Vanmiddag werd tijdens de Grote Taaldag de LOT-populariseringsprijs uitgereikt. Hieronder staat het juryrapport.

Het was een feest voor de jury om ons te mogen verdiepen in zoveel uiteenlopende projecten. Uit iedere inzending sprak zo veel liefde voor het vak, en een toewijding om de kennis én die liefde uit te dragen naar een groot publiek.

De longlist

We hebben de voordracht gehoord van de twee belangrijkste inzendingen, maar laten we toch ook de andere vier inzendingen noemen, want die zijn elk ook bijzonder:

• Digitaal dapper  – van Renske van Enschot, Sara Pabian, Jan de Wit, Thorsten Erle, Eefje van Moorsel, Bianca Sips en Marije van Amelsvoort.
  Een online spel dat kinderen laat zien hoe ze met online pesten kunnen omgaan. Een maatschappelijk relevant initiatief, gebaseerd op taalwetenschappelijke inzichten.
• Humaniakken – van Stijn Van Der Stockt, Pieter Vermeulen, Maïka De Keyzer en Bart Verhoeven.
  Een leerzame podcast van de KU Leuven. De taalwetenschappelijke onderwerpen zijn misschien niet talrijk, maar worden wel met grote deskundigheid en met humor besproken.
• De Taalsteen – van Imme Lammertink, Fleur Vissers, Pim Franssen en Sharon Unsworth in samenwerking met The Great Escape.
  Een escapebox, die kinderen moeten kraken door taalspellen op te lossen.Het spel draagt op een beginnend niveau bij  aan de popularisering van meertaligheid.
• Hoe Samer Nederlands leert – van Sterre Leufkens, gepubliceerd in het tijdschrift Onze Taal.
  Deze journalistieke longread volgt de Syrische vluchteling Samer Daboul tijdens zijn inburgering. Taaltheorie en praktijk komen samen in een toegankelijk artikel.

De shortlist

Twee kandidaten behaalden de shortlist. In beide gevallen ging dat om een boek waarin gedegen taalwetenschap laagdrempelig en enthousiasmerend gepresenteerd worden.

• Die goeie ouwe taal van Yoïn van Spijk. 
  101 stukjes vol etymologie en taalverandering, die uitnodigen om steeds weer even op te pakken en nóg een stukje te lezen. En daardoor weten we nu waarom je ‘erwt’ met een ‘w’ schrijft, waarom Vondel ‘ze wilt’ schreef en dat ‘eekhoorn’ niet verwant is met het ‘acorn’ (het Engelse woord voor ‘eikel’). Tot in iedere bijzin van het boek zit er overduidelijk enorm veel onderzoekswerk: Yoïn van Spijk neemt je mee langs veel verschillende talen en door alle tijden – en toch wordt het nergens echt studieus. Het boek is duizelingwekkend, ‘nerdy’ in de meest positieve zin van het woord en altijd boeiend. En het laat een groot publiek zien hoe taal altijd maar weer verandert, en dat dat er dus gewoon bij hoort.
• Maar zo bedoelde ik het niet’ van Ronny Boogaart, Henrike Jansen en Maarten van Leeuwen.
  Dit boek laat zien dat de klassieke retorica er nog altijd toe doet. Of misschien wel: dat die er meer toe doet dan ooit. Want: wat moet je ermee als een politicus zegt zich niets te kunnen herinneren van zijn antisemitische uitspraken? Of dat een andere politicus het alleen maar figuurlijk had bedoeld toen zij tweette: “Afschieten die man.” In dit lijvige werk worden talrijke, herkenbare en ook vaak tenenkrommende voorbeelden geanalyseerd. Daardoor leer je ze niet alleen herkennen, maar je krabt je nog wel tweemaal achter de oren voordat je er zelf zo’n slap excuus uitflapt. Alleen daarom al zou iedereen het moeten lezen.

De winnaar

Twee grote kanshebbers dus. Na lang wikken en wegen heeft de jury dan toch een winnaar gekozen. Het is een boek dat respect afdwingt in de goed gekozen voorbeelden. Je kunt als lezer zien met welk plezier en met welke bezetenheid die voorbeelden zijn verzameld.

Een boek ook dat vanuit de universitaire wereld handvatten aanreikt waarmee je de échte wereld beter te lijf kunt. Het laat zien hoe je zin van onzin scheidt en dat kan iedereen wel op dit moment wel een beetje gebruiken. Het boek is leerzaam, goed geschreven, actueel en heeft een duidelijke boodschap. Met deze winnaar gaat de prijs voor het eerst naar een werk dat de taalwetenschappelijke discipline van de taalbeheersing populariseert. De winnaar van de LOT populariseringsprijs 2026 gaat naar

• Maar zo bedoelde ik het niet – Ronny Boogaart, Henrike Jansen en Maarten van Leeuwen!