In één week kon de Koninklijke Bibliotheek (KB) twee uiterst zeldzame zeventiende-eeuwse geestelijke liedboekjes aanschaffen. Ze vormen een welkome aanvulling op de ruim 3.500 liedboeken die de KB al bezit. Bovendien zijn ze ook voor gespecialiseerde onderzoekers nieuw en verrassend, aldus Louis Grijp, hoofd van het Documentatie- en Onderzoekscentrum van het Nederlandse lied bij het Meertens Instituut.

De Wel-klingende Luyte (1647)

De Wel-klingende Luyte is een dik boek van meer dan 900 pagina’s met zo’n 300 geestelijke liederen. Het werd gedrukt door Willem Symonsz Bogaert in Wormerveer. Marieke van Delft, conservator Oude Drukken KB: ‘We wisten dat dit boek bestond uit een fondslijst in een ander boek van Bogaert. Maar het boek zelf was volslagen onbekend’. Het boekje is in ieder geval goed bewaard gebleven. Bijna vijftig jaar na het verschijnen van de Wel-klingende Luyte schreef Trijntje Sijmonsdochter haar naam erin. Zou Trijntje hier zelf uit gezongen hebben?
Louis Grijp: ‘Bijzonder aan dit boek is de indeling van de liederen naar functie: morgen- en avondliederen, tafelliederen, kerst-, hemelvaart- en pinksterliederen.’ Ook heel bijzonder noemt hij de keuze van liederen uit verschillende godsdienstige richtingen. Dat was voor Noord-Holland een uitzondering.

’t Maes-Sluysche Lust-hofje (1684)

Het oblong boekje ’t Maes-Sluysche Lust-hofje is samengesteld door de verder niet bekende C.D. de Roy en werd gedrukt in Delft. Het past in de traditie van lokale liedboekjes, met de naam van een stad of dorp in de titel en opgedragen aan de plaatselijke jeugd, die er dan uit kon zingen tijdens uitjes. Maassluis was een van de eerste kleine stadjes die lokale liedboekjes kreeg. Louis Grijp: ‘Dit hangt ongetwijfeld samen met de sterke groei van de stad in het midden van de zeventiende eeuw. ’t Maes-Sluysche Lust-hofje is doordesemd van gereformeerde godsvrucht en bevat veel toespelingen op de visserij. Hoe belangrijk de gereformeerde zang voor Maassluise vissers was, blijkt ook uit het psalmenoproer (1775-76), waarover Maarten ’t Hart zo’n mooi boek schreef’.

Kennismaken met de liedboekjes?

Vanaf woensdag 11 januari tot en met zaterdag 10 maart 2012 liggen beide boekjes in de Verdieping van Nederland, de gezamenlijke tentoonstellingsruimte van de KB en het Nationaal Archief. Na afloop van de tentoonstelling zullen de liedboekjes gedigitaliseerd worden in het project dat de KB uitvoert in samenwerking met ProQuest.

KB, nationale bibliotheek van Nederland

De KB (Koninklijke Bibliotheek) is de nationale bibliotheek van Nederland en heeft als missie om mensen en informatie samen te brengen. De komende jaren wil de KB alle Nederlandse boeken, kranten en tijdschriften vanaf 1470 digitaliseren.