• Door naar de hoofd inhoud
  • Skip to secondary menu
  • Spring naar de eerste sidebar
  • Spring naar de voettekst
Neerlandistiek. Online tijdschrift voor taal- en letterkunde

Neerlandistiek

Online tijdschrift voor taal- en letterkundig onderzoek

  • Over Neerlandistiek
  • Contact
  • Homepage
  • Categorie
    • Neerlandistiek voor de klas
    • Vertelcultuur
    • Naamkunde
  • E-books
  • Neerlandistische weblogs
  • Archief
    • 10 jaar taalcanon
    • 100 jaar Willem Frederik Hermans
  • Jong Neerlandistiek
  • Frisistyk
  • Mondiaal

Kerkvorst

9 juni 2012 door Marc van Oostendorp Reageer

“Het ANP noemt de paus steevast ‘kerkvorst'”, schrijven de auteurs van het Geel-witte boekje in hun voorwoord, “terwijl dit voor katholieken zo ongeveer vloeken in de kerk is.” Het boekje – geel-wit omdat dit de kleuren van Vaticaanstad en de paus zijn – wil daarom volgens het voorwoord ‘het correcte gebruik of de correcte interpretatie’ van katholieke begrippen uitleggen. “Eerste hulp bij katholieke begrippen” is dan ook de ondertitel.
Maar wat is er mis met kerkvorst? Het Woordenboek der Nederlandsche Taal ziet weinig kwaad in het woord. Ook de KRO gebruikt het, zij het in deze documentaire in verband met een bisschop, niet met de paus. Trouw en het Reformatorisch Dagblad noemen de paus ook ‘kerkvorst’ al zegt een van de auteurs, Frank Bosman, zelf dat die kranten die wel hun best doen de katholieke termen ‘correct’ te gebruiken.
Het woord is kennelijk zo slecht dat het in het Geel-witte boekje zelf geen lemma gekregen heeft, maar er wordt wel iets over gezegd in het lemma paus:

Een van de titels die vooral sinds het Tweede Vaticaans Concilie (…) gebruikt wordt is ‘Servus Servorum Dei’, ‘Dienaar der Dienaren Gods’. Mede in dat licht is het niet verwonderlijk dat katholieken de in de media vaak gebruikte aanduiding ‘kerkvorst’ als ongepast ervaren. Deze term dient daarom vermeden te worden.

De gevoeligheid is er dus in gelegen dat de katholieken zelf de paus als ‘dienaar’ aanduiden — vorst suggereert macht en aanzien. Tegelijkertijd beschrijft het lemma ook een van de functies van de paus: ‘staatshoofd van Vaticaanstad’ en ‘kerkpresident’ lijkt toch ook niet helemaal de aangewezen term.
Misschien ligt het probleem wel ergens anders. Volgens Wikipedia zijn kerkvorsten ‘binnen de katholieke Kerk aartsbisschop, bisschop, abt of abdis’. Dat zou kunnen doen vermoeden dat de term misschien juist te laag gekozen is voor de paus, die toch wel wat meer waard is dan een of andere abdis. Wikipedia meldt aan de andere kant weer wel:

Daarnaast worden ook in algemene zin de hoogste geestelijken wel “kerkvorsten” genoemd omdat zij de kerk ook werkelijk regeren. kardinalen zijn ook werkelijke prinsen. Zij zijn prinsen van het pauselijke hof en worden overal erkend als prinsen die in het protocol van de diplomatie direct na de zonen van een koning komen.

Als dat zo is, zou je verwachten dat de paus toch inderdaad in dat protocol op het niveau van de koning staat. Dan is de term kerkvorst misschien toch zo gek nog niet. Alles bij elkaar wekt dit advies van het Geel-witte boekje de indruk alsof een politicus van GroenLinks zou suggereren dat ‘Lenteakkoord’ correcter zou zijn dan ‘Kunduzakkoord’: die correctheid wordt verward met politieke spin.

Eric van den Berg, Frank Bosman en Peter van Zoest. Het geel-witte boekje. Heeswijk: Abdij Van Berne, 2012. ISBN 978-90-8972-046-7. Prijs € 12.50. Bestelinformatie

Delen:

  • Afdrukken (Opent in een nieuw venster) Print
  • E-mail een link naar een vriend (Opent in een nieuw venster) E-mail
  • Share op Facebook (Opent in een nieuw venster) Facebook
  • Delen op WhatsApp (Opent in een nieuw venster) WhatsApp
  • Delen op Telegram (Opent in een nieuw venster) Telegram
  • Delen op LinkedIn (Opent in een nieuw venster) LinkedIn

Vind ik leuk:

Vind-ik-leuk Aan het laden...

Gerelateerd

Categorie: Artikel Tags: recensies, taalgebruik

Lees Interacties

Laat een reactie achterReactie annuleren

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie gegevens worden verwerkt.

Primaire Sidebar

Gedicht van de dag

Inge Lievaart • Pasen

in dit heden van Gods dromen
ingeplant en opgenomen,
gaan wij vol verwondering,
nieuwe mens, de toekomst in.

➔ Lees meer

Bekijk alle gedichten

  • Facebook
  • YouTube

Agenda

24 april 2026: Publiekslezing Voorspellen met boeken 

24 april 2026: Publiekslezing Voorspellen met boeken 

5 april 2026

➔ Lees meer
18 april 2026: lezingen en concert rond ‘Fries en Friezen in Fryslân’ aan de ULiège

18 april 2026: lezingen en concert rond ‘Fries en Friezen in Fryslân’ aan de ULiège

5 april 2026

➔ Lees meer
24 april 2026: Lezing Geschiedenis in scherven

24 april 2026: Lezing Geschiedenis in scherven

3 april 2026

➔ Lees meer
➔ Bekijk alle agendapunten

Neerlandici vandaag

sterfdag
1837 Annaeus Ypey
1990 Nico Scheepmaker
2014 Richard Bromberg
➔ Neerlandicikalender

Media

In gesprek met auteur/columniste Heleen Debruyne

In gesprek met auteur/columniste Heleen Debruyne

5 april 2026 Door Redactie Neerlandistiek Reageer

➔ Lees meer
Worstelen (De eeuwige jachtvelden, Nanne Tepper)

Worstelen (De eeuwige jachtvelden, Nanne Tepper)

4 april 2026 Door Redactie Neerlandistiek Reageer

➔ Lees meer
Alkibiades: over democratie in verval

Alkibiades: over democratie in verval

4 april 2026 Door Redactie Neerlandistiek 1 Reactie

➔ Lees meer
➔ Bekijk alle video’s en podcasts

Footer

Elektronisch tijdschrift voor de Nederlandse taal en cultuur sinds 1992.

ISSN 0929-6514
Bijdragen zijn welkom op
redactie@neerlandistiek.nl
  • Homepage
  • E-books
  • Neerlandistische weblogs
  • Over Neerlandistiek
  • De archieven
  • Gebruiksvoorwaarden
  • Privacy­verklaring
  • Contact
  • Facebook
  • YouTube

Inschrijven voor de Dagpost

Controleer je inbox of spammap om je abonnement te bevestigen.

Copyright © 2026 · Magazine Pro on Genesis Framework · WordPress · Log in

  • Homepage
  • Categorie
    • Voor de klas
    • Vertelcultuur
    • Naamkunde
  • Archief
    • 10 jaar taalcanon
    • 100 jaar Willem Frederik Hermans
  • E-books
  • Neerlandistische weblogs
  • Jong Neerlandistiek
  • Frisistyk
  • Mondiaal Neerlandistiek
  • Over Neerlandistiek
  • Contact
%d