De Nederlandse Marie Buesink heeft de Scriptieprijs Leesbevordering 2020-2022 gewonnen. De laureaat deed in haar masterscriptie onderzoek naar otome, Japanse visuele romans die je leest op een spelcomputer of smartphone. De toevoeging van beeld en geluid maakt de leeservaring bij visuele romans ‘hyperimmersief’ en toegankelijk voor minder ervaren lezers, concludeert Buesink. Aan de scriptieprijs is een geldbedrag van 1.000 euro verbonden.

De Scriptieprijs Leesbevordering is een gezamenlijk initiatief van Iedereen Leest en Stichting Lezen om onderzoek naar lezen en leesbevordering te stimuleren. De jury, onder leiding van professor Eliane Segers (Radboud Universiteit) en met leden van verschillende onderzoeksinstellingen, ontving 24 inzendingen uit verschillende disciplines en met uiteenlopende onderzoeksthema’s.

Een multimodale leeservaring

De scriptie van Marie Buesink, met als titel A Novel, a Game, or a ‘Glorified PowerPoint Slideshow’? Otome Visual Novels as Contemporary Ergodic Literature, kon de jury het meest overtuigen. Buesink, studente van de masteropleiding Book and Digital Media Studies aan de Universiteit Leiden, ging in haar scriptie na in welke mate otome − Japanse visuele romans − zijn te kwalificeren als literaire teksten dan wel als videogames, en hoe zij kunnen bijdragen aan een multimodale leeservaring.

Hyperimmersief lezen

Visuele romans lees je op een spelcomputer of smartphone, het zijn een soort digitale romans waaraan visuele en audio-elementen zijn toegevoegd. Ze zijn ook interactief: de lezer kan keuzes maken in wat een personage zegt of doet. In haar scriptie onderzoekt Buesink hoe dit de leeservaring van het mediagenre kleurt. ‘Je wordt enorm in het verhaal getrokken omdat je in 3D omgevingsgeluid hoort, er is achtergrondmuziek, je hoort mensen tegen je praten en je wordt aangemoedigd om jezelf te projecteren op de hoofdpersoon,’ vertelt Buesink. ‘Het spel is ervoor gemaakt om het zo immersief mogelijk te maken. In mijn scriptie noem ik dat “hyperimmersief lezen”.’ Ze denkt dan ook dat visuele romans in het bijzonder relevant kunnen zijn voor kinderen en jongeren die weinig lezen of hier moeite mee hebben. ‘De hulpmiddelen in de vorm van beeld en geluid die helpen te snappen wat er wordt verteld, maken lezen toegankelijker. Dat kan een opstapje geven naar de traditionele literatuur.’

Een verrassend onderwerp

De jury looft de wetenschappelijke kwaliteit en interessante invalshoeken van Buesinks onderzoek. ‘De onderzoeker weet de jury te verrassen en te bekoren met dit originele onderwerp, met de boeiende conclusie dat de multimodaliteit van otome de immersie van de lezer niet in de weg hoeft te staan, en met de waardevolle suggestie dat het genre inspeelt op de korte aandachtspanne van jongere generaties.’ Buesink hoopt het prijzengeld van 1000 euro te kunnen besteden aan vervolgonderzoek. ‘Als ik het voor een PhD zou kunnen gebruiken, dat is wel het mooiste doeleinde, want er is nog zoveel te ontdekken aan dit thema.’

Eervolle vermeldingen

De tweejaarlijkse Scriptieprijs Leesbevordering werd dit jaar voor de dertiende keer uitgereikt aan de beste afstudeerscriptie over leesbevordering. Naast de laureate kregen nog twee scripties een eervolle vermelding:

Het effect van interactief voorlezen op de leesmotivatie van OKAN-leerlingen: Een mixed-method onderzoek van Thibaut Duthois (Universiteit Gent) en Op weg naar een inclusieve leeslijst: Een verkennend onderzoek naar evenwichtige vertegenwoordiging van vrouwelijke auteurs en auteurs van kleur in het literatuuronderwijs van Sophie Scharff (Universiteit Utrecht).

De jury bestond uit voorzitter Eliane Segers (Radboud Universiteit), Stef Craps (Universiteit Gent), Melina Ghassemi Nejad (Universiteit Antwerpen), Frank Hakemulder (Universiteit Utrecht) en Anneke Smits (Hogeschool Windesheim).