen waterstof en één atoom zuurstof. Je kunt ze ook gebruiken om een wetmatigheid te formuleren, zoals in de natuurkunde Einsteins relativiteitstheorie met E = mc2: energie is massa maal de lichtsnelheid in het kwadraat. En het bekendste voorbeeld uit de wiskunde is a2 + b2 = c2, de stelling van Pythagoras: in een rechthoekige driehoek is de som van de kwadraten van de lengte van de rechte zijden gelijk aan het kwadraat van de lengte van de schuine zijde.
Een formule is een weergave van iets met andere middelen dan woorden. In een formule kan ook het isgelijkteken voorkomen, maar dan gaat het niet om een vergelijking maar om een gelijkheid. Een vergelijking is bedoeld om iets op te lossen, namelijk de waarde van de variabele(n).
Formule heeft ook de betekenis van een set aan uitgangspunten of voorschriften. In redactieformule gaat het om uitgangspunten en bij formule 1-auto’s o.a. om het toerental van de motor.
In E = mc2 is c een constante, zelfs de meest constante constante die er bestaat. Als E gegeven is, kun je dus de bijbehorende m uitrekenen. Elke natuurkundige formule wordt gebruikt om mee te rekenen dus is ook altijd een vergelijking. Daarentegen zijn vergelijkingen vaak geen formules, elke brandweerwagen is rood maar niet elke rode vrachtwagen is een brandweerwagen.
Oh ja, de definitie van vergelijking is onjuist, niet twee formules, maar twee uitdrukkingen. Alles wat links van het = teken staat is de eerste uitdrukking, wat rechts staat is de tweede uitdrukking. En vergelijkingen zijn lang niet altijd wiskundig op te lossen, voor 5e- en hogeregraadsvergelijkingen bestaan geen algebraïsche oplossingen.