Wat heel leuk was: een paar jaar geleden was er op de sociale media een actie #WijZijnNeerlandici, waar allerlei neerlandici vertelden dat ze neerlandici waren en wat voor mooie dingen neerlandici deden voor hun beroep. Een dagelijks gedicht schrijven voor de krant bijvoorbeeld, of onderzoeken hoe kleine kinderen hun moedertaal lezen, of voorlichting doen voor het kabinet van de koning.

We deden dat toen uit nood – de opleiding aan de Vrije Universiteit in Amsterdam was opgeheven, niet uitgesloten kon worden dat de destructie andere opleidingen zou raken. De nood is nu niet meer zo hoog – er klinkt nog vaag gerommel, maar dat is voorlopig achter de bergen – en de actie is er niet meer.

Rivierdelta

Ik dacht eraan toen ik zag dat de Linguistic Society of America (LSA) nu een soortgelijke actie doet ‘We need more linguists’. In Amerika gaat het nu om bekende redenen heel slecht (de vasallen van de Messias die daar president is slaan alles wat naar geesteswetenschappen zweemt kort en klein), en de LSA is een actie begonnen We Need More Linguists.

Maar eigenlijk is dat zo, ook los van willekeurig welke crisis. Er is voor ons, neerlandici die we zijn, in een Nederland waar radicaalrechts nu even niet aan de macht is, geen enkele reden om achterover te leunen.

Er zijn namelijk echt meer neerlandici nodig.

Er zijn meer mensen nodig die de unieke combinatie van vaardigheden hebben die wij, bij alle opleidingen Nederlands in de wereld, onze studenten bijbrengen. Het vermogen om op heel verschillende manieren (historisch, aandachtig lezend, mathematisch, sociaal-wetenschappelijk, praktisch, natuurkundig) naar taal en tekst te kijken. Mensen die het Nederlands op alle manieren in hun vingers hebben – die begrijpen hoe de taal werkt, hoe de literatuur in elkaar zit, hoe die taal en literatuur met de mensen die in onze rivierdelta wonen almaar veranderd zijn.

Erfgoed

Zulke mensen zijn nodig in het onderwijs. Er is nog altijd een schreeuwend gebrek aan docenten, en vooral aan goede docenten Nederlands. Het schoolvak wordt de komende jaren anders ingericht – uitdagender, interessanter, inhoudelijker. Maar dan moeten we wel echt mensen hebben die dat vak ook willen dragen. Die de jongeren van nu voldoende taalvaardig willen maken voor het heden én voldoende voorzien van kennis om in de onzekere toekomst de gevraagde taalvaardigheid ook steeds weer op te brengen.

Maar we hebben ze ook nodig in de samenleving, waar zoveel misgaat, en waar zoveel wat er misgaat te maken heeft met het feit dat mensen langs elkaar heen praten, en dat heel veel mensen niets meer willen lezen dat langer of ingewikkelder is dan een appje. En waar de samenleving uiteen dreigt te vallen en de ongeletterden de grootste claims doen op het erfgoed dat ze niet begrijpen.

Nodig

We hebben ze nodig in een samenleving waarin AI wel, of niet, of wel (of niet), een belangrijke rol gaat spelen en niemand weet hoe dat dan zal toegaan, wat we daarmee winnen of verliezen, maar waarin duidelijk is dat taal een doorslaggevende rol speelt in die revolutie.

Het Nederlands is nog altijd het belangrijkste bindmiddel van de Nederlandse en de Vlaamse maatschappij, en een heel belangrijk bindmiddel in Suriname. Dat bindmiddel begrijpen en beheersen is niet alleen een mooi doel, maar ook iets dat op allerlei manieren van onmiddellijk toepasbaar nut is.

Er studeren nog altijd veel te weinig mensen Nederlands om alles te kunnen doen wat er nodig is voor onze samenleving. We hebben meer neerlandici nodig, echt waar.