Bertram Mourits schreef een mooi boek over de vele schrijverscarrières en -levens die de Tweede Wereldoorlog in Nederland heeft geknakt: De achterkant van de bevrijding. Of ze nu joods waren, of fout, of gedwongen werden in Duitsland te werken – vele schrijvers werden geraakt door de oorlog. Een van de bijzondere aspecten van Mourits' boek is dat hij niet veroordeelt, maar wel … [Lees meer...] overBertram Mourits’ Achterkant van de bevrijding
letterkunde
Maria Tesselschade Roemers (1594-1649) in het ‘Panpoëticon Batavûm’
Maria T. Roemers. Zelf koos ze voor haar middle name, die op 25 maart 1594 heel vreemd moet hebben geklonken: Tesselschade, naar de scheepsramp bij Texel die haar vader die winter veel geld had gekost. Wie kent haar niet, de ‘onwaerdeerlycke vrouw’ die met haar zusje Anna het sprankelende hart vormde van de – maar nee, vakgenoten hebben het daar niet meer over en vragen liever … [Lees meer...] overMaria Tesselschade Roemers (1594-1649) in het ‘Panpoëticon Batavûm’
Waarom ik Ter Braak niet afwijs
Men bewijst het werk van Menno ter Braak (1902-1940) geen goede dienst door het kritiekloos te bewonderen. Deze week besprak ik met onze tweedejaarsstudenten Nederlands in Groningen Ter Braaks essay Het nationaalsocialisme als rancuneleer, verschenen in 1937 als zevende deel in een reeks brochures van het in 1936 mede door Ter Braak en E. du Perron opgerichte Comité van … [Lees meer...] overWaarom ik Ter Braak niet afwijs
5 mei 2022: Literatuur en mensenrechten
Literatuur lezen is een unieke manier om nieuwe inzichten op te doen, de nuances van een complexe context te vatten of de drijfveren te begrijpen van mensen die sterk van ons verschillen. Literaire auteurs willen vaak niet “enkel” een artistiek hoogstaand werk afleveren dat lezers weet te boeien, maar tegelijkertijd ook informeren, sensibiliseren of zelfs een aanklacht … [Lees meer...] over5 mei 2022: Literatuur en mensenrechten
Bitterblond en Poezieboys
‘De Poezieboys, dat zijn Jos Nargy en Joep Hendrikx. Samen brengen zij de beste poëzie van dit moment, geïnspireerd op de legendarische avond in 1966 van Simon Vinkenoog in Carré. Want de wereld kan wel weer wat Rock & Roll & Poëzie gebruiken. Iedere Poeziebar nodigen zij verschillende dichters uit met als doel: uitverkochte, dampende en joelende zalen voor de poëzie!’ … [Lees meer...] overBitterblond en Poezieboys
Anton de Kom: strijder tegen het Nederlands kolonialisme in Suriname en verzetsman te Den Haag
Lezing door Dr. Hans K. Ramsoedh, Historicus & Surinamist … [Lees meer...] overAnton de Kom: strijder tegen het Nederlands kolonialisme in Suriname en verzetsman te Den Haag
Het einde van de poëzie
(maar niet heus) Er zijn gedichten die een grimlach om mijn mond toveren. Neem nu de nieuwe bundel van Mark Boog met de omineuze titel 'Het einde van de poëzie', die op de titelpagina alweer wordt hernomen: 'en andere gedichten' (Amsterdam: Cossee, 2022). Het openingsgedicht, dat begint met de regel 'Tuig een verhaal op', is op zichzelf een kleine cursus creatief … [Lees meer...] overHet einde van de poëzie
Angst en onafhankelijkheid
Wat bewoog Nederlandse schrijvers om zich in 1942 aan te melden bij de door de Duitse bezettingsmacht ingerichte Kultuurkamer? Hoe verging het deze auteurs toen zij zich na de oorlog ten overstaan van juristen als mr. F. Bordewijk en mr. M. Nijhoff moesten verantwoorden tegenover de Eereraad voor de Letterkunde. Het zijn twee leidende vragen die Bertram Mourits (hoofd … [Lees meer...] overAngst en onafhankelijkheid
‘Ik zou uren over hem kunnen praten’
Over Harry Mulisch en Ernst Jünger Hoewel Harry Mulisch op latere leeftijd graag mocht beweren dat hij nooit andere schrijvers las, wemelt het in zijn werk van de bewijzen van het tegendeel. Als jongeman was hij in elk geval een gretige lezer en van zijn bewondering voor auteurs als Goethe, Thomas Mann en Borges heeft hij ook nooit een geheim gemaakt. Maar interessanter is … [Lees meer...] over‘Ik zou uren over hem kunnen praten’
Oeroegs methode: veranderen
‘Oeroeg weerspiegelt (…) de koloniale idylle, maar ook de valsheid ervan’, schrijft Xandra Schutte in haar essay over Hella S. Haasses debuut in De nieuwe koloniale leeslijst (2021). Toen ik de novelle, die in 1948 als Boekenweekgeschenk verscheen en vorig jaar haar 59e druk beleefde, onlangs herlas, viel me op hoe weinig de ik-verteller zich bewust is van het koloniale … [Lees meer...] overOeroegs methode: veranderen
Te verschijnen: Belcampo, O grande acontecimento
Belcampo é um dos principais nomes do conto na Holanda. Seus contos reunidos têm quase mil páginas e perpassam diversos gêneros: ficção científica, horror, fantástico, sempre com um leve toque humorístico. Muitas vezes, o autor antecipa em anos temas que serão retratados por gigantes do gênero, como Philip K. Dick. Belcampo ganhou diversas honrarias durante a vida, inclusive … [Lees meer...] overTe verschijnen: Belcampo, O grande acontecimento
Stemmen tegen de slechtheid in de wereld
Afgelopen week verscheen het drieëntwintigste en voorlaatste deel van de Volledige werken van Willem Frederik Hermans. Het grote editieproject nadert zijn voltooiing en we mogen er de editeurs dankbaar voor zijn. Een lange rij zwarte banden omvat een oeuvre dat nog altijd instemming en tegenspraak uitlokt. Komende periode bespreek ik de roman Ik heb altijd gelijk met de … [Lees meer...] overStemmen tegen de slechtheid in de wereld
Trocheeën gaan over de liefde, jamben over godsdienst
Heel verrassend zijn de resultaten misschien niet, van een onderzoek dat een groep Europese onderzoekers – waaronder de neerlandica Alie Lassche – vorige week publiceerden. Ze vonden dat bepaalde vormen in gedichten overeenkwamen met de betekenis van die gedichten. Maar de methoden waarmee ze tot die bevindingen kwamen zijn wel interessant. De dichters richtten zich op de … [Lees meer...] overTrocheeën gaan over de liefde, jamben over godsdienst
20 april 2022: Lezing Sjaalman en de Architectuur
Meneer Beumer
Eens in de paar jaar herlees ik de roman die mijn ogen opende voor de literatuur en die ik nog steeds als een van de hoogtepunten uit de Nederlandse letteren beschouw: De aanslag van Harry Mulisch. Elke herlezing gaat gepaard met een zeker risico: zal de roman dit keer niet tegenvallen? Tot op heden blijft het antwoord op die vraag gelukkig ontkennend. Ik ben keer op keer … [Lees meer...] overMeneer Beumer
15 mei 2022: Brieven uit Bijdorp.
De correspondentie van Lucretia van Merken (1721-1789) en Nicolaas Simon van Winter (1718-1795) In 1772 brandde de Amsterdamse schouwburg op de Keizersgracht tot op de grond af. Het zou twee jaar duren voordat een nieuwe schouwburg haar deuren opende. Vanaf 1774 zou het Leidseplein het nieuwe kloppende theaterhart van de stad worden. Voor de opening van deze nieuwe … [Lees meer...] over15 mei 2022: Brieven uit Bijdorp.
Nieuw literair magazine: Speculatief
De lage landen hebben er een gloednieuw literair magazine bij: Speculatief. Op 1 mei zal de eerste uitgave verschijnen van dit online tijdschrift van speculatieve fictie en poëzie in vertaling. Grote namen uit de internationale science fiction en fantasy wereld (zoals Peter Watts, Marie Brennan, Naomi Kritzer, Matthew Hughes, Paolo Bacigalupi, Kij Johnson, Elizabeth Bear, Sofia … [Lees meer...] overNieuw literair magazine: Speculatief
Oeroeg herlezen
Natuurlijk moet je je, als je doceert op een universiteit, drukmaken over de telraamterreur die bepaalt of je een zekere scriptie moet begeleiden of een bepaald vak moet doceren, louter op grond van het feit dat de rekenmachine meldt dat je er ruimte (‘ruimte’) voor hebt en niet omdat je over de inhoudelijke expertise beschikt. Maar gelukkig is er dan de praktijk waar zulke … [Lees meer...] overOeroeg herlezen
Wat wil de schrijver?
Het artikel 'The Intentional Fallacy' van W.K. Wimsatt Jr. en Monroe C. Beardsley uit 1946 is een van de grote doorbraken in de geschiedenis van de letterkunde. Dat is een van de centrale beweringen in het elegante nieuwe boek Intention and Interpretation (gratis te downloaden) van de Oldenburgse neerlandicus en literatuurwetenschapper Ralf Grüttemeier. Wimsatt en Beardsley … [Lees meer...] overWat wil de schrijver?
Over stripcultuur en striponderzoek in de Lage Landen
Onlangs verscheen het boek Key Terms in Comics Studies, het project van een jarenlang internationaal samenwerkingsverband dat probeert enige theoretische en methodologische orde te scheppen in dit boomende veld - een ideale aanleiding dachten wij, om het in onze podcast te hebben over dit onderzoeksgebied, over de stripcultuur- en infrastructuur in de Lage Landen, over … [Lees meer...] overOver stripcultuur en striponderzoek in de Lage Landen
Autonomie afdwingen met Droogstoppel en pseudoniem: de betekenis van de Max Havelaar anno 2022
Overschrijven klinkt als strafwerk, maar het kan helpen om een literaire tekst beter te begrijpen. Bovendien kan het schrijven met de hand een meditatieve bezigheid zijn. De 170 bekende en minder bekende Multatuli-liefhebbers die meededen aan het Max Havelaar Lockdown-project van de Vrije Universiteit hebben het zelf ervaren. Ze schreven ieder een hoofdstuk of passage uit de … [Lees meer...] overAutonomie afdwingen met Droogstoppel en pseudoniem: de betekenis van de Max Havelaar anno 2022
15 mei 2022: Lucretia van Merken-middag
Ter gelegenheid van haar 300ste geboortedag organiseert organiseert Theater Kwast in samenwerking met het Allard Pierson en de Werkgroep 18e eeuw op zondag 15 mei 2022 een heuse Lucretia van Merken-dag. Voorafgaand aan een (her)opvoering van haar kaskraker Jacob Simonszoon de Ryk (waarmee de schouwburg in 1774 geopend werd), buigt een discussiepanel … [Lees meer...] over15 mei 2022: Lucretia van Merken-middag
‘Ik hoop dat deze bundel prikkelt tot het zelf schrijven van haiku’s.’
In februari bracht de 52-jarige Muntendammer Patrick Krop zijn haikubundel Wiegend water uit. Met zijn haiku’s, uitgegeven door Uitgeverij Nobelman, deelt hij zijn passie voor taal met anderen. Krop kreeg eerder al veel positieve reacties op zijn haiku’s, waarin hij de traditionele vorm van drie regels en opeenvolgend vijf, zeven en vijf lettergrepen gebruikt. Deze Japanse … [Lees meer...] over‘Ik hoop dat deze bundel prikkelt tot het zelf schrijven van haiku’s.’
Esther Gerritsen besproken
Al enkele jaren kun je in de Nijmeegse Master Letterkunde aan de Radboud Universiteit het vak ‘Literatuur vandaag’ volgen: een werkcollegereeks gewijd aan het oeuvre van één Nederlandstalige auteur. Eigenlijk zoals vroeger bij de studie Nederlands het grootste deel van de colleges moderne letterkunde was. Het zijn altijd leuke en inspirerende colleges, waarin de afgelopen … [Lees meer...] overEsther Gerritsen besproken
De Wilde Kust door de ogen van Albert Helman
Dankzij een cursus, waaraan ik uiteindelijk geen deel kon nemen, kwam ik in aanraking met het boek Avonturen aan de Wilde Kust (1982) van de Nederlands-Surinaamse schrijver Albert Helman. Deze naam is een van de vele pseudoniemen van Lou Lichtveld (1903-1996). Het boek biedt een interessant inzicht in de geschiedenis van Suriname en zijn buurlanden. In het eerste deel van het … [Lees meer...] overDe Wilde Kust door de ogen van Albert Helman
