Oud gerechtsgebouw – stadhuis te Delft
voor J. Greshoff
Onder de kroonlijst gluren half voorover
Vier hoofden. Naast de gladde jong’ling hangt
Een baardig krijgsheld; dan, zwaarder en grover,
’n Fonteingod, die naar stroomnymphen verlangt,
Doch dulden moet, dat hem een leeuw flankeert,
Met ruwgegolfde manen en een ring.
Is ’t déze vierschaar die het recht beheert?
En ’t wilde Dier spreekt mee in het geding …
Op ’t steenen front, geleund aan sierpilaren,
Wil een gestalte uit haar plooien komen:
Een godin met de weegschaal van het wáre
Recht; en, als had zij een beroep vernomen.
Treedt zij uit, daalt af, – maar verstijft van verre
Voor rijen blauwe, ronde duivenkoppen,
Die ’t dak bevuilen en haar hulp versperren
En zich aan ’t hart der magistraat verstoppen.
S. Vestdijk (1898-1971)
Foto: Wikimedia / G. Lanting
[Het is me niet duidelijk waar die vier hoofden nou precies zitten, boven de godin Justitia of veel lager – maar de hoofden lagerop zijn met z’n zessen …]
Abonnees van Laurens Jz. Coster ontvangen iedere werkdag een gedicht per mail.
Denkelijk zijn toch de vier hoofden bedoeld in de lijst bòven Justitia. Helaas is de foto in vergroting niet heel scherp, maar ik meen tenminste in het meest rechtse een jongmensch te zien.
Een andere foto die ik vond toont deze vier grotesken (oorsprong Domus Aurea, paleis van imp. Nero) beter, met wijd opengesperde monden en opengesperde ogen.
[ https://fotografie54.files.wordpress.com/2018/04/stadhuis-delft-3.jpg.%5D Nummer twee van rechts heeft vanuit de opengesperde mond de typische uitloop van water die we van andere riviergoden wel kennen. Nummer drie zou de leeuw kunnen zijn en daarmee nummer vier de veteraan.
Delft is wel een reisje waard, dacht ik.
De leeuw staat op het wapenschild, toch? Verder lijkt me dat Vestdijk een beetje slordig keek, of dat de grotesken minder duidelijk waren door vervuiling. Het was overigens ook geen oud gerechtsgebouw, maar een stadhuis, waarin ook een gerecht huisde.
Wie zich misschien afvraagt, waarom of met welke reden heeft Vestdijk over het oude gerechtsgebouw, later het stadhuis van Delft gedicht, heb ik deels een antwoord. Waarom het gerechtsgebouw weet ik niet, maar wel dat Vestdijk een lange connectie met Den Haag had en je naast de trein sinds jaar en dag met tramlijn 1 gemakkelijk van Den Haag naar het centrum van Delft kan reizen. Ik heb dat vroeger ook wel gedaan. Hij zal Delft daardoor waarschijnlijk meerdere malen hebben bezocht, of zelfs goed hebben gekend.
Simon werd geboren in 1898 in Harlingen en belandde na zijn studie geneeskunde begin jaren dertig in Den Haag omdat zijn ouders daar naartoe waren verhuisd. Ondanks dat hij maar korte tijd in de hofstad verbleef, hij sleet zijn verdere leven in Utrecht en Doorn, bleef Den Haag belangrijk en kwam hij er geregeld, vooral omdat zijn ouders daar bleven wonen. Ze werden er ook begraven.
Hoewel Vestdijk in 1971 in Utrecht overleed en niet lang in de residentie had gewoond, werd hij bijgezet in het familiegraf op begraafplaats Nieuw Eik en Duinen in Den Haag. Je kan daar nog steeds zijn graf bezoeken.
[ Dichter Jan Greshoff, aan wie het gedicht is opgedragen, had grootouders in Den Haag en heeft er zelf ook nog kort gewoond en trouwde daar in de jaren dertig met Aty Brun. ]