Een geschiedenis van het Nederlands in 196 sonnetten (97) Het Nederlandse sonnet bestaat 451 jaar. Hoe is het de taal in die tijd vergaan? Door Marc van Oostendorp De Tachtigers, dat weten jullie wel, hebben het sonnet weer terug op de kaart gezet! Het genre begon in de achttiende eeuw te sukkelen, in de negentiende eeuw was je geen vent als je niet minstens één … [Lees meer...] overMan o man
Gevoelde taal
Door Marc van Oostendorp Wereldwijd komt de meeste taal binnen via onze oren: iedere seconden trillen er over de hele wereld miljarden trommelvliezen omdat er ergens in de buurt iemand aan het praten is. Maar taal is zo belangrijk dat het ook via onze ogen naar binnen kan komen. Zelfs als we afzien van schrijven, dat een indirecte manier is om met gesproken taal om te gaan: … [Lees meer...] overGevoelde taal
Hoe verder met het eindexamen Nederlands?
Door Marc van Oostendorp Het is goed dat de Tweede Kamer de discussie over het eindexamen Nederlands nu eens in november heeft geagendeerd in plaats van altijd maar in mei als bijna alle betrokkenen te druk zijn met corrigeren, leren, of zich opwinden over veronderstelde fouten in het laatste examen. Vanmiddag komen in het parlement een aantal betrokken organisaties en … [Lees meer...] overHoe verder met het eindexamen Nederlands?
Is Nederland een kolonie van de Engelstalige wereld?
Door Marc van Oostendorp Wie zich live een belangrijke taalgebeurtenis wil zien ontwikkelen, moet op de voet volgen wat er met het Engels in de Lage Landen gebeurt. Merkwaardig genoeg gebeurt dat alleen nauwelijks, in ieder geval niet wetenschappelijk. Hoe staat het er precies voor met ons Engels? Daarover bestaan vooral slagen in de lucht. In een nieuw artikel in … [Lees meer...] overIs Nederland een kolonie van de Engelstalige wereld?
Geen literatuur zonder auteur
Door Marc van Oostendorp Wie wil weten wat het is om een persoon te zijn, kan zich het best wenden tot de letterkunde. Bijvoorbeeld omdat een persoon in de literatuur (een zogeheten 'schrijver') over het algemeen een oeuvre nalaat van een heleboel gedrukte zinnen en omdat gedrukte zinnen nu eenmaal beter te bestuderen zijn dan de in een leven verkochte flessen melk van een … [Lees meer...] overGeen literatuur zonder auteur
Het einde van de humaniora?
Door Marc van Oostendorp Is het binnenkort afgelopen met de geesteswetenschappen? De geldbronnen slinken, de studierichtingen zijn weinig geliefd en de geleerden zijn weinig zichtbaar in het maatschappelijk debat. Lang, lang geleden – voor wij allen geboren waren – was het vanzelfsprekend dat een verstandig mens zijn talen moest spreken, zijn boeken moest hebben gelezen, iets … [Lees meer...] overHet einde van de humaniora?
‘Het boek verkoopt 80.000 exemplaren’
Door Ariane van Santen Het boek Judas van Astrid Holleeder blijkt al na een dag een bestseller, het verkoopt goed/lekker/als een trein/als warme broodjes. Dat succes inspireert kennelijk tot innovatie. De Volkskrant online (05/11/2016) schreef erover: Het boek waarin Astrid Holleeder vertelt over de terreur van haar oudste broer Willem, verkocht zaterdag alle 80 duizend … [Lees meer...] over‘Het boek verkoopt 80.000 exemplaren’
Het nut van den Javaan
Door Marc van Oostendorp Maartje Janse (NIAS/KNAW) vertelt over de strijd die Multatuli voerde tegen de mensen die zich net als hij zorgen maakten over het lot van de Javaan onder het koloniale systeem. … [Lees meer...] overHet nut van den Javaan
Krachtig als de popel
Een geschiedenis van het Nederlands in 196 sonnetten (96) Het Nederlandse sonnet bestaat 451 jaar. Hoe is het de taal in die tijd vergaan? Door Marc van Oostendorp Als aan het eind van de negentiende eeuw het sonnet zijn renaissance kent in de Nederlandse letteren, dan werd het credo van die renaissance uitgesproken door Jacques Perk: Klinkt helder op, gebeeldhouwde … [Lees meer...] overKrachtig als de popel
Jij moet gaan vloggen
Het socialemediabeleid wordt vermoord in een nieuwe aflevering van De verleden tijd van lijken Door Marc van Oostendorp "Gerard," zei de boomlange manager Sophie op haar vriendelijkst tegen haar collega. "Het kan zo niet doorgaan." Gerard was lange tijd de ietwat saaie vakdidacticus van de afdeling geweest tot hij enkele jaren geleden in een ietwat saaie manager was … [Lees meer...] overJij moet gaan vloggen
De allochtoon en de macht van taal
Door Marc van Oostendorp Als de nu opgeflakkerde discussie over allochtoon en autochtoon ons iets leert, dan is het wat de macht is van taal. Vrijwel iedereen die er iets over zei, en in ieder geval iedereen die er met enig verstand van zaken over sprak – Sterre Leufkens bijvoorbeeld, of MaartenJan Hoekstra –al snel begon over de eeuwige cyclus van het eufemisme. Een term … [Lees meer...] overDe allochtoon en de macht van taal
Kinderen die leren dat je het op twee manieren kunt zeggen
Door Marc van Oostendorp Soms moet je als kind leren dat het allebei kan, in je moedertaal. Je kunt zus zeggen of je kunt zo zeggen: het is allebei mogelijk. Dat geldt bijvoorbeeld voor de volgende twee zinnen: Je weet dat ik deze koekjes wil eten. [volgorde 1] Je weet dat ik deze koekjes eten wil. [volgorde 2] De werkwoorden aan het eind kunnen in allebei de … [Lees meer...] overKinderen die leren dat je het op twee manieren kunt zeggen
Internationaal fascistische dauwdruppels
Door Marc van Oostendorp Bij de verhuizing van het Meertens Instituut, onlangs, ontdekte ik ineens dat ik een dichtbundel in het bezit heb van de man die wel wordt beschouwd als de 'eerste nationaal-socialist van Nederland': Bertus Smit. De bundel werd overigens gepubliceerd in 1930 toen Smit nog geen nationaal-socialist was, maar wel een overtuigd fascist (de subtiele … [Lees meer...] overInternationaal fascistische dauwdruppels
Is er teveel wetenschap?
Door Marc van Oostendorp Dat er een crisis is in de wetenschap, of in ieder geval in sommige wetenschapsgebieden en misschien wel in allemaal, daarover kun je steeds meer lezen. Allerlei onderzoek blijkt moeilijk repliceerbaar, allerlei bevindingen die vast leken te staan, blijken toch iets minder vast te staan. Allerlei fundamenteel onderzoek komt allang niet meer … [Lees meer...] overIs er teveel wetenschap?
Waarom Nederlands op school?
Door Marc van Oostendorp In mijn zondagochtendminicollege van vandaag richt ik me tot scholieren: waarom is Nederlands eigenlijk een schoolvak? … [Lees meer...] overWaarom Nederlands op school?
U iets te veel, mij nutt’loos
Een geschiedenis van het Nederlands in 196 sonnetten (95) Het Nederlandse sonnet bestaat 451 jaar. Hoe is het de taal in die tijd vergaan? Door Marc van Oostendorp Ik heb niet kunnen achterhalen wanneer het verschil tussen mannelijk en vrouwelijk rijm precies belangrijk werd voor Nederlandse dichters, of wanneer die conventie om het te noemen naar geslachten zo … [Lees meer...] overU iets te veel, mij nutt’loos
Van Heinric tot Veldeke. Een geschiedenis van de literatuur in Limburg
Door Marc van Oostendorp Op pagina 242 raakte ik overtuigd. Eerder twijfelde ik nog of het wel zin had, een Geschiedenis van de literatuur in Limburg. Waarom zou je op 768 pagina’s van alles en nog wat bij elkaar zetten over schrijvers en dichters van wisselend allooi die niet veel meer met elkaar gemeen hebben dan hun geboortegrond. Is een geschiedenis van de Nederlandse … [Lees meer...] overVan Heinric tot Veldeke. Een geschiedenis van de literatuur in Limburg
‘Nederland is een taalgemeenschap’
Door Marc van Oostendorp Soms komt zelfs uit het Meertens Instituut ineens een heleboel onzin kruien. De afgelopen maanden is bijvoorbeeld bij ons de journalist Warna Oosterbaan op bezoek geweest. In NRC Handelsblad schreef hij vervolgens vorige maand een artikel waarin hij zoveel mogelijk onzin op elkaar stapelde. Ik had het artikel gemist, maar heb er deze week met een paar … [Lees meer...] over‘Nederland is een taalgemeenschap’
Het verschil tussen de regel en de uitzonderingen
Door Marc van Oostendorp Wat is het toch fijn als de ene held de andere in het zonnetje zet. Dat gebeurt voor mij in het nieuwste nummer van het Journal of Sociolinguistics: Paul Kiparsky bejubelt William Labov <hier €>. Op mijn lijstje van favoriete taalkundigen staan deze twee heren heel hoog. Allebei hebben ze van alles en nog wat gedaan: Kiparsky schreef onder … [Lees meer...] overHet verschil tussen de regel en de uitzonderingen
Toe-eigening: de casus Carl Friedman
Door Marc van Oostendorp Nu Abdelkader Benali er gisteren een artikel over schreef op Tzum is de discussie over culturele toe-eigening pas goed losgebarsten. Mag je als, bijvoorbeeld, witte man wel schrijven over, bijvoorbeeld een Marokkaanse hoofdpersoon? Blijf je daarmee de discussie dan niet domineren? En als dat mag, waarom hebben, bijvoorbeeld Marokkaanse schrijvers dan … [Lees meer...] overToe-eigening: de casus Carl Friedman
Doodgewone liefde van een witte man voor een zwarte vrouw
Door Marc van Oostendorp De discussie die er de laatste weken wordt gevoerd over het begrip ‘culturele toeëigening’ komt mij bijzonder goed gelegen. Ik ben namelijk al een tijdje aan het nadenken over de vraag wat het precies betekent dat een verhaal altijd een verteller heeft. Dat lijkt op het eerste gezicht nogal een abstracte, ja, wereldvreemde vraag, maar deze … [Lees meer...] overDoodgewone liefde van een witte man voor een zwarte vrouw
Verkouden praten
Door Marc van Oostendorp In mijn zondagochtendminicollege vandaag bespreek ik vandaag het feit dat ik verkouden ben en wat dit betekent voor hoe ik praat. … [Lees meer...] overVerkouden praten
Moeder, licht, licht, bloem
Een geschiedenis van het Nederlands in 196 sonnetten (94) Het Nederlandse sonnet bestaat 451 jaar. Hoe is het de taal in die tijd vergaan? Door Marc van Oostendorp De Nederlandse twintigste-eeuwse essayist Karel van het Reve heeft er in navolging van de Franse zeventiende-eeuwse essayist Blaise Pascal eens op gewezen dat de regel dat je geen woorden moet herhalen, … [Lees meer...] overMoeder, licht, licht, bloem
Karakters, agenten en causale verbanden
Door Marc van Oostendorp Hebben jullie er boodschap aan dat ik hier vroeg in de ochtend in mijn pyjama’tje zit te tiepen? Dat vroeg ik me af terwijl ik het boek Narratives and Narrators. A Philosophy of Stories van de Britse filosoof Gregory Currie aan het lezen was. Currie raakt in dat boek aan allerlei intrigerende kwesties die te maken hebben met het verschijnsel … [Lees meer...] overKarakters, agenten en causale verbanden
De piketpaaltjescompetitie
Tijd voor ontspanning in ons horrormanagementfeuilleton De verleden tijd van lijken. Door Marc van Oostendorp "Wat is er met Wouter aan de hand?", vroeg Femke, die recent tot Directeur Algemene Zaken van de afdeling was benoemd, maar als managementstyle had gekozen dat ze gewoon met de mensen bleef praten. "Hij zit in zijn maag met de affaire Joop." Sophie haalde … [Lees meer...] overDe piketpaaltjescompetitie
