Het is inmiddels al 23 jaar geleden dat Jan Roelands overleed, de man met de mooiste spreekstem ooit, de man die jarenlang op de radio een taalprogramma maakte, dat onder meer De Taalshow, Wat een Taal en NOS Taal heette — een programma dat mij in ieder geval op het spoor van de taalwetenschap zette. (Ik heb er hier, hier en hier over geschreven.)
We kunnen geloof ik niet zeggen dat hij nog een belangrijke rol speelt in het publieke debat, maar er zijn meer liefhebbers. Ik kreeg deze week een mail van een van hen:
Geachte Marc,
Na lang zoeken op het internet heb ik eindelijk een geluidsopname gevonden met de stem van Jan Roelands. Zijn stem resoneert allerlei jeugdsentimenten. Het fragment: http://www.youtube.com/watch?v=rNXJl-L4RvE
Weet je of er nog meer te vinden is? Liefst saaie natuurfilms met zijn commentaar ofzo.
Getuige jouw site weet je meer van hem.
Jeroen
Door Jeroen aangestoken (u moet die link echt even aanklikken, Jan Roelands rijdt in een busje van Amsterdam naar Utrecht met de Surinaamse band The Twinkle Stars met Oscar Harris, en dat is om allerlei andere redenen ook de moeite waard) ben ik ook naar Jan Roelands gaan zoeken, maar tot nu toe zonder resultaat. Zelfs een van Jan Roelands roemruchte Verkadereclames uit de jaren tachtig (‘Gaat er wel eens een dag voorbij zonder Verkade’) heb ik nog niet kunnen opsporen. Wie helpt?
Een prachtige stem, inderdaad! Ik kende hem niet, hoewel ik er wel de leeftijd voor heb. Ed Lautenslager had ook zo'n prachtige stem. 'Een lage stem heeft meer gezag,' zo meent men alom. Ik denk dan ook dat ik maar weer moet gaan roken, net als Jan Roelands, om meer gezag uit te stralen als docent…
Beste Marc,
Op zoek naar beeldmateriaal over IJmuiden kwam ik een documentaire tegen over het verlengen van de pieren van IJmuiden. Hoewel nergens in de film genoemd, is het commentaar onmiskenbaar van Jan Roelands.
De film duurt 25 minuten, dus de liefhebbers kunnen hun hart ophalen.
De documentaire is voor niet IJmuidenaren misschien saai, maar voor mij is het een en al jeugdsentiment. Als de beelden voorbijkomen ruik ik de steenasfaltfabriek weer.
Jan Roelands heeft mij als jongetje van een jaar of tien de stuipen op het lijf gejaagd met zijn commentaar bij een onheilspellende documentaire over milieuvervuiling. Dat is misschien wel de belangrijkste reden dat zijn prachtige stem mij altijd is bijgebleven.
De documentaire van Rijkswaterstaat heet Vrij baan voor reuzen / Clearway to progress (RWS NH 254) en staat op YouTube:
http://youtu.be/RUdF73kBwn8
Wat mooi! Dank je wel! (Ik kan me voorstellen dat het nog mooier is als je iets met IJmuiden hebt, maar voor mij is het ook al prachtig en ik ben er nog nooit geweest, helaas.)
Beste Marc
Voor het NIOD transscribeer ik oorlogsdagboeken. Uit een lange lijst kan je er een uitkiezen.
Meestal pak ik de eerste de beste. Voor de verandering scrolde ik eens door de lijst en tot mijn verrassing kwam ik het dagboek van Jan Roelands tegen. Hij schreef dat als 14(?) jarige van 1 januari 1945 tot aan de bevrijding.
Ik heb goede herinneringen aan hem. Hij was een van de betere docenten op de filmacademie. Ik studeerde daar van 1977 tm 1981.
Hij schreef toen al goed en helder zonder literaire aspiraties. Het zijn alledaagse gebeurtenissen. Veel houtzagen van “rongen”.
Ik ben pas bij januari dus het duurt nog wel een tijd voordat alles uitgetypt is.
Wat een geweldige vondst!
Ik kan me Jan vooral herinneren als een van de fijnste docenten op de Filmacademie. Ik kon me helemaal vereenzelvigen met zijn achtergrond als socioloog en de manier waarop hij daarmee naar film keek. Met Jef Nassenstein was hij een van de weinige lichtpuntjes destijds op de NFA in de zentiger jaren. Zijn warme, kalme, doorrookte, haast vaderlijke stem, zal ik missen.
Zeventiger jaren dus