Nultaal (30)

Door Jan Renkema

Zonder nul is er geen wiskunde. Zonder niets is er geen communicatie. Want niets in taal is niet niets, maar iets. In deze serie een verkenning van onder meer: de stilte, de spatie, de betekenis van de punt, wat er gebeurt tussen ‘navel’ en ‘truitje’, het inhoudsloze gesprek, ‘Dat hebt u mij niet horen zeggen,‘E 621’ op een verpakking en verbale reddingsvlotten. Niets?zeggend, nee: Iets!zeggend.

Je verwacht iets, maar krijgt niets. Ja, dat kan heel goed in taal. Gewoon een verbaal rookgordijn optrekken of de taalmistmachine inpluggen. Jij en je gesprekspartner zitten beiden met je handen in je haar omdat er geen oplossing is voor een probleem, en dan kijkt de ander je plotseling heel energiek aan en zegt, met een kleine pauze na zijn eerste zin zodat je plotseling weer vrolijker wordt: Ik heb een idee … We moeten een plan verzinnen!

Heeft je gesprekspartner nu een idee? Nee! Maar het lijkt wel zo. – Of zegt zo’n taalnevel wel iets, namelijk dat je het ook niet weet? In de mist valt dit moeilijk te onderscheiden. Aan een opvolger van premier Van Agt werd ooit de volgende vraag gesteld:

Waarom is oud-premier Van Agt nooit Minister van Staat geworden? Wat zijn de criteria voor zo’n benoeming?

De toen zittende premier antwoordde als volgt

Er zijn geen criteria anders dan bijzondere verdiensten die vergelijkbaar zijn met de bijzondere verdiensten van degenen aan wie deze titel eerder is verleend.

Merk op dat er geen antwoord komt op de eerste vraag. Eigenlijk had hier moeten staan dat Van Agt kennelijk niet aan de criteria voldeed. En op de vraag naar wat die criteria dan wel zijn, ontwaren we in de antwoordmist slecht vage contouren van een mogelijke boodschap ‘Daar ga ik lekker niet op antwoorden!’

Lijdt u zelf wel eens aan sluiertaal, woorddiarree, zinsophoesting of verbale uitslag? Er is een probaat geneesmiddel. Deleer de passage. Ga eerst na wat u eigenlijk wilt zeggen, en probeer het dan aan je overbuurvrouw te vertellen. Geef daarbij dan op een vraag een antwoord, en voor een probleem een oplossing. Hier een voorbeeld, één voorbeeld slechts, want deze tekstsoufflé neemt al voldoende ruimte in.

Mentorgroepen

De docententeams voor de hbo-opleidingen economie, techniek en ICT hebben gewerkt met mentorgroepen voor studenten die niet zijn geslaagd voor de eerste toetsmogelijkheid. Het doel van de mentorgroepen was enerzijds het coachen van eerstejaarsstudenten op het gebied van studievaardigheden. Anderzijds het ondersteunen van eerstejaarsstudenten op het gebied van wiskundevaardigheden. In de praktijk is gebleken dat de focus van de mentorgroep meer op ondersteuning van wiskundevaardigheden ligt dan op studievaardigheden. Ondersteuning op studievaardigheden is onderbelicht geweest. Studenten die deelnemen aan mentorgroepen hebben voornamelijk behoefte aan uitleg van wiskundeopgaven. Niet alle mentoren hadden voldoende wiskundekennis om deze gevraagde ondersteuning te bieden.

Honderd woorden, maar wat is het probleem? Iets loopt niet goed met coaching van studievaardigheden en wiskundevaardigheden. Studenten willen vooral het laatste, maar dat kunnen de mentoren niet. En wat is de oplossing? Die staat er niet. Er is nog geen plan verzonnen. Hier de honderd woorden teruggebracht tot ongeveer de helft, met ook een oplossing voor het probleem.

Wiskundeprobleem bij mentorgroepen

De mentorgroepen zijn bedoeld voor studenten met onvoldoende studievaardigheid en wiskundevaardigheid. In de praktijk gaat het vooral om wiskundevaardigheid. Maar niet alle mentoren zijn wiskundig voldoende geschoold. Daarom wordt voorgesteld om volgend jaar nieuwe begeleiders aan te stellen met voldoende wiskundekennis. Het trainen van studievaardigheid kan beter in andere mentorgroepen worden geregeld.