U kunt nog t/m 4 oktober 2024 voordrachten indienen voor de Jan Brouwer Scriptieprijzen. De prijzen, van elk 3.000 euro, worden toegekend in verschillende wetenschapsgebieden, waaronder Taal- en communicatiewetenschappen en Cultuurwetenschappen (literatuur, media en kunst), en zijn bedoeld voor (voormalige) studenten van wie de masterscriptie is goedgekeurd in het academisch … [Lees meer...] overOproep: Jan Brouwer Scriptieprijzen 2025
taalkunde
Aanbevolen artikelen uit de taalkunde
Wegens naderend pensioen ben ik aan het opruimen geslagen. De kasten op mijn kamer aan Trans 10 zijn een opeenstapeling van opgedane kennis tijdens mijn loopbaan aan de Utrechtse universiteit. Tijdens het opruimen van de vele gekopieerde artikelen, teksten van lezingen en manuscripten die ik in de afgelopen decennia heb verzameld, kwam ik een aantal stukken tegen waar ik graag … [Lees meer...] overAanbevolen artikelen uit de taalkunde
Bar laat
Vorige week begon op NPO1 de nieuwe talkshow van Sophie Hilbrand en Jeroen Pauw met de titel “Bar Laat”. Gek woordje, dat “bar”. Laat ik daar nou net mijn laatste column in Vaktaal over geschreven hebben… In de boekentoren met tweedehands boeken in het Amstelpark vond ik Patricia trouwt met een Turk van Hans de Groot-Canté, nummer 363 in de Witten Raven Reeks, uit 1975. … [Lees meer...] overBar laat
Verschijnt binnenkort: Jood, de vergeten geschiedenis van een beladen woord
De huidige opkomst van het antisemitisme in Nederland vraagt om meer historische context. Die vind je onder meer in onze taal. Van oudsher telt het Nederlands namelijk vele honderden woorden en uitdrukkingen waarin joden figureren. Denk aan uitdrukkingen als ‘twee joden weten wat een bril kost’, ‘iemand afschepen met een jodenfooi’, en ‘aan de joden overgeleverd zijn’. Over … [Lees meer...] overVerschijnt binnenkort: Jood, de vergeten geschiedenis van een beladen woord
Etymologica: Reuring
Reuring, de meeste mensen zijn er dol op! Jaarlijks wordt in juni in Purmerend het Festival Reuring georganiseerd, en de gemeentes Heerlen en Hoensbroek kennen zowaar een reuringregeling, die ondernemers, individuen en stichtingen ondersteunt om meer levendigheid in de stad te brengen. Waar komt dat woord reuring eigenlijk vandaan? Camera Obscura Volgens het WNT is … [Lees meer...] overEtymologica: Reuring
Tekstportret: Marc van Oostendorp
Over het verlangen naar wetenschappelijke communicatie Jan Renkema schrijft al enkele jaren 'tekstportretten': hij ontvangt iemand thuis, en laat die enkele uren spreken. Het resultaat daarvan schrijft hij op in een tekstportret. De komende tijd wil Renkema op deze manier portretten maken van taalwetenschappers in het Nederlands. Een suggestie voor een portret? Laat het … [Lees meer...] overTekstportret: Marc van Oostendorp
Redekundig ontleden, maar dan anders
Is het belangrijk om in de onderbouw van vmbo-tl, havo en vwo redekundig ontleden te onderwijzen? En zo ja: hoe doe je dat? Op die eerste vraag zullen veel docenten bevestigend antwoorden. Kennis van (een aantal) grammaticale begrippen wordt immers voorgeschreven in het Referentiekader taal en rekenen. Daarnaast zullen veel docenten het belangrijk vinden dat leerlingen … [Lees meer...] overRedekundig ontleden, maar dan anders
Extended deadline: Dei fan de Fryske Taalkunde 2024
13e Dei fan de Fryske taalkunde || 25 oktober 2024 || Ljouwert De Fryske Akademy organisearret op freed 25 oktober de 13e Dei fan de Fryske taalkunde. De dei is ornearre foar elkenien dy't direkt of yndirekt dwaande is mei de taalkunde fan it Frysk. Wy ferwolkomje foarstellen dy’t har rjochtsje op it Frysk fanút alle ferskate hoeken fan de taalkunde. Te tinken falt … [Lees meer...] overExtended deadline: Dei fan de Fryske Taalkunde 2024
Gesandwicht
De verenglishing van het Nederlands in Vlaanderen 6.5 In deze reeks vertellen onderzoeker Eline Zenner en taalliefhebber Jan Hautekiet het verhaal van de ‘verenglishing’ van het Nederlands in Vlaanderen. Een overzicht van de afleveringen in de aangroeiende reeks vind je hier. Waar het vorige stuk zich op de pretieners richtte, kijken we hier naar de topverdachten in de zaak … [Lees meer...] overGesandwicht
Staanplaats
Het woord ‘staanplaats’ verdient mijns inziens al lang en met verve het epitheton ‘lelijkste’. Al zolang ik mij iets herinneren kan, is het een woord waarvan ik zelfs denk dat het fundamenteel fout is. Vreemd genoeg, wellicht, heb ik geen enkel probleem met ‘zitplaats’. In de lijnbussen van de NBM, de vervoersmaatschappij die in het voorlaatste kwart van de … [Lees meer...] overStaanplaats
Discomfort
De meteorologische instituten voorspelden dat 12 en 13 augustus 2024 in Nederland zwoele dagen zouden worden. De NOS wijdde daar een stukje aan en liet de termofysioloog Hein Daanen aan het woord, die uitlegde hoe het lichaam op plotselinge warmte reageert. Hij vertelde hoe die reacties een zekere loomheid tot gevolg hebben. Daarbij zei ie het volgende: In dat citaat viel … [Lees meer...] overDiscomfort
Etymologica: Hoe de haai aan zijn naam kwam
Rondom hun eenzame houten vaartuig doorklieft een stel vinnen de waterspiegel. De zeelui, niet allen vertrouwd met de aanblik, zijn op hun hoede. Bij de god van het diepe, wat gaat daar? De zo getoonde vinnen lijken op delen van hun eigen scheepsboord. Enkele vormen Hoewel Nederlands haai door meerdere talen overgenomen is, bijvoorbeeld als … [Lees meer...] overEtymologica: Hoe de haai aan zijn naam kwam
Perspectives on Old Frisian Philology: in nije bondel oer Aldfrysk
Yn juny is in mânske bondel mei artikels oer allerhanne aspekten fan it Aldfrysk ferskynd: Perspectives on Old Frisian Philology. It is in skoandere tsjûgenis fan de niget dy’t taalgelearden en histoarisy fan oer de hiele wrâld yn dizze lytse tûke fan de germanistyk hawwe. Rolf Bremmer, Stephen Laker en Anne Tjerk Popkema ha foar de redaksje tekene. Ein tachtiger jierren fan … [Lees meer...] overPerspectives on Old Frisian Philology: in nije bondel oer Aldfrysk
Video: Nederlands als Tweede Taal in de praktijk
Opleidingscoördinator Marianne Starren en student Roos Laan vertellen over hoe zij tijdens een achtweekse cursus migrantenmoeders op een praktijkgerichte manier Nederlands hebben geleerd. … [Lees meer...] overVideo: Nederlands als Tweede Taal in de praktijk
Video: Intelligente technologie: hoe staat het met het Nederlands?
Frieda Steurs (INT) Lezing door Frieda Steurs (Instituut voor de Nederlandse taal) tijdens het KANTL-colloqiuium ChatGPT op 21 juni 2024 in de KANTL. Deze studiedag besprak de gevolgen van Generatieve AI (voornamelijk ChatGPT en andere grote taalmodellen) voor het Nederlands en de neerlandistiek. … [Lees meer...] overVideo: Intelligente technologie: hoe staat het met het Nederlands?
Taalonderwijs aan nieuwkomers: beleid en praktijk in Engeland, Ierland, Oostenrijk en Spanje
Elk land met immigranten (oftewel: elk land) staat voor een uitdaging: hoe zorg je dat nieuwkomers de dominante taal of talen van het land voldoende machtig worden, zodat ze kunnen meedoen in de samenleving? Deze vraag is het onderwerp van de cursus 'Meertalig onderwijs in Nederland: beleid en praktijk', die ik elk jaar geef aan de Universiteit Utrecht. Aan het eind van de … [Lees meer...] overTaalonderwijs aan nieuwkomers: beleid en praktijk in Engeland, Ierland, Oostenrijk en Spanje
Ons mama wint het van de bro’s
De verenglishing van het Nederlands in Vlaanderen 6.4 In deze reeks vertellen onderzoeker Eline Zenner en taalliefhebber Jan Hautekiet het verhaal van de ‘verenglishing’ van het Nederlands in Vlaanderen. Een overzicht van de afleveringen in de aangroeiende reeks vind je hier. Waar het vorige stuk zich op de pretieners richtte, kijken we hier naar de topverdachten in de … [Lees meer...] overOns mama wint het van de bro’s
De Proto-Indo-Europese godsdienst
Binnenkort is in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden een expositie over de Bronstijd. Het leek me, zoals ik al eerder schreef, een aardig idee de toenmalige samenleving te beschrijven aan de hand van de taal. Dit Bronstijderfgoed biedt immers een fantastisch venster op een van de toenmalige samenlevingen: de Yamnaya-cultuur in het huidige Oekraïne. Die is … [Lees meer...] overDe Proto-Indo-Europese godsdienst
6 december 2024: Dag van de Nederlandse spraakkunst
Op 6 december 2024 vindt in Gent de volgende Dag van de Nederlandse Spraakkunst (vroeger: Dag van de Nederlandse Zinsbouw) plaats. Het programma is nog niet volledig bekend, maar in elk geval komt het onderwerp ‘Aspect’ aan de orde. Nadere informatie volgt. … [Lees meer...] over6 december 2024: Dag van de Nederlandse spraakkunst
Oproep: onderzoek naar Limburgs
Belgisch-Limburgse en Nederlands-Limburgse dialectsprekers zijn van harte uitgenodigd deze vragenlijst in te vullen. Het gaat om plaatjes benoemen en zinnetjes beoordelen of vertalen. Verspreiden onder andere Limburgse dialectsprekers mag uiteraard. Heel veel dank bij voorbaat! … [Lees meer...] overOproep: onderzoek naar Limburgs
Mmm: mitraillette en matinette
Achter het Achtervoegsel 44 1985: net geslaagd voor het eindexamen maar nog niet voor het rijbewijs. Omdat we alle drie graag U2, headliner van popfestival Torhout/Werchter, wilden zien optreden, bood mijn vader aan om mij en twee schoolvrienden zondags naar Werchter te brengen en weer op te halen, twee keer een rit van ruim anderhalf uur. Er was maar één podium, dus … [Lees meer...] overMmm: mitraillette en matinette
De Proto-Indo-Europese samenleving: bezit
De Bronstijd is de tijd waarin Europa zijn talen heeft gekregen. Indo-Europese talen. De relevantie ervan – of beter: de relevantie van het taalkundig onderzoek – staat buiten kijf. De Indo-Europese talen vormen immers een loepzuiver voorbeeld van de wijze waarop geesteswetenschappelijk onderzoek onze samenleving vormt: toen de Indo-Europese taalfamilie was ontdekt, … [Lees meer...] overDe Proto-Indo-Europese samenleving: bezit
Video: Verantwoord inzetten van GenAI in het academisch schrijfonderwijs: een illusie?
Lieve De Wachter Lezing door Lieve De Wachter (KU Leuven) tijdens het KANTL-colloquium ChatGPT op vrijdag 21 juni 2024 in de KANTL. Tijdens deze studiedag werd nagedacht over de gevolgen van Generatieve AI (voornamelijk ChatGPT en andere grote taalmodellen) voor het Nederlands en de neerlandistiek. … [Lees meer...] overVideo: Verantwoord inzetten van GenAI in het academisch schrijfonderwijs: een illusie?
“Reizigers worden verzocht …” is niet per se fout!
Daar gaan we weer Ik ben een grote fan van Aleid Truijens. Zij zet zich voortdurend in voor de kwaliteit van het onderwijs, met name het onderwijs in de Nederlandse taal. In haar recente column van 29 juli 2024, getiteld `Kinderen beter leren lezen en schrijven – in welk beroep heb je zoveel invloed?` (voor Volkskrant-abonnees.) benadrukt ze dat leraren een prachtige taak … [Lees meer...] over“Reizigers worden verzocht …” is niet per se fout!
Rin voor den droes en lit dy wæge
“Jij stinkt en je moeder ook”, typt in lulk jongfaam op har laptop. De adressant is in blier jongfaam (itselde jongfaam), dat as influencer ‘bjoetie’-tips jout. Dit komt út in licht-pedagogysk tv-programma fan de VPRO. It hat wis en wrychtjes humor, mar wol in komplekse humor, sa’t it liket. “Do stjonkst” is net aardich. De muffe mof stonk yn de santjinde iuw al op ‘e … [Lees meer...] overRin voor den droes en lit dy wæge
