Door Renaat Gaspar

Een paar weken geleden (op 9 juli) is op Neerlandistiek een kort artikel verschenen over Karel de Waele, de Vlaamse dichter die in 1869 op 30-jarige leeftijd moest uitwijken naar de VS en daar in 1914 als Charles L. de Waele overleed. Een belangrijk onderdeel van dat artikel was gewijd aan een afwijzende brief van Willem Kloos (de redactiesecretaris van De Nieuwe Gids) aan Karel de Waele op diens ingezonden gedichten alsook aan de vraag welke gedichten dat zouden zijn geweest.

Toen dit artikel verschenen was, kreeg ik deze vondst op Google onder ogen:

Titel: [Karel De Waele] aan [Guido Gezelle ?]
BB nummer: 15855
 
Bibliotheek / plaats 1 Guido Gezellearchief Nr. 3322, V FICHE 101

Uitgeleend tot Niet uitleenbaar

Aantal reserveringen 0

Exemplaar GG15855

Moest dat betekenen, dat Karel de Waele niet alleen met Willem Kloos, maar ook met Guido Gezelle contact had opgenomen? Digitaal het Guido Gezellearchief bezocht (na de vakantie). Het antwoord was: onder de duizenden brieven die Gezelle in zijn leven had ontvangen van bewonderaars, taalminnaars en leveranciers van allerlei taaleigenaardigheden, waren er vijfentwintig afkomstig van Karel de Waele.

Maar onverklaarbaar was, dat deze brieven geschreven waren in de jaren 1886-1887 toen Karel (inmiddels Charles) de Waele in St. Helen, Michigan woonde. Bovendien was vreemd dat de incipits die bij elke brief werden getoond, te kennen gaven dat er met Gezelle gecorrespondeerd werd over woorden en uitdrukkingen in het (West-) Vlaams! Dus de Oost-Vlaming Karel de Waele zou vanuit Amerika aan Gezelle schrijven over (West-) Vlaamse taaleigenaardigheden? Onwaarschijnlijk. Maar het antwoord werd gauw gevonden, want gelukkig stond de voorzijde van een der vijfentwintig brieven in zijn geheel weergegeven (de overige brieven waren afgeschermd). Het handschrift daarop verschilde hemelsbreed van dat van Karel de Waele in de VS zoals ik dat gezien had. Er bleken dus in dezelfde decennia twéé Karels de Waele te zijn geweest, en allebei waren ze actief geweest, de een op letterkundig de ander op taalkundig én letterkundig gebied.

Nu was ook meteen duidelijk waarom Willem Kloos zijn afwijzende brief d.d. 6 april 1886 geadresseerd had aan Karel de Waele niét in Sinaai, niét in St. Helen, Michigan, maar wél in Gent. Want inderdaad: blijkens de dagtekeningen op de bovengenoemde brieven woonde zijn naamgenoot in de jaren 1886-1887 in die stad. De “gedichtjes” waarvan in de notulen van de vergadering der Nieuwe Gids-redactie op 9 december 1885 sprake was geweest, moesten van Karel de Waele uit Gent en niet van Charles de Waele uit Michigan afkomstig zijn.

Bijgevolg was in de DBNL de afwijzende brief van Kloos ten onrechte gelinkt aan Karel de Waele uit Sinaai, de dichter van Mijn eerste stap. Liederen en gedichten (1863). Blindelings heb ik aangenomen, dat de DBNL, die langs digitale weg een (voor mij zeer verrassend) verband tussen Kloos en De Waele had gelegd, het bij het rechte eind had. Ten onrechte dus. Maar ja, ik had bijtijds moeten bedenken dat een zoekmachine nooit denkt, maar enkel zoekt, vindt en verbindt.

Dat alles betekent, dat de passages over Karel de Waele en Willem Kloos in mijn artikel van 9 juli jl. onjuiste informatie bevatten en dus moeten vervallen.