Laot oewe jas mer hangen, ‘t is nie kou

Van smartlap tot boerenpummelrock (3)

Fotoalbum Nationale Viering van de Bevrijding 2012, Gerard van Maasakkers Door Nationaal Comité 4 en 5 mei, Attribution

Deze tekst is het resultaat van de Olympiade van PlusNederlands, die dit jaar in aangepaste vorm doorging. Leerlingen konden individueel deelnemen aan een Onderzoekslab, waarbij ze onder begeleiding van een of meerdere onderzoekers van een Nederlandse of Vlaamse universiteit met een eigen project aan de slag gingen. Tom Withaar uit vwo 5 van het Praedinius Gymnasium in Groningen was een van de enthousiaste deelnemers. Samen met zijn begeleiders Kristel Doreleijers (Tilburg University/Meertens Instituut) en Jos Swanenberg (Tilburg University) verdiepte hij zich de afgelopen maanden in de motivaties voor artiesten om in dialect te zingen. In deze blogserie bespreekt hij de belangrijkste resultaten van zijn taalkundige verkenning. Vandaag in deel III de tweede casestudy: Gerard van Maasakkers.

Casestudy 2: Gerard van Maasakkers (Brabant, 1978 tot heden)

Hee gaode mee dan gaon we’n eindje lopen
Hou toch op mee poetsen, kijk toch nie zo nauw
Hee gaode mee, de bluumkes staon weer open
Laot oewe jas mer hangen, ‘t is nie kou
Hee gaode mee – Van Maasakkers, 2008

We gaan van de Achterhoek naar Brabant, naar Gerard van Maasakkers. Waarom heeft hij ervoor gekozen om in dialect te zingen? In een podcast van het Brabants Erfgoed vertelt hij onder andere over deze keuze en over zijn publiek.

Gerard van Maasakkers heeft in een poging zichzelf goed uit te kunnen drukken in verschillende talen liedjes geschreven: Nederlands werkte niet voor hem (want ‘dan klonk het veel te hoogdravend’) en Engels ook niet (want ‘dan rijmt alles’). Op een gegeven moment probeerde Gerard van Maasakkers echter een eigen tekst te maken op de melodie van het Franse liedje ‘Comme la lune’ van Joe Dassin uit 1966. Gerard van Maasakkers maakte hier ‘ik kom uit Nuenen’ van. ‘Dat ging automatisch […] in het […] Brabants.’ Na deze overgang op dialect ‘klopte’ voor hem ‘in één keer alles’. Voor Gerard van Maasakkers is dialect dus een natuurlijke keuze en niet een manier om een bepaald imago te krijgen of een boodschap over te brengen. Verder beschrijft hij dat dialect voor hem niet alleen een medium is, maar ook iets verandert aan de inhoud van zijn teksten: ‘Ik heb ook echt het gevoel dat als ik een liedje over hetzelfde onderwerp zou schrijven in het Nederlands, dat het een ander liedje zou worden dan wanneer ik het in [het] Brabants zou schrijven.’ Het Brabants zorgt voor een andere, zachtere sfeer dan het hardere Standaardnederlands.

Het is natuurlijk leuk dat Gerard van Maasakkers ervoor heeft gekozen in het Brabants te zingen, maar er moeten natuurlijk ook mensen naar zijn muziek willen luisteren. Gerard van Maasakkers geeft, net zoals Normaal, aan dat zijn publiek niet alleen uit Brabant komt: ze komen ‘gelukkig niet alleen’ uit ‘Brabant, want […] ze komen ook uit Friesland en zo’ . Ook hier geldt dus dat de onverstaanbaarheid van dialect geen probleem is voor outsiders. Ook heeft een groot deel van zijn publiek wel roots liggen in Brabant, maar zijn ze verhuisd (de ‘Brabantse diaspora’). Zelf woont Gerard van Maasakkers ook niet meer in Brabant. Deze niet in Brabant wonende Brabanders gaan vaak naar optredens van Gerard van Maasakkers en nemen hun nieuwe, eigen, niet-Brabantse aanhang mee. Volgens Gerard van Maasakkers herkennen ‘mensen iets van hun eigen achtergrond of hun eigen gevoelswereld of hun eigen hun eigen [‘zichzelf’]’ in zijn muziek. Vaak zoekt zijn publiek ook meer achter zijn muziek dan de zanger er zelf mee bedoelt. Hierover zegt Gerard van Maasakkers: ‘Ze dichten mij een groter Brabanderschap toe dan ik dat zelf zou doen.’ Hij zingt gewoon over de dingen die hij om zich heen ziet en dat is dan toevallig Brabant; als hij ergens anders was geboren zou hij wel in dat dialect zingen. Voor Gerard van Maasakkers is het dus eerder een logische taalkeuze, een automatisme. Het gaat hem dus niet om Brabant in het bijzonder, hoewel zijn publiek dat wel vaak zo interpreteert.

In de volgende bijdrage verkennen we een ander genre, namelijk dat van de Groningse Ede Staal.