Het Multatulimuseum in Amsterdam is in het bezit van de chaise longue waarop Eduard Douwes Dekker op 19 februari 1887 zijn laatste adem uitblies, terwijl het bureau waar P.J. Meertens aan gewerkt heeft een plekje heeft gekregen op het eveneens in Amsterdamse gevestigde Meertens Instituut.

Ook het pand waarin het Instituut voor de Nederlandse Taal gevestigd is – het Snouck Hurgronjehuis op Rapenburg 61 in Leiden – herbergt een bijzonder meubelstuk: een eikenhouten kast met in de kap het opschrift MIDDELNEDERL. WOORDENBOEK, op de linkerdeur het stadswapen van Amsterdam en op de rechterdeur dat van Leiden. De talrijke laatjes van die kast waren bedoeld om op een overzichtelijke wijze kaartjes met citaten uit Middelnederlandse teksten op te bergen, die gebruikt waren of konden worden bij de vervaardiging van het Middelnederlandsch Woordenboek.

Jubileum

Prof.dr. Jacob Verdam (1845-1919), die nagenoeg in zijn eentje het Middelnederlandsch Woordenboek schreef, kreeg de ladekast op 13 april 1903 namens 98 leerlingen en oud-leerlingen aangeboden door E.T. Kuiper, zijn oudste gepromoveerde leerling. Het was die Tweede Paasdag namelijk precies vijfentwintig jaar geleden dat Verdam aan de Gemeentelijke Universiteit in Amsterdam het hoogleraarsambt aanvaardde – vandaar de drie kruisen op de deur links. Dat hij vervolgens op 21 oktober 1891 naar de Rijksuniversiteit Leiden vertrok om Matthias de Vries op te volgen als hoogleraar, maken duidelijk waarom de gekruiste sleutels van de Sleutelstad op de deur rechts staan.

‘Album contributorum’

Links op de kast staat een in leer gebonden boek met in gouden letters het opschrift Prof. Dr. J. Verdam 1878 – 1903. Het is niet – zoals tegenwoordig gebruikelijk is bij een ambtsjubileum van een hoogleraar – een album amicorum met (wetenschappelijke) artikelen. Dit boek bevat in alfabetische volgorde de handtekeningen van alle leerlingen en oud-leerlingen die een financiële bijdrage hebben geleverd om de cadeaukast mogelijk te maken. Aan de al eerder genoemde E.T. Kuiper viel de eer te beurt het boek aan Verdam te overhandigen.

Quiz

Voor Verdam zal het niet moeilijk geweest zijn om de namen van alle gevers te herkennen – hij kende ze immers persoonlijk –, maar voor een hedendaagse lezer is het lang niet altijd eenvoudig om deze handtekeningen te ontcijferen. En als een naam wel goed te lezen is, wil dat nog niet zeggen dat die direct een belletje doet rinkelen.

In deze PDF staan de foto’s van alle negentien bladzijden die het boek telt.

Zou het mogelijk zijn om met de duizenden lezers van Neerlandistiek in binnen- en buitenland een compleet overzicht te krijgen van de (oud-)leerlingen van Jacob Verdam? Met een gezamenlijke krachtsinspanning zouden we toch een heel eind moeten kunnen komen.

Met de komende vrije dagen rond Kerstmis in het vooruitzicht leek het mij aardig dat te doen in de vorm van een soort quiz. Voor elke ontcijferde naam krijg je één punt. Wie daaraan het geboorte- en sterfjaar van die persoon toevoegt, ontvangt een extra punt. Worden bovendien alle afgekorte voornamen voluit geschreven, dan levert dat nog een derde punt op. In totaal zijn er dus maar liefst 98 * 3 = 294 punten te verdienen.

Een voorbeeld (en een weggevertje):

• C.G.N de Vooys [1 punt voor ontcijfering]
• (1873–1955) [1 punt voor jaartallen]
• Cornelis Gerrit Nicolaas [1 punt voor voornamen]

Op 31 december 2023 om 00.00 uur sluit de inzendingstermijn voor deze quiz. Wie dan het hoogste aantal punten heeft vergaard, is de winnaar. Bij een gelijk puntenaantal wint degene die als eerste van hen het antwoord heeft opgestuurd. Als prijs krijgt deze speurder het nieuwste boek van Nicoline van der Sijs, Daar is geen woord Frans bij. Daarin onderzoekt zij aan de hand van honderden uitdrukkingen met taalnamen wat die uitdrukkingen voor beeld schetsen van andere talen.

NB Ook als je niet wil meedingen naar deze prijs, zijn je antwoorden van harte welkom!