Cultuurfonds stelt 200.000 euro extra beschikbaar voor vertalingen

Amsterdam, 11 mei 2023 – Zojuist is de Martinus Nijhoff Vertaalprijs 2023 uitgereikt aan Ton Naaijkens. Hij ontving de prijs voor zijn vertalingen van poëzie en proza uit het Duits. De jury prees niet alleen Naaijkens’ indrukwekkende, rijke oeuvre, maar ook zijn decennialange inzet om ‘vertaling in het cultuurleven en vooral in het hoger onderwijs een plek te geven’. Directeur Cathelijne Broers maakte tijdens de uitreiking bekend dat het Prins Bernhard Cultuurfonds de komende twee jaar in totaal 200.000 euro extra investeert in bijzondere vertalingen of vertaalprojecten om een gezond en divers vertaalklimaat te ondersteunen.

Ton Naaijkens (1953) ontving de prijs voor zijn omvangrijke oeuvre, dat meer dan 170 vertalingen omvat van zowel moderne Duitse poëzie, onder wie Elke Erb, Barbara Köhler en Friederike Mayröcker, als prozateksten van onder anderen Robert Musil en Stefan Zweig. Het vertalen van de gedichten van Paul Celan geldt als zijn levenswerk. 

Tijdens het feestelijke programma in De Duif in Amsterdam, met bijdragen van onder anderen Arnon Grunberg en Iduna Paalman, stond het belang van poëzievertalingen centraal, en van de vertalingen van Naaijkens in het bijzonder. 

‘Je moet vertalen wat er staat, je moet verzinnen wat er staat, je moet vertalen wat er niet staat, je moet verzinnigen wat er staat. Achter de geciteerde slogans gaan de beste vertalers schuil. Maar een vertaler moet niets natuurlijk. Just niks. Ook niet van de auteur. Wat overeind blijft is de spanning tussen vertaling en origineel, een die telkens anders oplaait, een die ook het origineel telkens verandert. Schrijvers hebben er baat bij’, zei Naaijkens in zijn dankwoord.

De jury van de Martinus Nijhoff Vertaalprijs 2023 bestond uit Henk Pröpper (voorzitter), Marjoleine de Vos, Stella Linn, Eric Metz, Jan Willem Bos en Henri Bloemen. Kijk hier voor het volledige juryrapport. En hier voor een video over het werk van Ton Naaijkens.

Nieuwe vertaalregeling

Dit jaar en volgend jaar stelt het Prins Bernhard Cultuurfonds in totaal 200.000 euro extra beschikbaar voor bijzondere vertalingen of vertaalprojecten die nu buiten de bestaande regelingen vallen en/of nog extra steun kunnen gebruiken. De voorkeur gaat uit naar projecten waarbij een nieuwe vertaler betrokken is, naar poëzievertalingen en andere arbeidsintensieve – en daarmee voor uitgevers financieel risicovolle – vertalingen. Ook komen projecten waarbij vertalers met een minder gebruikelijke achtergrond worden opgeleid in aanmerking voor een toekenning. Het Cultuurfonds speelt met de nieuwe vertaalregeling in op de huidige trend waarin talenstudies krimpen of zelfs verdwijnen en de nieuwe aanwas aan literair vertalers terugloopt. Kijk hier voor meer informatie over de vertaalregeling.

Martinus Nijhoff Vertaalprijs

Sinds 1955 reikt het Prins Bernhard Cultuurfonds jaarlijks de Martinus Nijhoff Vertaalprijs uit ter bekroning van bijzondere oeuvres op het terrein van literair vertalen. Aan de prijs is de naam verbonden van Martinus Nijhoff, dichter, zelf ook vertaler en voormalig bestuurslid van het toenmalige Prins Bernhard Fonds. Aan de prijs is een bedrag verbonden van 50.000 euro. Het is daarmee de grootste vertaalprijs van Europa. In 2022 ontvingen Margreet Dorleijn en Hanneke van der Heijden de prijs voor hun vertalingen uit het Turks.