Dit zijn zware tijden voor de rechtvaardigheid. Iedereen zit thuis, niemand schoolt meer samen. Dan moet je eigenlijk uitkijken wat de machthebbers doen, maar ook daar lijkt niemand meer mee bezig. Mensen zitten zich thuis uit de naad te werken, of te schamen dat ze zich niet uit de naad werken. Voor wie? Voor het systeem. Omdat ze als de crisis voorbij is toch wel graag een baan willen, of hun baan willen behouden.

Verkeken is voorlopig iedere kans op een demonstratie, maar ook op iedere normale ontmoeting waarop een gevoel van solidariteit meestal is gebaseerd. Het wordt nu ieder voor zich, ieder in zijn eigen huisje.

Geen geringe prestatie

De sectoren onderwijs en cultuur hebben in Nederland uitgerekend in deze tijd dan ook nog eens de slechtste minister die dat ministerie, met toch een lange geschiedenis van bestuurlijke miskleunen, heeft gehad. Nadat ze de eerste anderhalve maand van de crisis in absolute lethargie thuis heeft gezeten – in een interview meldde ze dat ze nu lekker veel vrije tijd had omdat ze niet meer naar al die culturele evenementen hoefde en dat ze af en toe een frisse neus ging halen – is ze nu wakker geworden, vastbesloten van de crisis nu een ramp te maken van het hoger onderwijs.

De contouren tekenden zich duidelijk af in het debat met de Tweede Kamer deze week, bondig samengevat door Ad Valvas.

Het was in de eerste plaats een spelletje verdeel-en-heers, waarbij ze zich deze keer eens richtte op de studenten. Die moesten niet zo klagen. Of denken dat ze recht hadden op teruggave van het collegegeld, want 93 procent van al het hoger onderwijs gaat “gewoon” door. “Dat is geen geringe prestatie.”

Gewoon onderwijs

Dat laatste leek bedoeld om GroenLinks-leider Jesse Klaver eens lekker in te wrijven dat hij zich in de nesten had gewerkt door het op te nemen voor die studenten en te vragen om teruggave van het collegegeld, omdat er geen onderwijs werd gegeven. Alle GroenLinks-stemmende universitaire medewerkers kwaad!

Terwijl Klaver weliswaar overdreef, maar toch ook gelijk had. 93% van het onderwijs gaat misschien door, maar het gaat niet “gewoon” door, het gaat door zo goed en zo kwaad als het gaat. En ja, universitaire medewerkers werken zich (terwijl de minister geniet van haar extra vrije tijd) ongans, net als mensen in alle sectoren van het onderwijs, maar “gewoon” onderwijs geven kan niet. Onderwijs geven op hetzelfde niveau kan niet.

Net zoals je niet van studenten kunt eisen dat ze “gewoon” onderwijs volgen.

Surveillant

We moeten ons niet uit elkaar laten drijven. De studenten hebben recht op compensatie, niet omdat wij niet voldoende ons best doen, maar omdat ons best op dit moment niet goed genoeg is. We moeten ons dus niet uit elkaar laten drijven, we moeten samen optrekken.

Maar Van Engelshoven had nog meer in haar mars. Ad Valvas: “Ze vond ook dat studenten niet te moeilijk moeten doen over online surveillance tijdens tentamens (proctoring). Natuurlijk moet alle privacywetgeving worden nageleefd en mogen de data niet verkocht worden. Maar als het allemaal volgens de regels verloopt, vindt ze dat studenten het eigenlijk niet mogen weigeren.”

Proctoring betekent per definitie een enorme inbreuk op de privacy van de student: die moet de inhoud van zijn computer en zijn internet toevertrouwen aan de surveillant, en camera’s opstellen zodat zijn kamer kan worden bekeken. Dat mag je niet eisen, van niemand. Niet in normale tijden, maar ook niet in deze tijden.

In één klap

Dit valt niet in de categorie “In deze tijd moet iedereen soms dingen accepteren die we minder prettig vinden”, zoals de minister zegt, maar in de categorie “in tijden van crisis wordt de basis gelegd voor onderdrukking”.

Want je hoeft niet heel achterdochtig te zijn om ook dit te vermoeden achter dit optreden van de minister. Het onderwijs kan kennelijk “gewoon” online doorgaan, en als we nu allemaal niet zo moeilijk doen over privacy hoeven we zelfs geen gymzalen meer af te huren voor tentamens. En als dat allemaal zo is, hebben we ook niet zo heel veel onderwijzend personeel meer mogelijk: het probleem van de komende crisis in één klap opgelost: gisteren bleek dat het kabinet al bezig is met plannen om vijf miljard te bezuinigen op het hoger onderwijs.

Wat mij nu nodig lijkt: wij zijn solidair met de studenten, de studenten zijn solidair met ons. We gaan staken. Voor behoud van het hoger onderwijs. Voor clementie voor de huidige generatie studenten.

Gelukkige dag van de arbeid, allemaal!