Goed kunnen luisteren is misschien wel de allerbelangrijkste van alle taalvaardigheden. Wie goed kan praten, kan natuurlijk allerlei wijsheden rondstrooien, maar hoe kom je aan die wijsheden als je niet luisteren kunt? Een luisteraar kan kennis en inzichten van andere mensen verwerven, kan genieten van de kleinste subtiliteiten in taal en muziek. Een goede luisteraar wordt over het algemeen ook sympathiek gevonden, want iedereen houdt van mensen door wie ze zich gehoord voelt. Een luisteraar troost.

Gegeven dit alles is het wonderlijk dat het luisteren misschien wel de meest verwaarloosde is van alle taalvaardigheden. Er wordt lang niet zoveel ophef over gemaakt als over lees- en schrijfvaardigheden. Er wordt op school maar weinig aandacht aan besteed en er zijn ook voor volwassenen weinig cursussen om het luisteren eens bij te spijkeren.

Oefeningen

Frits Spits is een van de beste luisteraars die ik ooit gehoord heb. Dat blijkt uit de manier waarop hij omgaat met mensen. Hoewel voor De Taalstaat altijd een voorgesprekje wordt gedaan, is een gesprek in de studio toch ook een echt gesprek, want Frits pikt dingen op uit wat mensen zeggen die hem een nieuwe richting in sturen. Het blijkt natuurlijk ook uit zijn uiterst fijngevoelige manier van luisteren naar liedjes, zowel naar de tekst als de muziek: je krijgt het gevoel dat hij beide echt doorgrondt. Frits Spits heeft er mooie uitzendingen over gemaakt omdat hij goed spreken, en mooie boeken omdat hij goed schrijven kan, maar de basis is het goede luisteren.

Goed luisteren lijkt, gek genoeg, zelfs voor radiopresentatoren geen veelvoorkomende vaardigheid. Vaker geeft men bij de selectie van dj’s en presentatoren de voorkeur aan welsprekendheid boven welluisterendheid. Dat zorgde ervoor dat Frits op eenzame hoogte stond, en dat zorgde er op zijn beurt weer voor dat De Taalstaat tot de allerbest beluisterde programma’s van de Nederlandse publieke omroep behoorde – goed luisteren doet luisteren.

Het zorgt er ook voor dat zelfs in tijden waarin allerlei andere programma’s onder druk staan, De Taalstaat gelukkig ook na Frits’ vertrek blijft bestaan. Er is een nieuwe welluisteraar gevonden in de persoon van Ronald Giphart. Gelukkig krijgen we zo nog altijd nieuwe oefeningen in luisteren.