Taalbeleid in de verkiezingsprogramma’s van de grootste vijftien partijen

Over een weekje (29 oktober) mogen we alweer stemmen voor de Tweede Kamerverkiezingen. Bij mijn stemkeuze speelt taalbeleid uiteraard een belangrijke rol. Ik kies het liefst voor een partij die inclusief taalbeleid voorstelt, en ben daarin vast niet de enige. Daarom heb ik nagelezen wat de vijftien grootste politieke partijen in hun verkiezingsprogramma’s zeggen over deze talige thema’s:

• Bibliotheken
• Taalbegeleiding en taaleisen voor nieuwkomers
• (Voer)taal in het hoger onderwijs
• Streek- en minderheidstalen
• Toegankelijke communicatie

Mijn observaties heb ik samengevat in de bijgevoegde afbeeldingen. Daarin valt mij het volgende op:

Met name progressieve partijen zetten vaak in op toegankelijke en betaalbare bibliotheken, maar ook de SGP, NSC en BBB vinden dit belangrijk. Andere partijen noemen de bibliotheek niet.

Veel partijen, met name aan de progressieve kant, streven naar een vroege taalstart voor asielzoekers. Daarnaast zijn er een aantal partijen die willen dat arbeidsmigranten taallessen krijgen (daar houden ze de werkgevers meestal voor verantwoordelijk). Conservatieve partijen leggen over het algemeen de nadruk op strengere taaleisen, maar zeggen vaak weinig over de taalbegeleiding die hiervoor nodig is.

Vooral rechtse partijen willen Nederlands weer als de voertaal in het hoger onderwijs, met name bij bacheloropleidingen. Op deze manier hopen ze internationalisering te beperken. Een aantal partijen wil bovendien een cursus Nederlands verplicht maken voor internationale studenten. De meeste andere partijen willen ook (in overleg met universiteiten) internationalisering in balans brengen, maar linken dit minder direct aan voertaalbeleid. SGP en CU vallen op doordat ze ook de problemen bij kleine (talen)studies benoemen.

Veel partijen, links en rechts, benadrukken in hun programma’s het belang van streek- en minderheidstalen. GL-PVDA en BBB gaan een stapje verder en willen dat het Limburgs dezelfde erkenning krijgt als het Fries onder het Europees Handvest voor regionale talen. DENK pleit als enige voor het stimuleren van meertaligheid door lessen aan te bieden in talen die veel in Nederland gesproken worden, zoals Turks, Marokkaans-Arabisch en Pools.

Toegankelijke communicatie komt af en toe terug in partijprogramma’s. Een aantal partijen benadrukt het belang van begrijpelijke taal in teksten van de overheid. D66 wil dit zelfs verplichten. GL-PVDA en CDA willen dat er bij meer programma’s op de publieke oproep audiodescriptie komt, en GL-PVDA benadrukt het belang van tolken Nederlandse Gebarentaal bij belangrijke persconferenties en nieuwsuitzendingen. PVV en BBB willen de communicatie van de overheid juist minder toegankelijk maken door het aantal gebruikte talen te beperken.

Niet elk thema komt in alle programma’s aan bod. Toch geeft dit overzicht volgens mij een goed beeld van hoe partijen over relevante taalkwesties denken.