Nieuw interessant nieuws over chatbots: ze zijn niet erg onder de indruk van dialectsprekers. Of in ieder geval niet van Duitse dialectsprekers, maar er is weinig reden om te veronderstellen dat hun oordelen voor het Nederlands anders zouden zijn. Dat blijkt uit een nieuw artikel in de ACL Anthology, een uitgave van de vereniging voor computertaalkunde.

We wisten al dat kunstmatige intelligentie door de bank genomen minder goed met dialect kan omgaan dan met standaardtaal, en dat is ook te begrijpen. Chatbots vinden spraakopnamen in dialect lastiger te verstaan, ze zijn zelf minder goed in staat om dialect voort te brengen en vervallen de hele tijd in standaardtaal als je ze vraagt het toch te doen. Dat komt, natuurlijk, doordat er voor het gemiddelde dialect nu eenmaal veel minder data voorhanden zijn – minder geluidsopnamen, minder teksten. En chatbots beheersen een taal alleen als ze eerst miljarden voorbeelden hebben kunnen inzien.

Maar uit dit onderzoek blijkt dat die chatbots dialectsprekers kwalificeren als minder competent, minder geletterd en in het algemeen minder geschikt voor een baan in een internationale omgeving.

Vooroordelen

De onderzoekers gebruikten hiervoor een techniek die ook op mensen gebruikt is: je laat mensen een verhaaltje lezen of beluisteren, en je vraagt ze wat ze vinden van de schrijver of de spreker. Je zegt niet dat het gaat om het taalgebruik, de deelnemers zullen dus vaak denken dat het gaat om het verhaaltje, maar je vraagt: welk beroep zou geschikt voor deze persoon zijn, psychiater of boer? Of zou deze persoon diens studie strategisch plannen of op het laatste moment pas beginnen?

Wat de mensen niet weten: verschillende groepen lezen dezelfde tekst, de ene groep in standaardtaal, de ander in dialect. Omdat dit het enige verschil is tussen de twee groepen, zijn alle verschillen in oordelen die ze geven toe te schrijven aan de verschillende (voor)oordelen over de dialecten.

De onderzoekers lieten deze test nu doen door allerlei veelgebruikte chatbots, en daaruit bleek dus dat ze verschil maakten. Hoe dat precies mogelijk is, vind ik wat raadselachtig (ze zullen toch niet getraind zijn op de resultaten van dit soort onderzoek bij mensen), maar het weerspiegelt natuurlijk op de een of andere manier de vaak onuitgesproken vooroordelen die onder mensen leven – zo’n beetje zoals de makers hun chatbots enorm hebben moeten africhten om niet allerlei racistische vooroordelen te spuien.

Het is daarmee ook weer niet gezegd dat diezelfde chatbots mensen neerbuigend zullen behandelen als ze in dialect schrijven. Maar helemaal ondenkbaar is het ook weer niet.