Nogmaals over verengelsing

In Neerlandistiek van 13 februari werd verwezen naar twee recente podcasts van Yim Goemans over verengelsing van het Nederlands.

In de eerste podcast spreekt Goemans met Marc van Oostendorp, in de tweede met Sterre Leufkens. Hij heeft recent ook nog een paar andere gesprekken over dit thema gevoerd, een met Kristel Doreleijers over het gebruik van Engels in Nederlandse tiktoktaal: en een met Peter Debrabandere over het Nederlands in het hoger onderwijs in Vlaanderen en in Nederland.

Deze aandacht voor verengelsing kom ik de laatste tijd op wel heel veel plaatsen tegen. Bij de Vlaams-Nederlandse culturele vereniging OvdP is het een belangrijk onderdeel van het jaarthema Het Nederlands anno 2025-2026: Levend erfgoed of langzaam verlies?, zie de lezing van Piet van Sterkenburg.

Externe inhoud van YouTube

Deze inhoud wordt geladen van YouTube en plaatst mogelijk cookies. Wil je deze inhoud bekijken?

Accepteren

Enerzijds wordt alom toename van het Engels ervaren. In internationale bedrijven en het hoger onderwijs neemt de taal vaak een belangrijke plaats in of is zelfs de voertaal. En in de algemene omgangstaal neemt het gebruik van Engelse woorden toe. Anderzijds zien we tegenkrachten en afname van het Engels.

Koffieautomaat

In sommige studierichtingen als huisartsgeneeskunde en psychologie wordt beseft dat afgestudeerden vooral met Nederlandstalige cliënten te maken zullen krijgen en dat het lastig kan zijn om vanuit een Engelstalige studie de vertaalslag naar de Nederlandstalige praktijk te maken. En in januari werd in de kranten enthousiast verslag gedaan van toename van het Nederlands in de popmuziek zoals die ten gehore gebracht werd op het popfestival Noorderslag in Groningen. Ook de toename van de verkoop van Engelse boeken (literatuur en informatieve boeken) groeit minder hard, vgl. NRC 23-1-26, p. 15: “Het aandeel Engelse boeken blijft groeien, maar vorig jaar met een minder grote sprong dan voorheen; 22 procent van de verkochte boeken in Nederland was Engelstalig, in 2024 nog 21 procent.”

Door al deze berichtgeving ben ik de afgelopen weken met meer dan gemiddelde aandacht gaan letten op het Engels dat ik zelf zoal tegenkwam. Hier een kort verslag daarvan.

Ik ga als pensionado nog regelmatig naar vergaderingen en lezingen bij de onderzoeksgroep Grammar and Cognition en daar zijn de bijeenkomsten in het Engels, want er zijn altijd wel deelnemers met een internationale achtergrond. Ook in de lift van het Erasmusgebouw en bij de koffieautomaat hoor ik net zo vaak Engels als Nederlands.

Tijdig

En nu ik er bewust op let, kom ik toch ook wel heel veel Engels tegen als ik thuis de NRC lees. Soms kan ik op basis van de kop of aankondiging niet vaststellen, waar het artikel over gaat. In de krant van 13 januari staat op de voorpagina: “Fast fashion. Vinted zou duurzaam zijn, maar geeft dropshippers vrij spel”. En in het artikel zelf staan woorden als greenwashing, longsleeve, selfie, fast fashion retailers, AI-detectietools, software en reverse image search. Ik heb het artikel maar gelaten voor wat het is.

Verder stelde ik vast dat regelmatig een Nederlands woord gebruikt wordt in de betekenis die het in het Engels heeft, wat makkelijk tot verwarring leidt. Zo bespreekt Coen van Zwol in de NRC van 7 januari de film 2000 Meters to Andriivka en merkt daarbij op: “Als momentopname [2023] van een bloedige impasse maakt dat 2000 Meters to Andriivka niet minder tijdig.” Uit de context maak ik op dat met tijdig hier ‘actueel’ bedoeld wordt, een van de betekenissen van het Engelse timely.

Opfuckt

Dit is geen simpele toevoeging meer van Engelse woorden aan de Nederlandse woordenschat, de Nederlandse woordenschat zelf wordt verengelst. En wat te denken van de volgende twee voorbeelden. Rosanne Hertzberger sluit haar column van 12 februari 2026 over het nieuwe kabinet af met deze zin: “Laat dat dan een lichtpuntje zijn aan deze nieuwe kabinetsperiode: het beleidsvoornemen om een begin te maken aan de beperking van sociale media. Er zal nog veel meer nodig zijn.” Ik heb het voorzetsel gecursiveerd waar ik over struikelde. En in het tv-programma Buitenhof van 15 februari had Maaike Schoon het over beloften die gemaakt zijn (‘promises that were made’).

Om niet al te zeer in mineur te eindigen nog even terug naar de popmuziek. Op Noorderslag trad o.a. Samuel Welten op. Ik ben de lyrics (de teksten) van zijn liedjes gaan opzoeken en zag daar in het Nederlands toch ook het daar blijkbaar nodige Engels. In zijn lied Liefde is niet te koop zing Samuel: Killerbody, codebloot, Ik krijg haar niet uit m’n hoofd. En Suzan & Freek zingen in Weg van jou: Als je ’t opfuckt, dan geeft het niet. Een mix van Nederlands en Engels in één woord. Creatief, dat wel.

Toekomstbestendiger

Toen ik must-have ergens tegenkwam en ging googelen om te zien hoe ingeburgerd dit stukje Engels is, kwam ik terecht op de website www.girlscene.nl. Daar kun je blijkbaar geen tekst meer posten als je niet je Nederlands met wat Engels mixt, zie bv. deze tekst van Rosanne op 23 januari:

Daarnaast zijn comfortabele dekentjes en pyjama’s natuurlijk onmisbare items als je een onvergetelijke Galentine’s party wil hosten. En waar moeten we naartoe als we een avond cozy willen organiseren? Juist, dan rennen we naar de Primark. Bij Primark kun je nu ook een mega schattige roze fleece deken mét rode hartjes scoren. Hoe on theme is dat? (…) Hoewel het vast al leuk genoeg is om Galentine’s Day met je vriendinnen door te brengen, is het wel een beetje een bijzondere avond. En daarom is het extra leuk om een activiteit te organiseren! Denk bijvoorbeeld aan een sip and paint, cheesy filmavond of het beschilderen van wijnglazen. Ook zou je een uitgebreid diner kunnen hosten, waar iedereen iets mee naartoe neemt.

De vier door Yim Goemans geïnterviewde neerlandici (zie begin van dit stukje) klinken niet verontrust. De sterke invloed van het Engels wordt niet ontkend, maar dat wordt niet gezien als fataal voor het Nederlands. Inderdaad, ik struikel af en toe over het Engels, maar een been zal ik er niet van breken. Break a leg! Wel vraag ik me af of hetzelfde geldt voor alle Nederlanders. Zullen sommigen toch niet afhaken als de Engelse trend verder doorgaat? Hier ligt ook een taak voor de overheid. Taalbeleid is van groot belang, zie dit artikel, waaruit ik afsluitend citeer: “Wie het Nederlands wil beschermen, moet meertaligheid niet bestrijden maar organiseren. Beleid dat is gebaseerd op onderzoek, niet op onderbuik, maakt Nederland sterker, eerlijker en toekomstbestendiger. Nederland is een internationaal centrum van taalwetenschap. Laten we die kennis gebruiken – niet om talen tegen elkaar uit te spelen, maar om samen verder te komen.”