Meertens Instituut breidt Nederlandse Voornamenbank uit

Persbericht Meertens Instituut

Wie de populariteit van zijn voornaam vanaf 1790 wil weten, kan terecht bij de vernieuwde Nederlandse Voornamenbank. Het Meertens Instituut publiceert voornamen nu vanaf 1790 in de databank. Vóór de update bevatte de Nederlandse Voornamenbank reeds informatie over meer dan 440.000 voornamen vanaf 1880 op basis van de Basisregistratie Personen. Door de voornamen van bruid en bruidegom uit historische trouwakten te analyseren kan de populariteit van een voornaam nu voor de belangrijkste namen al vanaf 1790 getoond worden. Er is geen ander land in de wereld waarvoor voornaampopulariteit over een periode van meer dan twee eeuwen online te vinden is.

De uitbreiding van de Nederlandse Voornamenbank is mogelijk omdat trouwakten, die sinds 1811 worden geregistreerd, digitaal beschikbaar zijn en door het Centraal Bureau voor Genealogie beschikbaar worden gesteld op wiewaswie.nl. Omdat het bruidspaar in de oudste trouwakten veelal geboren is voor 1790 kan de voornaampopulariteit vanaf dat jaar bepaald worden.

Modenamen laat verschijnsel in Nederland

In de negentiende eeuw waren de voornamen traditioneel, ze werden door vernoeming van generatie op generatie doorgegeven. Veranderingen in voorkeuren gingen toen langzaam, maar aan het einde van de 19e eeuw beginnen bij de protestanten de traditionele namen aan terrein te verliezen, bij de katholieken duurde dat nog tot de jaren vijftig van de vorige eeuw. Waar in andere landen modenamen in de 19e eeuw niet ongebruikelijk waren (zoals Victoria in Engeland), kwamen die in Nederland nog niet voor. Pas in de twintigste eeuw werd het aanvankelijk mode om roepnamen van grootouders bij de burgerlijke stand op te geven, met Nelly, Annie en Willy, maar na 1950 braken de modenamen met Yvonne, Ingrid, Astid, Robert en Martin door, tot nu Noah, Lucas, Julia en Mila. Opmerkelijk is dat katholieke jongens in de 19e eeuw Maria nog niet als tweede of derde naam kregen. Die mode kwam later, was pas in de jaren vijftig van de vorige eeuw massaal en is inmiddels verlaten.

Ontwikkeling van de naam ‘Julia’

De populariteit van een voornaam wordt om privacy redenen alleen getoond als er voldoende mensen zijn die de naam dragen. Dat is het geval voor 17.800 voornamen. Daarvan wordt voor 4.700 namen de populariteit over de hele periode 1790-2017 getoond, want dat zijn klassiekers zoals Grietje, Maria, Johannes, Willem. Er zijn daarnaast 2.500 voornamen die na 1880 vrijwel niet meer gegeven werden zoals Garrijt en Lijsbet, waarvoor de populariteit alleen tussen 1790 en 1880 wordt getoond. Ten slotte zijn er 10.600 meer recente modenamen waarvan de populariteit na 1880 wordt gegeven.

Naast populariteit kan voor 10.000 voornamen uitleg over de betekenis worden gevonden, terwijl de geografische verspreiding van de geboorteplaats per naam wordt gegeven voor de huidige bevolking. De Nederlandse Voornamenbank is nu ook in het Engels beschikbaar, behalve de Nederlandse naamsverklaring.

De Nederlandse Voornamenbank is te vinden via https://www.meertens.knaw.nl/nvb/.

.