De eindexamenresultaten zijn binnen! Voor wie deze keer nog niet geslaagd is, beginnen morgen de hertentamens. Maar wij zijn geïnteresseerd in de vraag: zijn er dit jaar leerlingen die hun middelbareschoolexamen hebben gehaald met een 10?
Wij horen daar graag over! Iedere scholier die zich bij ons (redactie@neerlandistiek.nl) meldt met aantoonbaar een 10 (gemiddeld over schoolexamen en centraal examen) voor Nederlands op de eindlijst, krijgt van de vooraanstaande neerlandicus Frits van Oostrom een boek, en van het Genootschap Onze Taal een jaarabonnement cadeau. Wie zijn de uitblinkers in ons vak?
Uitblinkers bij het schoolvak Nederlands zijn leerlingen die voor alle onderdelen samen gemiddeld een 8 of een 9 halen. Een vwo-examen bestaat idealiter uit de onderdelen literaire vaardigheden (literaire kennis, literair interpreteren en beschouwen, literair beoordelen), mondelinge vaardigheden (deelname aan debat of discussie of het houden van een voordracht), argumentatieve vaardigheden (vooral gekoppeld aan schrijfvaardigheid en tekstbegrip), schrijfvaardigheid (i.e. betogen, beschouwen, informeren e.d.) en leesvaardigheid (analyseren, interpreteren, argumenteren, samenvatten). Sommige onderdelen zullen doorgaans vaker dan één maal worden getoetst, zoals schrijfvaardigheid. Het is bijna bovenmenselijk voor ál deze afzonderlijke onderdelen een 10 te halen, ook omdat docenten terughoudend zijn in het toekennen van het allerhoogste cijfer voor schrijven of bijvoorbeeld debatteren. Er zijn vrijwel altijd wel verbeterpunten aan te wijzen. Het schoolvak kent naast kenniscomponenten tal van uiteenlopende, complex samengestelde vaardigheden, maar ook creativiteit en intelligentie spelen een belangrijke rol. Deze complexiteit maakt het vak uniek en dat laat zich lastig vergelijken met andere vakken met soms een meer ééndimensionaal karakter. Misschien zou er moeten worden toegewerkt naar een wat grotere spreiding van de cijfers (dus niet alleen meer negens en tienen, maar ook meer tweeën en drieën), maar die zou je dan ook mogen terugzien bij alle onderdelen. En dat druist enigszins in tegen de bestaande schoolpraktijk.
Als je niet een 10 kunt halen is het wat gek. Waarom hebben leraren gène om een 10 te geven? 10 is niet perfect, dat is 13 op 10. Hetzelfde fenomeen bij evaluatiegesprekken: we geven geen uitstekend want dat bestaat niet. Onzin.