Als Mark Rutte aan het woord is, is het Engels niet ver weg. Het ging er hier vaker over. Vooral op zijn wekelijkse bezoek bij de vrienden van de pers, vrijdagmiddags in Nieuwspoort, grossiert hij in de taal van over het water. Neem de laatste keer dat de premier er optrad, de elfde februari van dit jaar. Soms betreft het Engels in een Nederlandse jas (“die ene maatregel in isolatie” in de betekenis ‘op zichzelf’), maar meestal is het 100% en dus onverpakt Engels:

• een tone of voice die…,
• een France led, een door Frankrijk geleide…,
• het was echt compare notes op dat vlak,
• d’r zijn natuurlijk altijd unforeseen circumstances.

Vraag niet waarom, maar het Engels van Rutte is een vaste metgezel van diens Nederlands. Aan het begin van die bijeenkomst van 11 februari zei de Nederlandse minister-president “I won’t grace it with a comment” en niet veel later: “Dus ik snap totaal de radeloosheid die daar gevoeld wordt.” Proef dat laatste citaat en verwonder u; registreer het eerdere en constateer dat Rutte het Engels van zichzelf niet altijd vertaalt.

I won’t grace betekent ‘de eer niet aandoen’. Zoek het de laatste dagen op in Engelse kranten en dan zien we dat dat werkwoord to grace overweldigend vaak gecombineerd optreedt met iets taligs van inhoud, zoals bij Rutte ook het geval was met a comment. Ik streepte onlangs in Engelse media aan: a reply, an answer, the term “science”, the word “initiative”, that word, a response, that title, serious reviews. Niet aan taal gerelateerde woorden combineren kennelijk minder vanzelfsprekend met dat werkwoord (not) to grace.

Hoe zit het met dat andere, “ik snap totaal de radeloosheid”. Goed, de woordvolgorde lijkt van het Engels afgekeken, maar er is meer. Kijk je hoe sprekers van het Engels het bijwoord totally in een zin door een werkwoord laten vergezellen, dan zijn dat vooral I agree (ja, dat geregeld en daarom soms ook wel I disagree), I love, I accept, I see, en als topper in deze sector I understand.
Dat Engelse I totally understand kan Mark Rutte heel goed en in de nog verder naar het Nederlands aan te passen woordvolgorde omgezet hebben naar “ik snap totaal”. Maar snappen is een uitzonderlijk werkwoord bij het bijwoord totaal. Kijken we weer via LexisNexis naar iets werkwoordelijks in de directe nabijheid van totaal – en laten we alle getalsachtige voorbeelden buiten beschouwing – dan zien we woorden als verrast, strookt niet, niet verwacht, verbijsterd, ongepast, faalt, genegeerd, niet geluisterd, ontwricht, ingestort, verzopen, verbouwd, vernield, vergeten, overschaduwd, niet begrepen, gesjeesd, niet vinden, niet aan gedacht, onbekende, onwetend, onvoorbereid.

Kortom, zoeken we in het Nederlands naar het meest rechtstreekse equivalent van dat Engelse “I totally understand” (dus die woorden van Rutte “ik snap totaal”) dan hoort daar bijna automatisch een ontkenning op te volgen. Dat is voor “ik begrijp totaal” niet anders: ik snap totaal niet.

Als Mark Rutte aan het woord is, is het Engels nabij. Woorden in het Nederlands hebben soms ook hun geprefereerde buren en daar willen we wel eens van het Engels afwijken, Prime Minister.

Dit stuk verscheen eerder op het blog van Siemon Reker.