De Hellendoornse dichteres Johanna van Buren (1881-1962) schreef rond de 1300 gedichten. Daartussen bevinden zich gelegenheidsverzen waar men niet zoveel achter hoeft te zoeken, maar er zijn ook gedichten die in mijn ogen literatuur van de bovenste plank zijn. Op het moment ben ik bezig aan een werk waarin ik een deel van die gedichten in het Nederlands heb vertaald en binnen een aantal thema’s ondergebracht. Daarmee hoop ik dat deze dichteres een groter lezerspubliek bereikt, want de schoonheid van haar gedichten treft ons ook in de vertalingen van haar werk. In hoofdstuk 26 van mijn boek De taal van Hellendoorn bested ik uitgebreid aandacht aan het werk van deze dichteres,

Een van de thema’s in haar werk heeft betrekking op de natuur, het weer en de wisseling der seizoenen. Een deel van deze gedichten bevat een symbolische laag. Die brengt de dichteres tot stand door een bepaalde beschouwing van een thema te betrekken op het leven van de mens. Maar ook weet zij met haar poëtisch talent prachtige natuurbeschrijvingen te geven die louter als doel hebben om in taal te vatten wat zij aan moois in de natuur waarneemt en welke vreugde zij aan die natuur beleeft. Als we de seizoenen bezien, dan vinden we onder andere de gedichten waarin de weemoed doorklinkt vanwege de zomer die op zijn einde is, gesymboliseerd door de zo door haar geliefde rogge die gemaaid moet worden (gedicht ‘Ofscheid’ uit 1932) of die al gemaaid is (gedicht ‘De rogge is dale’ uit 1937). Beide gedichten verschillen hierin dat het eerste gedicht louter de weemoed van het einde der zomer uitdrukt, terwijl het tweede gedicht de gemaaide rogge als symbool voorstelt voor het einde van het menselijk leven, dat onvermijdelijk in het verschiet ligt. Maar er zijn ook de sprankelende gedichten over het voorjaar en de zomer. Echter, de herfst wordt zeer zeker ook geprezen. Dat heeft vooral te maken met de prachtige kleuren van de bladeren in de najaarszon. Er is één seizoen waar zij alleen in negatieve bewoordingen over schrijft: de winter. Daar moet zij niets van hebben. Toegegeven, die sneeuw is wel mooi, maar de winter brengt ook economische malaise met zich, onder meer door het gebrek aan werk in dit seizoen. Betrekt zij de winter op haarzelf, dan klaagt zij over de vreselijke kou en de reumatiek die door die kou wordt verergerd.

Verheugende natuurverschijnselen

Maar toch: tegenover de uitbundige vreugde over de kleurige herfstbladeren in de najaarszon, staat de diepe weemoed over de verdwijnende zomer en de donkere dagen die daarna volgen. In sommige gedichten wordt het woord weemoed ook nadrukkelijk genoemd. In een volgende bijdrage aan dit tijdschrift komt een gedicht aan de orde waarin die weemoed over de voorbije zomer voor het voetlicht komt. In deze bijdrage geven we nu eerst een gedicht dat juist sprankelt van het genot dat de natuur in de maand mei schenkt en het hart van de dichteres weer volop verlicht. Hieronder volgt een vertaling in het Nederlands van het gedicht ‘Meimaond’ uit 1943. Eigenlijk gaan hier twee thema’s samen: de natuur in harmonie met het voorjaar dat is aangebroken, en de personificatie. De meimaand wordt hier immers aangesproken als een menselijke entiteit die een reeks voor de dichteres verheugende natuurverschijnselen voortbrengt.

Meimaand (Nederlands)   Meimaand, met je jong gedierte, Met je fluitend vogelvolk, Met je bontgekleurde weide en Waterbloempjes op de kolk, Met je bloeiende appelbomen, En kastanjes wit en rood, Je blinkend gele brem, die Op de berm staat langs een sloot. Je viooltjes geel en blauw, Naar ons lachend in het gras, Je eikenbomen, die ook Langzaam openen hun blad. Je berken, die als jonge juffers Staan met hun sluier, teer. Je paarse, groene roggearen, Die zich wiegelen, heen en weer. Je beuken groen en bruin Met hun zachte, zijden blad’ren, En je vlinders fladderend, IJverig jagend op elkaar. Meimaand, met je zegeningen, Met je gaven, veel en groot, Jij doet in de duistere tijden Het mensenhart dubbel zo goed.

Meimaond (Hellendoorns)   Meimaond, met oew jong gedierte, Met oew fluitend vogelvolk, Met oew’ bóntgekleurde weide en Waeterblûumpies óp d’n kolk, Met oew’ blûuiende appelbeume, En kestanjes wit en rood, Oewen blinkend gellen braom, den Óp den bärm stîet, langs nen sloot. Oewe gel’ en blauw’ vieulties, Die oons tôelacht tussen ’t grös, Oewe îekenbeume, die ook Langzaem vaolt de blaechies lös. Oewe bärken, die as juffers Staot, met eren sluiter, teer. Oewe paorse, grûune rogge, Die zich wegelt, hen end’ weer. Oewe grûune en broene beuken Met eer’ zachte, zieden blae, Oewe bottervogels, die zo Nerig flódderend, vangt mekaer. Meimaond, met oew’ zègeningen, Met oew’ gaoven, völle en groot, Iej dôet in de duust’re tieden ’t Mèènsenhätte dubbeld gôed.