• Door naar de hoofd inhoud
  • Skip to secondary menu
  • Spring naar de eerste sidebar
  • Spring naar de voettekst
Neerlandistiek. Online tijdschrift voor taal- en letterkunde

Neerlandistiek

Online tijdschrift voor taal- en letterkundig onderzoek

  • Over Neerlandistiek
  • Contact
  • Homepage
  • Categorie
    • Neerlandistiek voor de klas
    • Vertelcultuur
    • Naamkunde
  • E-books
  • Neerlandistische weblogs
  • Archief
    • 10 jaar taalcanon
    • 100 jaar Willem Frederik Hermans
  • Jong Neerlandistiek
  • Frisistyk
  • Mondiaal

Jan Renkema

Taal en entropie

26 juli 2021 door Jan Renkema Reageer

Onbegrip begrepen40 taalfilosofische gesprekken over communicatie (deel 25) -    In ons vorig gesprek hadden we het over het verval van betekenis in stopwoordjes en clichés. En toen ging jij door over ‘slijtage van woorden’ en ‘waardevermindering van betekenis’, en kwam je met het begrip entropie. Leg uit! -    Ik beschreef die slijtage als … [Lees meer...] overTaal en entropie

Taal in gebruik

24 juli 2021 door Jan Renkema 1 Reactie

Onbegrip begrepen 40 taalfilosofische gesprekken over communicatie (deel 24) -    Onze drie vorige gesprekken gingen over woorden en betekenissen. En wat ik daaruit in elk geval overhoud, is dat woorden betekenis krijgen in het gebruik. Niet omdat ik er mijn betekenis in stop, maar omdat die betekenis gedeeld wordt met een ander. -    Ja, … [Lees meer...] overTaal in gebruik

Betekenissen leiden hun eigen leven

22 juli 2021 door Jan Renkema 1 Reactie

Onbegrip begrepen40 taalfilosofische gesprekken over communicatie (deel 23) -    Kortom, een woord is geen vriendelijke gastheer voor een betekenis. Ik kan mijn eigen particuliere betekenissen niet zo maar in een woord stoppen, en ik moet dan maar genoegen nemen met een woord in zijn algemene betekenis. -    Het is eigenlijk nog vreemder. … [Lees meer...] overBetekenissen leiden hun eigen leven

schemerachtig / schemerig

21 juli 2021 door Jan Renkema Reageer

Verwarwoordenboek Vervolg (226) schemerachtig / schemerig            De woorden verschillen nauwelijks in betekenis, hooguit in ‘sterkte’. schemerachtig          een beetje schemerig Rond kerst is het bij bewolkt weer vaak midden op de dag nog schemerachtig.Al die … [Lees meer...] overschemerachtig / schemerig

Woorden zijn niet gastvrij

19 juli 2021 door Jan Renkema 3 Reacties

Onbegrip begrepen40 taalfilosofische gesprekken over communicatie (deel 22) -    De betekenis die je bedoelt past vaak niet in het vakje van het woord dat je kiest. En gesteld dat dat toch lukt, dan moet je maar afwachten of de door jou bedoelde betekenis overkomt. Kan ik het vorige gesprek zo samenvatten? -    Ja, daarom zeggen filosofen … [Lees meer...] overWoorden zijn niet gastvrij

Jezelf verkopen aan woorden

17 juli 2021 door Jan Renkema 1 Reactie

Onbegrip begrepen40 taalfilosofische gesprekken over communicatie (deel 21) -    Ben je een beetje bekomen van het vorige gesprek? Dat stamelen over benoemen wat onbenoembaar is? -    Een beetje. Wat ik ervan heb over gehouden is dat als je een woord kiest om iets te benoemen, je geen ander woord meer kunt kiezen. -    Dat … [Lees meer...] overJezelf verkopen aan woorden

Het onbenoembare benoemen?

15 juli 2021 door Jan Renkema 6 Reacties

Onbegrip begrepen40 taalfilosofische gesprekken over communicatie (deel 20) -    Wat ik aan de vorige keer over de onzekerheidsrelatie van Heisenberg heb overgehouden, is zo ongeveer dit: Je wilt iets benoemen, iets in je bewustzijn, wat dat ook maar mag zijn. Maar zodra je aan dat ‘iets’ een woord geeft, zorgt dat woord ervoor dat je andere aspecten uit dat … [Lees meer...] overHet onbenoembare benoemen?

speurtocht / zoektocht

14 juli 2021 door Jan Renkema Reageer

Verwarwoordenboek vervolg (225) speurtocht / zoektocht          De woorden betekenen nagenoeg hetzelfde, maar ze zijn niet altijd inwisselbaar. speurtocht     zoektocht, wandeling met zoekopdracht (als spel) Wetenschappers zoeken hulp bij speurtocht naar leven op de maan.Als je 13 bent, is een … [Lees meer...] overspeurtocht / zoektocht

De onzekerheidsrelatie in taalgebruik

12 juli 2021 door Jan Renkema Reageer

Onbegrip begrepen 40 taalfilosofische gesprekken over communicatie (deel 19) -    Ik ben nog steeds voorbeelden aan het verzamelen van alledaagse miscommunicatie, maar het wil nog niet vlotten. Maar ik heb wel iets bijzonders ervaren toen ik op mijn eigen taalgebruik ging letten. -    Hoe bedoel je? Bedoel je dat jij vaak niet begrepen … [Lees meer...] overDe onzekerheidsrelatie in taalgebruik

Hoe communiceert een metafoor?

10 juli 2021 door Jan Renkema Reageer

Onbegrip begrepen40 taalfilosofische gesprekken over communicatie (deel 18) -    Van de vorige keer weet ik dat een metafoor iets vervoert, en dat het soms onduidelijk is wát er wordt vervoerd. Maar er waren nog twee problemen die te maken hebben met de vraag of dat wat vervoerd wordt, wel aankomt. -    Ja, een metafoor vervoert iets. Maar … [Lees meer...] overHoe communiceert een metafoor?

Wat vervoert een metafoor?

8 juli 2021 door Jan Renkema 1 Reactie

Onbegrip begrepen40 taalfilosofische gesprekken over communicatie (deel 17) -    Laten we teruggaan naar jouw opmerking waarmee we deze serie gesprekken begonnen, namelijk dat jij taal eigenlijk niet zo geschikt vindt voor communicatie. Ik zei het eerder misschien niet zo direct, maar ik vind taal juist heel geschikt om te … [Lees meer...] overWat vervoert een metafoor?

plat / vlak

7 juli 2021 door Jan Renkema 1 Reactie

Verwarwoordenboek vervolg (224)      De woorden hebben een betekenis die overlapt, maar ook subtiel verschilt. En beide woorden hebben nog andere, daaruit af te leiden, betekenissen. plat                 1. zonder kromming, in de breedte, 2. ondiep, 3. … [Lees meer...] overplat / vlak

Een woord is maar een woord?

5 juli 2021 door Jan Renkema 3 Reacties

Onbegrip begrepen 40 taalfilosofische gesprekken over communicatie (deel 16) -    We zouden voorbeelden verzamelen waarin wordt voorgesteld om andere woorden te gebruiken met de bedoeling om iemands wereldbeeld te veranderen. Voorbeelden zoals dat je niet moet spreken over een slaaf, maar over een tot slaaf gemaakte. Waarom eigenlijk? Wat heeft dit met … [Lees meer...] overEen woord is maar een woord?

Taal en wereldbeeld

3 juli 2021 door Jan Renkema Reageer

Onbegrip begrepen40 taalfilosofische gesprekken over communicatie (deel 15) -    De vorige keer legde je iets uit over de relatie tussen taal en iemands visie op de werkelijkheid, iemands wereldbeeld. En dat deed je om iets te zeggen over de beperktheid in taal. Zoiets als, bedacht ik me, enige tijd geleden wéér een discussie in de media om niet het woord … [Lees meer...] overTaal en wereldbeeld

Taal en relativiteit

1 juli 2021 door Jan Renkema 2 Reacties

Onbegrip begrepen 40 taalfilosofische gesprekken over communicatie (deel 14) -    Als we miscommunicatie willen begrijpen, dan moeten we goed zicht hebben op wat je eigenlijk doet als je taal gebruikt. Via taal benoem je immers iets in de werkelijkheid met een teken, en daardoor ontstaat er een relatie tussen dat teken en iets in de … [Lees meer...] overTaal en relativiteit

Je inleven in een foute interpretatie

28 juni 2021 door Jan Renkema 1 Reactie

Onbegrip begrepen40 taalfilosofische gesprekken over communicatie (deel 13) -    En, heb je meer voorbeelden kunnen verzamelen? -    Ja, ik heb er drie. Eerst een klein voorbeeld dat heel goed past in onze gesprekken. Ik vertelde mijn vriendin over de mythe van de Toren van Babel, en een dag later vroeg ze of ik nog iets meer wilde … [Lees meer...] overJe inleven in een foute interpretatie

Voorbeelden van miscommunicatie

26 juni 2021 door Jan Renkema Reageer

Onbegrip begrepen 40 taalfilosofische gesprekken over communicatie (deel 12) – Nu wordt het toch tijd voor voorbeelden van alledaagse miscommunicatie. Anders blijft ons gespreksonderwerp te vaag. Heb je wat verzameld? – Zeker! Wat denk je van dit gespreksfragment, waarin twee personen foto’s aan het sorteren zijn: A   Is dit een foto van Jan?B   … [Lees meer...] overVoorbeelden van miscommunicatie

Zintuigen in taal

24 juni 2021 door Jan Renkema 4 Reacties

Onbegrip begrepen40 taalfilosofische gesprekken over communicatie (deel 11) – Jouw vraag, of eerder jouw verzuchting was: is taal wel geschikt voor communicatie? En tot nu toe hebben we een mythe over taalverwarring besproken en geprobeerd om te begrijpen wat het wil zeggen dat taal ook een grens aangeeft tussen ‘mijzelf’ en wat ik waarneem.– Ik denk nu dat ik het wat … [Lees meer...] overZintuigen in taal

Taal als grens (II)

21 juni 2021 door Jan Renkema 2 Reacties

Onbegrip begrepen40 taalfilosofische gesprekken over communicatie (deel 10) – Wat ik aan het vorige gesprek overhoud, is de gedachte dat taal altijd een grens aanbrengt: tussen de ‘ik’ die spreekt en datgene waarover gesproken wordt. Je staat dus altijd op een of andere manier ‘buiten’ datgene waarover je het hebt. Taal brengt dus altijd een scheiding aan, en dat zou dan … [Lees meer...] overTaal als grens (II)

Taal als grens (I)

19 juni 2021 door Jan Renkema 2 Reacties

Onbegrip begrepen" 40 taalfilosofische gesprekken over communicatie (deel 9) – We gaan door met filosoferen over taal, nu aan de hand van mijn citatenverzameling met uitspraken over taal. Ik begin met voor mij een van de meest intrigerende, van een persoon die echt een groot taaltalent is, en die niet voor niets is benoemd tot Dichter des Vaderlands: Lieke Marsman. In 2017 … [Lees meer...] overTaal als grens (I)

Taal en communicatie

17 juni 2021 door Jan Renkema Reageer

Onbegrip begrepen40 taalfilosofische gesprekken over communicatie (deel 8) – Waar staan we nu na zeven gesprekken? Jij zei in het eerste gesprek dat mensen zo vaak langs elkaar heen praten.– Ja, en toen begon jij over die Toren van Babel en de taalverwarring. Ik begrijp uit jouw verhaal dat je dan niet moet denken aan de verscheidenheid van talen in de wereld, maar aan … [Lees meer...] overTaal en communicatie

overlijden / sterven

16 juni 2021 door Jan Renkema 1 Reactie

Verwarwoordenboek vervolg (223) overlijden / sterven              Er is een klein betekenisverschil. overlijden                  ophouden met leven: de overgang naar een andere toestand Haar overlijden schokt ons … [Lees meer...] overoverlijden / sterven

Een alledaags voorbeeld van miscommunicatie

14 juni 2021 door Jan Renkema 3 Reacties

Onbegrip begrepen - 40 taalfilosofische gesprekken over communicatie (deel 7) – Laatst moest ik tanken. Ik ging afrekenen, en toen gebeurde er iets heel geks. Voor ik met een volle tank verder reed, heb ik alles direct zo duidelijk mogelijk proberen te noteren. A, dat ben ik. En B is de vrouw achter de kassa. A  Goedemiddag, even afrekenen graag.B  Dat is eh pomp 5. … [Lees meer...] overEen alledaags voorbeeld van miscommunicatie

Babel digitaal

12 juni 2021 door Jan Renkema Reageer

Onbegrip begrepen40 taalfilosofische gesprekken over communicatie (deel 6) – Hier is mijn poging voor een hedendaagse Toren van Babel. Je bracht me zelf op het idee, toen je in een eerder gesprek over onbegrip over bubbels begon. De Toren van i-BubbelOoit werd op de hele aarde één enkele taal gesproken. Toen de mensen steeds meer wilden communiceren, ontwikkelden ze een … [Lees meer...] overBabel digitaal

Wat is toch taalverwarring?

10 juni 2021 door Jan Renkema 2 Reacties

Onbegrip begrepen40 taalfilosofische gesprekken over communicatie (deel 5) – Ik probeer nog steeds je mythologische benadering te volgen. De vraag is: waarom bestaan er zoveel verschillende talen? Het ‘mythische’ antwoord is: de mensheid ging niet de aarde bewonen, maar wilde in een stad met een toren tot in de hemel reiken. En dan zorgt een godheid ervoor dat ze elkaar … [Lees meer...] overWat is toch taalverwarring?

« Vorige
Volgende »

Primaire Sidebar

Gedicht van de dag

Willem de Mérode • De pottenbakker

Maar zonder aarzlen of bedenken
Beproefde hij haar in het vuur
En smolt, die smachtenden moet drenken,
Vast is een harnas van glazuur.

➔ Lees meer

Bekijk alle gedichten

  • Facebook
  • YouTube

Chris van Geel

Blad viel, sneeuw viel de bladeren achterna,
de sneeuw bracht regen, regen stuift op sneeuw.
Reeds schemeren de lichte tenten
van de zon, de golven, ribben van de zee.

Bron: fragment uit ‘Tussen seizoenen’; Uit de hoge boom geschreven, 1967

➔ Bekijk hier alle citaten

Agenda

6 maart 2026: Indische detectives en misdaadromans

6 maart 2026: Indische detectives en misdaadromans

20 februari 2026

➔ Lees meer
15-17 april 2027: Achter de verhalen

15-17 april 2027: Achter de verhalen

20 februari 2026

➔ Lees meer
7 maart 2026: Zaanse tragedie Batavische Eneas

7 maart 2026: Zaanse tragedie Batavische Eneas

19 februari 2026

➔ Lees meer
➔ Bekijk alle agendapunten

Neerlandici vandaag

geboortedag
1893 Sumitaka Asakura
1944 Herman de Coninck
1945 Tom van Deel
sterfdag
2022 Joost Kloek
➔ Neerlandicikalender

Media

Safae el Khannoussi Translation Project

Safae el Khannoussi Translation Project

21 februari 2026 Door Redactie Neerlandistiek Reageer

➔ Lees meer
Lange lijnen 5: Met Gaea Schoeters

Lange lijnen 5: Met Gaea Schoeters

20 februari 2026 Door Redactie Neerlandistiek Reageer

➔ Lees meer
Bonusauteurs Cornelia van der Veer, Titia Brongersma, Elisabeth Hoofman

Bonusauteurs Cornelia van der Veer, Titia Brongersma, Elisabeth Hoofman

19 februari 2026 Door Redactie Neerlandistiek Reageer

➔ Lees meer
➔ Bekijk alle video’s en podcasts

Footer

Elektronisch tijdschrift voor de Nederlandse taal en cultuur sinds 1992.

ISSN 0929-6514
Bijdragen zijn welkom op
redactie@neerlandistiek.nl
  • Homepage
  • E-books
  • Neerlandistische weblogs
  • Over Neerlandistiek
  • De archieven
  • Gebruiksvoorwaarden
  • Privacy­verklaring
  • Contact
  • Facebook
  • YouTube

Inschrijven voor de Dagpost

Controleer je inbox of spammap om je abonnement te bevestigen.

Copyright © 2026 · Magazine Pro on Genesis Framework · WordPress · Log in

  • Homepage
  • Categorie
    • Voor de klas
    • Vertelcultuur
    • Naamkunde
  • Archief
    • 10 jaar taalcanon
    • 100 jaar Willem Frederik Hermans
  • E-books
  • Neerlandistische weblogs
  • Jong Neerlandistiek
  • Frisistyk
  • Mondiaal Neerlandistiek
  • Over Neerlandistiek
  • Contact