Bij mijn bewering in het eerste college voor studenten boekwetenschap, dat er geen onbetrouwbaarder beroepsgroep is dan uitgevers, maakte ik graag een uitzondering voor de Nieuwkoopse uitgever-antiquaar Bob de Graaf Bierbrauwer. Niet alleen omdat hij – misschien wel tegen beter weten in, maar omdat het om een plaatsgenoot ging – zo vriendelijk was om mijn proefschrift op te nemen in zijn prestigieuze reeks Bibliotheca Bibliographica Neerlandica, maar ook omdat hij een van de weinige uitgevers was die nooit zijn boeken zou verramsjen. Dat hij er dan nog liever zijn beschoeiing rondom zijn huis aan de Nieuwkoopse Plassen mee zou versterken, is een ‘si non vero’-verhaal dat de ronde doet, maar dat ik als iemand die toch regelmatig over het Zuideinde in Nieuwkoop reed niet uit eigen waarneming heb kunnen vaststellen.

Bob de Graaf (geboren te Amsterdam op 10 juli 1927) was voordat hij voor zichzelf begon werkzaam bij antiquariaat Menno Hertzberger te Amsterdam. Hij speelde een vooraanstaande rol in de Nederlandse Vereniging van Antiquaren en in de International League of Antiquarian Booksellers (secretaris 1973-1979, voorzitter 1979-1982, erevoorzitter 1985). In 1996 ontving hij de prestigieuze Menno Hertzbergerprijs voor zijn verdiensten als uitgever, antiquaar en bestuurder in de wereld van boek en bibliografie. Hij was ook Officier in de Orde van Oranje-Nassau.
Antiquariaat De Graaf, sinds 1959 gedreven door Bob en Emmy de Graaf Bierbrauwer, is wereldwijd bekend als specialist op het gebied van het humanisme en sinds 1960 als uitgever van wetenschappelijke series als de Bibliotheca Bibliographica Neerlandica, een reeks monografieën over bibliografische onderwerpen. Uiteindelijk kon de uitgeverij niet minder dan 400 titels leveren. De uitgeverijactiviteiten werden in 2000 in hun geheel verkocht en worden voortgezet onder de naam HES & De Graaf Publishers BV.
Gevorderde leeftijd en het ontbreken van een opvolger vormden de reden dat Bob en Emmy besloten ook De Graaf Antiquarian Booksellers – sinds de stichting doorlopend gevestigd in Nieuwkoop – op te heffen. In 2008 werden daarom de handbibliotheek en een deel van de handelsvoorraad geveild. Hetzelfde jaar verkochten de eigenaars hun zakenpand in Nieuwkoop en kochten zij een appartement in het nabijgelegen Alphen aan den Rijn. Daar is Bob op 10 februari overleden. Zijn lichaam heeft hij ter beschikking van de wetenschap gesteld. Een herdenkingsdienst vindt plaats op 25 februari om 14.30 uur in de Remonstrantse Kerk, Dorpsstraat 131 te Nieuwkoop.

Zie voor meer bio- en bibliografische gegevens de huldebundel onder redactie van Anton Gerits, For Bob de Graaf, antiquarian bookseller, publisher, bibliographer; Festschrift on the occasion of his 65th birthday, Amsterdam 1992 en de website http://www.graafbierbrauwer.nl/index.html.

Piet Verkruijsse