Op een regenachtige dag in december, 2019, reisde ik naar Antwerpen om daar in de archieven van museum Plantin-Moretus te gaan zoeken naar een startpunt voor een onderzoek. Ik zat in het tweede jaar van mijn studie Nederlandse Taal en Cultuur en had me opgegeven voor het Honoursprogramma van de Radboud Universiteit. Ik was vastbesloten om een interessant onderzoek uit te voeren over iets dat te maken had met taal, literatuur, onderwijs en cultuur in de Gouden Eeuw van Antwerpen. Maar waar te beginnen op een plek waar zo veel documenten worden bewaard, in een oude stad vol interessante verhalen? Gelukkig had ik al snel beet: in het Reekenboek van de zestiende-eeuwse onderwijzer en auteur Peeter Heyns, stond een prachtig overzicht van de boeken, financiën en leerlingen van zijn meisjesschool De Lauwerboom. De ideale basis voor een onderzoek over het onderwijs van Antwerpen in de zestiende eeuw.

Na het inleveren van mijn onderzoeksplan met Kerstmis, begon ik aan een lang traject met bronnen bestuderen, teksten schrijven en deze weer herschrijven. Ook dacht ik na over een geschikt eindproduct. Hoe kon ik mijn onderzoek op een toegankelijke manier presenteren aan een wereld die thuis moest blijven? In overleg met mijn begeleider prof. Johan Oosterman besloot ik om een podcast te maken: een medium waar ik zelf veel plezier aan beleefde tijdens de coronacrisis.

In mijn podcast vertel ik in drie afleveringen van ieder ongeveer vijftien minuten over mijn onderzoek. Ik begin met de historische context: hoe zag Antwerpen er precies uit aan het einde van de zestiende eeuw, wat was de plek van Heyns in de Scheldestad? De tweede aflevering draait om de leerlingen en hun leven op de Lauwerboom: waar kwamen ze vandaan, wat voor lesmateriaal werd er gebruikt? In de derde aflevering ga ik dieper in op de rol van Heyns als schrijver en vertel ik het verhaal van een van de schooltoneelstukken die hij schreef voor zijn leerlingen. Ik ben niet alleen zelf aan het woord: af en toe zullen ook de stemmen van de leerlingen van de Lauwerboom te horen zijn. Zo komen ze een stukje voorlezen uit een Frans conversatieboek dat werd gebruikt op school, en vertellen ze passages uit het verhaal van het schooltoneelstuk.

Antwerpen in de zestiende eeuw was een plek vol oorlog, vervolging en religieuze strijd. Toch zal het je tijdens het luisteren naar mijn podcast misschien opvallen dat de wereld van Heyns in veel opzichten helemaal niet zo anders was dan die van ons. Er werd nagedacht over onderwijs, wetenschap en handel, kinderen voerden toneelstukken uit op school. Ook de verdrietige delen van zijn verhaal zijn soms herkenbaar: de Lauwerboom moest bijvoorbeeld maandenlang gesloten blijven vanwege een rondwarende pestepidemie. Terwijl de wereld in lockdown ging en Vlaanderen voor mij als Nederlander niet altijd toegankelijk was, kwam Antwerpen tijdens mijn onderzoek juist heel dichtbij. Ik hoop dat ik je tijdens het luisteren van mijn podcast ook een beetje dat gevoel kan geven.