Nisrine Mbarki Ben Ayad, de nieuwe Dichter der Nederlanden, kent heel veel talen – een nieuwe vormvan geleerdheid, waar mensen nog aan moeten wennen. Je hoeft voor haar werk geen Grieks en Latijn te kennen, of te kunnen opzoeken, maar wel Berber en Arabisch. Vooral die laatste taal zit in al haar werk verweven – ze plaatste in haar eerste gedicht als Dichter des Vaderlands die … [Lees meer...] overDe vloeiende vormen van ي en م
Over Marc van Oostendorp
Kleuren herkennen en je kleurennamen herinneren
Wie wil begrijpen wat er waar is van de Sapir-Whorfhypothese, zou het spelletje color moeten doen, dat de laatste weken op het internet rondgaat. De Sapir-Whorfhypothese is al bijna honderd jaar een lieveling van iedere wetenschapscommunicator over taalkunde: de stelling dat je taal je denken zou beïnvloeden, dat sprekers met een taal zonder aparte toekomende tijd, de … [Lees meer...] overKleuren herkennen en je kleurennamen herinneren
‘Stuur me je prompt maar’
Een interessant interview, door Lex Fridman met Peter Steinberger. De laatste heeft naar verluidt een nieuwe stap gezet in de ontwikkeling van AI, een manier om mensen zelf hun eigen agents te laten maken, simpelweg door te beschrijven wat ze willen van die agent. Die agent kan vervolgens van alles en nog wat doen op de computer van die gebruiker: de bestanden organiseren, … [Lees meer...] over‘Stuur me je prompt maar’
Die mooie, lelijke, vrolijke, treurige mengelmoesstad
Ergens in Plooi u in tweeën, het nieuwste boek van Joke van Leeuwen en een memoir volgens het omslag, is Joke op bezoek in Nederland. Ze heeft dan al een aantal jaar in Brussel gewoond met haar Nederlandse vader, moeder, broers en zus. Eenmaal in Nederland, blijkt Joke het systeem van het openbaar vervoer niet goed te snappen. Hoe je er precies voor moet zorgen dat je kaartje … [Lees meer...] overDie mooie, lelijke, vrolijke, treurige mengelmoesstad
Taalbeleid op twee benen
Met D66 kun je alle kanten op, als het om taalpolitiek gaat. Tot een jaar of vijf geleden was de partij nog een groot voorstander van het Engels in het hoger onderwijs. Het kon bij wijze van spreken allemaal niet Engels genoeg, leve de grote kosmopolitische wereld waarin die taal ons, en met name onze universiteiten, zou laten opstijgen. De laatste jaren leek dat omgeslagen: … [Lees meer...] overTaalbeleid op twee benen
Ik heb het nog nooit gekookt
In mijn zoektocht naar het genre van het kookboek las ik tot nu toe boeken van wat meer belegen schrijvers: een culinair journalist die zijn persoonlijkheid niet kon bedwingen, een schrijfster die demonstratief op de achtergrond blijft en een Turkse-Nederlandse die de verhalen over haar eigen geschiedenis soms langer maakte dan de recepten zelf. Maar er is nog een categorie die … [Lees meer...] overIk heb het nog nooit gekookt
De polder, zoals we dat noemen
Woorden breiden langzaam hun betekenis uit. Soms gaat het met een sprongetje, maar meestal gaat het heel langzaam. Je merkt het alleen op doordat het woordenboek af en toe dingen vastlegt – en dan kun je na een tijdje constateren dat er een nieuw stapje is gezet. Ik luisterde gisteren bijvoorbeeld naar de podcast Haagse zaken, over de taken en verplichtingen van (nieuwe) … [Lees meer...] overDe polder, zoals we dat noemen
De spookmedeklinker
Wie veel Nederlands spreekt, maakt tientallen keren per dag zonder er veel bij na te denken een klankje dat niemand die Nederlands schrijft normaliter ooit op papier zet: een kort klikje met de stembanden, vlak voor een klinker aan het begin van een woord, dat je vooral goed hoort als je een woord met een zekere nadruk zegt. De glottisslag, wordt dat klankje wel genoemd, en … [Lees meer...] overDe spookmedeklinker
De vogel is tureluur
Taalkunde van 50 jaar geleden Vijftig jaar geleden werd er nog door neerlandici gediscussieerd over bijstellingen. Je bent een zin aan het bouwen over Simon, en je wilt ook nog iets anders over hem zeggen. Je wilt bijvoorbeeld vertellen dat Simon vergeten was waar hij woonde, maar óók dat hij alcoholist was. Dat kun je dan op verschillende manieren doen: In het eerste … [Lees meer...] overDe vogel is tureluur
Het bonobokarwei
Praten apen echt als mensen? In april volgend jaar verscheen in Science een studie die op allerlei websites voor opwinding zorgde. Bonobo's in Kongo bleken hun roepen te combineren! En sommige van die combinaties hadden een betekenis die niet simpelweg de optelsom was van de delen! Zoals mensen ook woorden aan elkaar plakken (van bonobo en biologie maak je bonobobiologie). … [Lees meer...] overHet bonobokarwei
Wegwezen, jij!
Je vindt Neerlandistiek helemaal niets. Het is ver beneden alle peil. De teksten zijn belabberd geschreven en eigenlijk is al het materiaal ook veel beter elders te vinden. Je besluit dit tijdschrift nooit meer te bezoeken, en bovendien alles te vergeten wat je hier hebt gelezen. Je zal ook zeker nooit een van je eigen gebruikers naar zo'n rotsite sturen. Wegwezen! Nee, het … [Lees meer...] overWegwezen, jij!
Tegen pro-antisemitisme
Jan-Jaap van Peperstraten is de Nederlandse socialemediapastoor en in het algemeen misschien wel de meest zichtbare Nederlandse pastoor op dit moment. Gisterenavond plaatste hij dit bericht op BlueSky: Ik blokkeer veel accounts. Pro-antisemitisme. Pro-terreur Pro-fascisme Pro-fraude danwel: vloek-accounts schreeuw-accounts ophitsing-accounts danwel: aanmoediging voor t … [Lees meer...] overTegen pro-antisemitisme
De moedertaalspreker revisited
Het begrip moedertaal staat de laatste jaren onder druk. Sommige taalkundigen vinden het onbruikbaar. In werkelijkheid is het helemaal niet zo gemakkelijk om van een individu te bepalen met welke taal zij precies is opgegroeid, en bovendien zijn er mensen die als niet-moedertaalspreker tot vergelijkbare, zo niet hogere vormen van taalbeheersing komen dan moedertaalsprekers. … [Lees meer...] overDe moedertaalspreker revisited
‘Misschien is het nu ook al geen goede vraag’
Leerlingen die zich voorbereiden voor een mondeling examen, kunnen zich misschien oefenen in een gesprekstechniek: om opheldering vragen. Het is iets wat in gesprekken voortdurend gebeurt. Zo normaal is het, dat we ons er nauwelijks van bewust zijn, want je vergeet het meteen weer. Iemand zegt 'Heb je gisteren Dottie nog gezien?', maar je hoort het niet goed en zegt 'Wat?', … [Lees meer...] over‘Misschien is het nu ook al geen goede vraag’
De verantwoordelijkheid van intellectuelen
Sommige taalkundigen hebben nu hun Lucebert-moment. Ik herinner me de ontreddering nog van poëzieliefhebbers toen enkele jaren geleden bekend werd dat de grote omroeper van oproer tijdens de Tweede Wereldoorlog vanuit Duitsland brieven met 'Heil Hitler' aan zijn meisje had geschreven. Iemand die een moreel baken was, bleek op zijn minst ook niet onfeilbaar. Inmiddels zijn er al … [Lees meer...] overDe verantwoordelijkheid van intellectuelen
Chatbots napapegaaien
Zodra er een nieuwe communicatietechnologie opkomt, beginnen mensen zich de vraag te stellen wat het effect ervan zal zijn op de taal. Bij de opkomst van de telefoon maakten mensen zich al zorgen over de vraag of het geen eindeloos geklets tussen 'huisvrouwen' in de hand zou werken, en de laatste twintig jaar heb ik, ik weet niet hoe vaak, die vraag gekregen over sms, Facebook, … [Lees meer...] overChatbots napapegaaien
Voskuil, ik heb nooit geweten dat mijn leven zo romantisch is geweest
Toen ik een tijdje geleden hier schreef dat ik het hoorspel van Het Bureau aan het beluisteren was, verzuchtte ik dat het fijn zou zijn als behalve de dagboeken, de romans, en wat er verder zoal verschenen is, ook het wetenschappelijke werk zou worden heruitgegeven. Iemand wees me er vervolgens op dat het Volkskundig Bulletin, waarvan Voskuil de hoofdredacteur was en waarin hij … [Lees meer...] overVoskuil, ik heb nooit geweten dat mijn leven zo romantisch is geweest
Tien jaar Miracles
Het is nu bijna tien jaar geleden dat onze cursus Miracles of Human Language online ging. Ik ben nog uit de tijd dat wetenschappers neerkeken op 'popularisering', maar ik leef in een tijd waarin wetenschappers 'wetenschapscommunicatie' meer waarderen, maar dan wel graag willen meten wat de impact is. Ik geloof dat ik nooit iets zal doen met meer meetbare impact danMiracles: … [Lees meer...] overTien jaar Miracles
Boeken met illustraties op de omslagen ervan
Taalkunde van 1976 Er is reden om wel met enige afgunst naar de taalwetenschap van vijftig jaar geleden te kijken. In het vak had men zojuist beseft dat je je kunt verwonderen over het alledaagse; dat er allerlei zinnen zijn die we moeiteloos zeggen en allerlei andere zinnen die tegen ons taalgevoel in gaan. Ook als je er nooit instructies over had gehad, ook als je er … [Lees meer...] overBoeken met illustraties op de omslagen ervan
Juffrouw Haan in Meneer Beerta
Het eerste deel van Het Bureau heet Meneer Beerta, en het begint en eindigt ook met die naam. De eerste zin is: 'Dag meneer Beerta,' zei hij. 'Hij' is Maarten Koning, de hoofdpersoon van Het Bureau. En na 760 pagina's staat er op de laatste bladzijde van Meneer Beerta: Toen stond Beerta opnieuw op. Hij keek naar Maarten. 'We moeten het er nog over hebben hoe je me … [Lees meer...] overJuffrouw Haan in Meneer Beerta
Deze sandwich is pure nostalgie voor mij
In mijn zoektocht naar het genre van het kookboek ben ik tot nu toe verschillende ondergenres tegengekomen: het kookboek dat gegroepeerd is rond een ingrediënt (de aubergine in Ode), rond een gerecht (de pasta in Pasta Semplice) of een locatie (Paleis Soestdijk in De smaak van Soestdijk). Vandaag nog een mogelijkheid: een bepaalde keuken! In dit geval de Turkse, in Turkish … [Lees meer...] overDeze sandwich is pure nostalgie voor mij
La parole heeft een prijs
Een van de bekendste gedichten die Ramsey Nasr schreef tijdens zijn periode als Dichter des Vaderlands was 'Mi have een droom', een gedicht uit 2009 dat kolkte van de talen en zo begon: wullah, poetry poet, let mi takki you 1 ding: di trobbi hier is ditben van me eigen now zo 66 jari & skerieus ben geen racist, aberalle josti op een stokki, uptodate, wats deze shit? ik … [Lees meer...] overLa parole heeft een prijs
Oachkatzlschwoaf
Het is iets waarover ik nog nooit gelezen heb, en misschien is het dus wel vooral een bewijs van mijn wankele psychische staat. Dat ik in verloren minuten, wanneer ik bijvoorbeeld alleen op straat loop en een beetje moe ben, vrij willekeurige woorden denk om mijzelf te vertreden. Zoals oachkatzlschwoaf. (Beluister het in deze video.) Het is een Beiers woord voor de staart … [Lees meer...] overOachkatzlschwoaf
Waarom Wopke een man is en Wopk een stoere vrouw
Volgens de voornaamkundige Gerrit Bloothooft is Friesland de Nederlandse provincie met de meest afwijkende voornaamkeuze. Dat zal verband houden met het feit dat er ook veel meer Friese dan Nedersaksische, Limburgse of Brabantse namen zijn. In een artikel in het Journal of Germanic Linguistics beschrijven Geert Booij en Willem Visser één manier waarop de omvang van de Friese … [Lees meer...] overWaarom Wopke een man is en Wopk een stoere vrouw
Ellen Deckwitz en de pracht
Nicolaas Beets had in de negentiende eeuw al een hekel aan het woord prachtig – daar schreef ik gisteren al over. Hij vond het een modieus prietpraatwoord. Terwijl het Nederlands woorden had zoals bevallig en schilderachtig, noemde iedereen alles maar prachtig. Dat blijkt uit de bloemlezing van Beets' gedichten die Rick Honings samenstelde. Wie die bloemlezing deze week in … [Lees meer...] overEllen Deckwitz en de pracht
