Taal was belangrijk in de Gouden Eeuw. Schrijvers, dichters, taalgeleerden en journalisten legden zelfbewust de basis voor wat het Standaardnederlands zou worden, een taal waarop iedereen even trots leek te zijn als op de nieuwe Republiek. Tegelijkertijd openden de Lage Landen zich voor de rest van de wereld, onder andere door de handel en het vroege kolonialisme, maar ook door … [Lees meer...] overPas verschenen: ‘Een mooie mengelmoes. Meertaligheid in de Gouden Eeuw’
Dicteezin (2/2)
62 woorden, 31 fouten, 1000+ woorden toelichting Door Jan Renkema Dit was de dicteezin waarin u 31 fouten kon ontdekken We gaan er vanuit dat deze groot dictee-avond met deze extreem-moeilijke shoot out-zin van zeggen en schrijven twee en zestig woorden – geboekstaaft door terzake kundige corryfeeën die geverceerd zijn in dit buitennissig linguistisch jiujutsispel – … [Lees meer...] overDicteezin (2/2)
Dag van de Nederlandse Zinsbouw 12
De Dag van de Nederlandse Zinsbouw is een jaarlijkse workshop waar taalkundigen vanuit verschillende achtergronden (disciplines, theorieën) in debat gaan over thema’s die betrekking hebben op de zinsbouw van het Nederlands. Dit jaar is de dag geheel gewijd aan corpuslinguïstiek. Tijdstip: 21 december 2018, 9.00-18.00 uur Locatie: Universiteit Gent (Faculteit … [Lees meer...] overDag van de Nederlandse Zinsbouw 12
Wat eet een vissetariër?
Door Roland de Bonth Soms flauw, soms grappig, soms absurd. Dat zijn de sketches van het BNNVARA-programma Sluipschutters, waarin Ronald Goedemondt, Bas Hoeflaak, Leo Alkemade en Jochem Otten uiteenlopende typetjes spelen. Eén van mijn favoriete sketches speelt zich af in de winkel van – met ‘ambachtelijke’ spelling – Vleeschhouwerij en Poeliersbedrijf Korrel. Daar ontspint … [Lees meer...] overWat eet een vissetariër?
Dicteezin (1/2)
Door Jan Renkema Op 8 november vond het Groot Dictee Eindhoven plaats, gemaakt en voorgelezen door een bekende Turks-Nederlandse auteur-columnist met de voornaam Eus. Een dictee met hetzelfde uitgangspunt als het Taalstaat-dictee, komende zaterdag, 15 december: maakbaar voor iedereen die de regels kent. In Eindhoven eindigden deelnemers ex aequo met slechts één fout. Dus moest … [Lees meer...] overDicteezin (1/2)
Hebben meertalige kinderen een slechter rapport?
Meertalige leerlingen doen het vaak niet goed op school. Is dat omdàt ze meertalig zijn? Waarom kunnen ze blijkbaar ook slechter rekenen? Het debat over of kinderen enkel Nederlands mogen spreken op school, verloopt soms heel emotioneel. Onderwijssocioloog Orhan Agirdag brengt rust: hij zoekt met facts en figures uit wat er aan de hand is. (Bekijk deze video op YouTube.) … [Lees meer...] overHebben meertalige kinderen een slechter rapport?
woord?woord (5/6)
Nultaal (12) Door Jan Renkema Zonder nul is er geen wiskunde. Zonder niets is er geen communicatie. Want niets in taal is niet niets, maar iets. In deze serie een verkenning van onder meer: de stilte, de spatie, de betekenis van de punt, wat er gebeurt tussen ‘navel’ en ‘truitje’, het inhoudsloze gesprek, ‘Dat hebt u mij niet horen zeggen,‘E 621’ op een verpakking en verbale … [Lees meer...] overwoord?woord (5/6)
Wat verraadt jouw taal over jou?
Friet, patat of petat. Je hebt maar één woord nodig om te horen of de persoon tegen wie je spreekt een Vlaming of een Nederlander is. Maar je woordgebruik en je uitspraak vertellen nog méér dan alleen je woonplaats. Hoe dat komt en hoe dat werkt legt sociolinguïst Rik Vosters je haarfijn uit. Extra uitdaging voor tijdens het kijken (lees: luisteren): raden jullie waar de haast … [Lees meer...] overWat verraadt jouw taal over jou?
Neerlandistiek in de Nederlandse Boekengids
‘De neerlandistiek heeft een extreem urgente taak – en wel nu. Om die urgentie goed te voelen, moeten we ons realiseren welk dramatisch energieverlies het Nederlandse onderwijsbestel de afgelopen vier decennia geleden heeft.’ Het aantal studenten dat zich jaarlijks aan een studie Nederlands waagt, is teruggelopen – zelfs zo dat het voortbestaan van de studie op sommige … [Lees meer...] overNeerlandistiek in de Nederlandse Boekengids
Nieuwe Parelduiker over literatuur en WO II
Jodenvervolging in de Nederlandse literatuur 1945-1950 Onderbelicht is gebleven dat de Jodenvervolging al vaak eerder in de Nederlandse literatuur aan de orde kwamen dan in de geschiedschrijving en het publieke debat. Veel auteurs, Joods en niet-Joods, verwerkten dit gegeven al kort na de oorlog in romans en novellen. Naast bekende namen als Gerard Kornelis van het Reve, Theun … [Lees meer...] overNieuwe Parelduiker over literatuur en WO II
Kan je dyslexie voorkomen?
Te stom of te lui. Dat werd pakweg vijftig jaar geleden gezegd over kinderen die sukkelden met lezen. Niet zo lang geleden vonden artsen een hersenstoornis bij die kinderen, dyslexie. Want ook heel wat pientere en vlijtige leerlingen lezen moeizaam. Toch heeft hersenonderzoek volgens professor Erik Moonen geen rechtstreeks bewijs geleverd voor dyslexie. En als we niet zeker … [Lees meer...] overKan je dyslexie voorkomen?
Call for abstracts: Globalisering
Publiceren in Vooys? Stuur nu je abstract in Tijdschrift Vooys nodigt wetenschappers én aanstormend talent uit om hun wetenschappelijke inzichten te delen rondom het thema globalisering en de effecten daarvan in relatie tot de literatuur. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de tegenstelling tussen stad en platteland, lokaliteit en globaliteit, maar ook aan onderwerpen als de … [Lees meer...] overCall for abstracts: Globalisering
Tommy Wieringa: de gedoodverfde winnaar
De uitreiking van twee literaire prijzen aan de talkshowtafel Door Sander Bax De literaire schrijvers zijn niet van de televisie weg te slaan de laatste weken. A.F.Th. van der Heijden sprak met Jeroen Pauw over zijn nieuwe roman Mooi doodliggen – een roman gebaseerd op zeer actuele politieke gegevens. Er werd een prachtige documentaire van Coen Verbraak uitgezonden over Joost … [Lees meer...] overTommy Wieringa: de gedoodverfde winnaar
factor / parameter
Verwarwoordenboek Vervolg (97) Door Jan Renkema In het Verwarwoordenboek worden zo’n 500 woordparen behandeld met vaak onduidelijke verschillen: afgunst-jaloezie, bloot-naakt, geliefd-populair, plaats-plek, enz. Talrijke lezers hebben woordparen aangedragen met het verzoek om ook die te behandelen. Vandaar deze wekelijkse rubriek. Mocht u ook een ‘verwarpaar’ behandeld … [Lees meer...] overfactor / parameter
“U bent erg mooi en u ziet er niet gevaarlijk uit.”
Over het ethos van Sint Nicolaas Door Ton van der Wouden 5 december is een ideale datum om een klassiek heikel punt aan te snijden: de geloofwaardigheid van Sint Nicolaas. Zoals wij allen weten loopt er een diepe kloof door onze maatschappij, een kloof die de gelovigen scheidt van de niet-gelovigen. Dat die kloof, al dan niet toevallig, ongeveer lijkt te correleren met een … [Lees meer...] over“U bent erg mooi en u ziet er niet gevaarlijk uit.”
Waarom we opgaan in literatuur
(Persbericht Radboud Universiteit) Tijdens het lezen van een boek maak je bewust of onbewust voorstellingen van de wereld waarin de gebeurtenissen zich afspelen. Hierdoor voel je je meer verbonden met het verhaal en de personages. Meer empathisch ingestelde lezers reageren sterker op beschrijvingen van emoties en gedachten van de personages. Dat blijkt uit onderzoek van … [Lees meer...] overWaarom we opgaan in literatuur
Een weerspiegeling van een middeleeuwse bespiegeling
Door Jan de Putter “Heeft iemand de oorspronkelijke versie gelezen?”, vroeg Matthijs van Nieuwkerk in De wereld draait door, toen in november De schelmenstreken van Reinaert de Vos verkozen werd tot boek van de maand. Tot zijn schande moest hij bekennen dat, hoewel hij Nederlands gestudeerd had en hij over Van den vos Reynaerde examen had gedaan, het verhaal helemaal … [Lees meer...] overEen weerspiegeling van een middeleeuwse bespiegeling
6 december 2018, Amsterdam: Literaire ontmoeting: Gerbrand Bakker en Daniel Hugo
Donderdag 6 december vindt in het Zuid-Afrikahuis in Amsterdam een ontmoeting plaats tussen de Nederlandse schrijver Gerbrand Bakker en zijn Zuid-Afrikaanse vertaler, Daniel Hugo. Gerbrand Bakker had net besloten hovenier te worden toen hij in 2006 werd overrompeld door het succes van Boven is het stil, zijn eerste roman voor volwassenen. In het Nederlandse taalgebied werd … [Lees meer...] over6 december 2018, Amsterdam: Literaire ontmoeting: Gerbrand Bakker en Daniel Hugo
Ben je slimmer als je dt-fouten maakt?
Word, wordt, aangeleerd, aangeleert of aangeleerdt? Iedereen kent de dt-regel. En toch maakt iedereen er fouten tegen. Ja, iederéén, ook jij! Hoe komt het toch dat iedereen zoveel moeite heeft met zo'n simpele regel? Misschien ben je gewoon te slim voor zo'n banale regel? Want de grootste genieën, dat zijn vaak de meest verstrooide mensen, niet? Professor Dominiek Sandra is … [Lees meer...] overBen je slimmer als je dt-fouten maakt?
De nieuwe titels in de DBNL van december 2018
Simon Stevin (1548 – 1620) was een Vlaamse wiskundige met een grote belangstelling voor de Nederlandse taal. Zo veel belangstelling zelfs dat Stevin zijn wetenschappelijke werken niet in het Latijn schreef, zoals gangbaar was in zijn tijd, maar in het Nederlands. Dit betekende dat hij voor vaktermen als dividere en subtrahere Nederlandse alternatieven moest bedenken. Het is dan … [Lees meer...] overDe nieuwe titels in de DBNL van december 2018
De etymologie van Velpon
Door Wouter van der Land Merknamen zijn taalkundig interessant omdat ze zich niets aantrekken van de gangbare woordvormingsregels. Het huishoudmerk ‘Sorbo’ is bijvoorbeeld gevormd door het woord ‘absorb’ aan de voorkant in te korten, maar aan de achterkant te voorzien van een achtervoegsel. En het elektronikamerk ‘Rowenta’ is een vrije letterkeuze op volgorde uit de naam … [Lees meer...] overDe etymologie van Velpon
Urelijks
Door Roland de Bonth Het is 20 augustus 2010. Menno slaagt er maar niet in een antwoord te vinden op de vraag die hem al de hele dag bezighoudt. Tegen half elf ’s avonds kan hij er niet meer tegen. Hij kruipt achter zijn computer en plaatst zijn vraag op www.startpagina.nl: “waarom geen urelijks, maar wel dagelijks, wekelijks, maandelijks en jaarlijks?” Menno verbaast … [Lees meer...] overUrelijks
woord?woord (4/6)
Nultaal (11) Door Jan Renkema Zonder nul is er geen wiskunde. Zonder niets is er geen communicatie. Want niets in taal is niet niets, maar iets. In deze serie een verkenning van onder meer: de stilte, de spatie, de betekenis van de punt, wat er gebeurt tussen ‘navel’ en ‘truitje’, het inhoudsloze gesprek, ‘Dat hebt u mij niet horen zeggen,‘E 621’ op een verpakking en verbale … [Lees meer...] overwoord?woord (4/6)
Van taalvitter naar taalfitter
Door Jan Renkema Vijf jaar lang verzamelde het Instituut voor de Nederlandse Taal taalirritaties in verkiezingen onder de titel Weg met dat woord! In dit boekje worden de inzendingen besproken en gaan de auteurs dieper in op die ergernissen. Ik kreeg het boekje en ik irriteerde mij zó dat ik het heb weggeven aan een man die mij tijdens het baantjes trekken steeds probeerde … [Lees meer...] overVan taalvitter naar taalfitter
Nu ook leesclubs over poëzie op LitLab
Maandelijkse update LitLab, november 2018 Vanaf het najaar van 2018 verschijnt maandelijks nieuw lesmateriaal online in LitLab, een digitaal laboratorium voor literatuuronderzoek op de middelbare school. Dat materiaal ontwikkelt de redactie van LitLab in samenwerking met docenten, onderzoekers, studenten en docenten-in-opleiding. Nu ook leesclubs over poëzie: … [Lees meer...] overNu ook leesclubs over poëzie op LitLab
