Verwarwoordenboek vervolg (246)

In het Verwarwoordenboek zijn 600 woordparen behandeld met vaak onduidelijke verschillen: afgunst-jaloezie, bloot-naakt, geliefd-populair, plaats-plek, enz. Nog steeds worden woordparen aangedragen met het verzoek om ook die te behandelen. Vandaar deze wekelijkse rubriek. De aanvullingen worden ook opgenomen in de digitale versie van het Verwarwoordenboek op www.schrijfwijzer.nl.

Wilt u ook een ‘verwarpaar’ behandeld zien? Plaats dan een reactie onder deze rubriek. Kijkt u dan wel even op de website om te zien of de woorden al zijn opgenomen.

harnas / pantser      

De woorden overlappen in betekenis, maar pantser is veel ruimer in betekenis.

harnas                        lichaamsbescherming (van metaal of leer)

• Zo’n harnas van een ridder, weet je hoeveel dat weegt!

pantser           harde beschermlaag

• De president liet zich alleen vervoeren in een pantserauto.
• Rubber dakleien, een pantser tegen noodweer.

Het verschil tussen harnas en pantser is het verschil tussen ‘bescherming’ en ‘afweer’. Met een harnas bescherm je je lichaam. En met een pantser zorg je voor afweer tegen wat je bedreigt. De overlap in betekenis is: zorgen dat er geen verwondingen optreden. Bij een harnas gaat het om de bescherming van wat ‘binnen’ is, en bij een harnas om de afweer tegen wat ‘van buiten’ komt.

Spreekt u over het harnas of het pantser van een schildpad? Het gaat hier wel om lichaamsbescherming, maar niet om metaal of leer, dus heeft pantser hier de voorkeur.

En welk woord gebruikt u voor een exoskelet, zo’n uitwendig skelet bij revalidatie of rugklachten? Waarschijnlijk hebt u hier voorkeur voor harnas. Het gaat hier niet om de betekenisassociatie ‘afweer’, maar om bescherming tegen overmatige of verkeerde inspanning van het menselijk lichaam. Als u vindt dat ik ongelijk heb, zal ik mij niet pantseren in mijn gelijk.

Afbeelding van Adalhelma via Pixabay.