Zoals in veel kleine taalgebieden bestaat een groot deel van de literatuur die wordt gelezen in het Nederlandstalige gebied van oudsher uit vertaalde werken. Maar wie waren de mensen achter al die vertalingen? Hoe kwamen ze tot het vertalen, en waarom?

Het Vertalerslexicon voor het Nederlandstalig gebied (VNLex) maakt deze cultuurbemiddelaars uit het verleden zichtbaar. Zo willen we inzicht geven in de rol van vertalers en hun vertalingen in het literaire en culturele leven van het Nederlandse taalgebied.

Wie brachten de nu wereldberoemde figuren als Pippi Langkous en Frodo naar Nederland? En wie zorgde er als eerste voor dat we Russische klassiekers als Tolstoj in het Nederlands zonder tussenvertalingen konden lezen?

Onder de vertalers wier werk in het Vertalerslexicon wordt besproken bevinden zich vrijwel vergeten namen als Estella Hertzveld en Annie Posthumus, maar ook die van vertalers die hun bekendheid vooral te danken hebben aan eigen literair werk. Wat vertaalden Martinus Nijhoff, Judith Herzberg en Menno Wigman? En welke invloed had dat vertalen op hun andere literaire werk?

In het lexicon worden vertalers gepresenteerd met een biografie, een beschouwing over hun vertaalopvattingen en vertaalpraktijk, een portret en een bibliografie. Niet zelden leidt het onderzoek naar vertalers tot verrassende vondsten en nieuwe inzichten in de vertaalcultuur van een bepaalde periode. Zo kwam er een foto tevoorschijn van de medaille die Philippine Wijsman van de Zweedse koning Oscar II ontving. Maar in andere gevallen komt er ondanks al het onderzoekswerk niet eens een portret naar boven, en blijkt maar weer dat vertalers een vaak vergeten groep zijn.

Het Vertalerslexicon beoogt niet alleen vergeten cultuurbemiddelaars voor het voetlicht te brengen, maar wil ook aandacht vragen voor het belang van vertalingen, vertalers en vertaalprijzen voor de Nederlandse literaire cultuur. De open access website wordt doorlopend aangevuld met nieuwe artikelen.

De komende periode zal elke maand een vertalersportret uit het lexicon geïntroduceerd worden door Ton Naaijkens. Hier is de eerste.