Het woordje gewoon mag veel in de persconferenties van minister-president Rutte vallen (lees: gevallen zijn, want sinds die epifane zondag komt hij niet veel meer in Nieuwspoort), in de Tweede Kamer hoort het ook in de eredivisie van frequent hoorbaar Nederlands. Dat is iets waar waarschijnlijk alle fracties aan meedoen, maar de meer luidruchtige sprekers hebben er zich in bijvoorbeeld 2023 het meest van bediend. Renske Leijten (SP) en Pieter Omtzigt (dan nog geen NSC) horen bij hen, maar opvallender vind ik het van Caroline van der Plas (BBB) – een Kamerlid met een journalistiek verleden.

Het kan de impressie van iets kribbigs hebben, toonbeeld van ergernis zijn, geen tegenspraak duldend, niks begripvol-subtiel, neen vooruit actie of antwoord. Gewoon betekent in deze sfeer niet zelden ‘nota bene!’. Maar ja, veel nota’s bene op een hoopje en er blijft weinig van de oorspronkelijke inhoud over.

• het is niet niks dat iemand die gewoon iemand vermoord heeft, gewoon op de vlucht is geslagen na het doorknippen van een enkelband.
• ik denk dat mensen in Nederland ook gewoon behoefte hebben aan een groot debat
• We kunnen dat, denk ik, gewoon hier in deze zaal doen.
• De overheid moet gewoon eens over de brug komen.
• deze mensen, die deze minister gewoon kei- en keihard heeft laten vallen
• Er moet gewoon een goed elektriciteitsnetwerk komen.
• Ik hoor daar gewoon helemaal niets over terug.

Dat zijn lukraak aangestreepte en dus willekeurige voorbeelden in bijdragen van Caroline van der Plas (BBB). De frequentie blijkt uit het volgende voorbeeldje uit een debat, een integraal stukje en zonder inkortingen, opnieuw de taal van de BBB-vertegenwoordigster:

“Een heleboel andere organisaties zeggen dat dus ook. Die waarschuwen gewoon nu al dat de verduurzaming juist gestagneerd zal raken door deze regeling. Ik maak me daar eerlijk gezegd wel een beetje zorgen over. Ik bedoel, we kennen allemaal de gaskwestie. We zijn er zo’n beetje compleet van afhankelijk geweest. Poetin zal nooit de zon binnenvallen en de zonkraan dichtdraaien, dus de zon is er gewoon en iedereen moet daar gewoon toegang toe hebben. Iedereen in Nederland moet daar gewoon toegang toe hebben. Dan hoor ik vervolgens de coalitiepartijen zeggen: de mensen zonder zonnepanelen gaan dan veel meer betalen; vindt u dat niet erg? Punt één: ik vind het echt heel raar dat hier burgers tegen elkaar uit worden gespeeld. De zonnepaneleneigenaren en de niet-zonnepaneleneigenaren worden hier gewoon recht tegenover elkaar gezet. Dat vind ik echt niet kunnen. Maar dan nog is het volgens mij zo dat als het net vol is en er hogere kosten zijn, dat gewoon verrekend wordt over alle gebruikers, dus over de mensen met zonnepanelen en ook de mensen zonder zonnepanelen.” Mevrouw Van der Plas is een absolute grossier in gewoon-zeggen.

Van Pieter Omtzigt twee voorbeeldjes – als NSC en BBB beide in de coalitie komen, zal hun taal in dit opzicht dan veranderen?
• die aangenomen motie, die gewoon niet uitgevoerd wordt
• Ik wil dus gewoon weten waarom dat niet binnen een week geregeld wordt.

Nog een vervolgje op dit spoor: aflevering iii.

P.S. Gewoon is een geliefd element in naamgeving. Neem zomaar iets uit Google afbeeldingen:

Dit stuk verscheen eerder op het weblog van Siemon Reker.