Door Ton van der Wouden
Gisterenochtend las ik de koppen van nu.nl om te zien of de wereld nog bestond. Mijn oog viel op de kop Solskjaer haalt gram: ‘Veel mensen zagen United zesde of zevende eindigen’.
Ik weet niet wie Solskjaer is, uit de rest van het bericht en uit het plaatje bleek dat het een voetballer is. Ik was getroffen door de aan de sportman toegeschreven uitspraak Veel mensen zagen United zesde of zevende eindigen. Wat was de boodschap? Als ergens geschreven staat veel mensen zagen Sinterklaas afgelopen zaterdag in Leiden aankomen dan mogen we daaruit afleiden dat Sinterklaas afgelopen zaterdag in Leiden aangekomen is. Maar verderop bleek dat United helemaal geen zesde of zevende geworden is in een Britse voetbalcompetitie, maar derde.
Volgens de laatste (witte driedelige) editie van Van Dale heeft het werkwoord zien maar liefst vijftien betekenissen. De eerste betekenis is ‘met de ogen waarnemen’. In het algemeen kun je alleen dingen zien die bestaan, dus als we horen dat mensen Sinterklaas hebben zien aankomen, dan mogen we daaruit afleiden dat Sinterklaas daadwerkelijk is aangekomen.
Het werkwoord zien kan echter ook gebruikt worden in de betekenis ‘zich voorstellen’ (betekenis 5 bij Van Dale). Voorbeelden zijn gemakkelijk te vinden op het internet: Ik zag al voor me hoe de brandweer zou komen en Ik zag me al mijn boeltje pakken om alleen in een flat te gaan wonen zijn er twee. Kennelijk heeft Solskjaer bedoeld ‘veel mensen hadden gedacht dat United maar zesde of zevende zou worden’. Zien heeft in deze betekenis graag het kleine woordje (partikel) al bij zich: dat is handig voor de lezer of de hoorder, want dat al is vrijwel onmogelijk bij zien in de betekenis ‘waarnemen’ (deze informatie vindt u overigens niet expliciet in het woordenboek). Dus misschien heeft Solskjaer wel gezegd Veel mensen zagen United al als zesde of zevende eindigen. In een krantenkop zijn dat soort nuancerende kleine woordjes vaak de eerste die sneuvelen. Het gevolg is in dit geval een dubbelzinnige, zo niet onbegrijpelijke zin: op welke plaats is United nou geëindigd, hebben we hier te maken met zien1 of met zien5? Een oplettende eindredacteur had dit moeten zien. Mogelijk dat de tekst in de loop van de dag nog gecorrigeerd wordt, maar het plaatje hebben we als bewijs.
Voor mij moet ‘al’ hier juist niet staan. In de voorbeelden gaat het om een paniekerige gedachteflits, hier om een lang standhoudende overtuiging: gedurende het grootste gedeelte van het voetbalseizoen. Trainer Solskjaer geeft de sceptici het nakijken. ‘Ik zie het niet gebeuren’ lijkt me bovendien gewoon Nederlands, zonder enig ‘al’.
De kop is niet gecorrigeerd en er staat nog steeds:
Veel mensen zagen United zesde of zevende eindigen
Letterlijk genomen een onmogelijke zin als het om een fout zou gaan, want als je een club daadwerkelijk ziet eindigen dan is dat natuurlijk op één plek en niet op de een of de andere, op de zesde of de zevende plaats. Het zagen spreekt hier een verwachting uit.
En Gert de Jager ziet geen fout in de kop en ik kan daar wel mee instemmen, het is voor mij duidelijk wat er wordt bedoeld. Maar je kan voor de duidelijkheid het woordje al toevoegen.
Veel mensen zagen al United zesde of zevende eindigen.
Dat is wat Ton van der Wouden ook voorstelt als vermeende correctie, maar is de foute uitspraak in de kop wel van de ‘voetballer’ zoals Ton beweert? Heeft hij het artikel wel gelezen zoals hij beweert, want de ‘voetballer’ is de trainer en hij wordt in het artikel op een geheel andere manier geciteerd, namelijk:
“Ik denk niet dat veel mensen dit hadden voorspeld. De verwachting van velen was dat we op de zesde of zevende plek zouden eindigen”, zei Solskjaer tegen Sky Sports na het cruciale slotduel met directe concurrent Leicester City, dat in het eigen King Power Stadium met 0-2 werd verslagen.
En aangezien de kop niet is aangepast zal ook het citaat nu niet zijn veranderd, oftewel niets aan de handa.
[ Nou ja, niets aan de handa? In de kop wordt wel tussen haakjes een citaat gegeven en dat lijkt me niet correct omdat die uitspraak blijkens het artikel zo niet is gedaan. Maar ja, alle woorden van de trainer zijn natuurlijk vertalingen uit het Engels, dus Solskjaer heeft letterlijk hoe dan ook heel iets anders gezegd, ]