Verschenen: Klaas Driebergen, Bommel en Bijbel. Bijbel en christendom in de verhalen van
Marten Toonder. Aspekt, Soesterberg 2012.

Marten Toonder portretteerde in zijn verhalen over Olivier B. Bommel en Tom Poes met een
grote knipoog de Nederlandse samenleving. Het is daarom niet verbazend dat hij zich daarin
ook bezig heeft gehouden met het calvinisme, dat immers als een belangrijk bestanddeel
van de Nederlandse volksaard wordt gezien. Op een fraaie manier verbeeldde hij dit
bijvoorbeeld in de Zwarte Zwadderneel. Deze boeteprediker tegen hovaardij en winderigheid
bedient zich van een prachtige variant op de ‘tale Kanaäns’. Want Toonder was ook een
liefhebber van archaïsch woordgebruik, dat hij in het bijzonder aantrof in de taal van de oude
Statenbijbel.

Er zijn nog meer redenen waarom Toonder interesse had in de Bijbel, waarmee hij in
zijn jeugd al kennismaakte. Het was voor hem een bron van boeiende verhaalmotieven,
waaruit hij meer dan eens putte. Het verhaal De zelfkant is bijvoorbeeld gebaseerd op de
geschiedenis van Job. Daarnaast werd hij geïntrigeerd door de bijbelse ideeën over God,
schepping en mens, die hij tegelijk ook bekritiseerde en met zijn eigen levensbeschouwelijke
opvattingen confronteerde. Dit vindt zijn weerslag in sommige van zijn beste verhalen, zoals
De Grote Onthaler en De andere wereld.

Neerlandicus en Bommelkenner Klaas Driebergen (1979) gaat Bommel en Bijbel uitgebreid
op dit alles in. Een aantal verhalen waarin de Bijbel en het christendom een belangrijke rol
spelen, worden diepgaand door hem geanalyseerd. Een boek dat dieper ingaat op de inhoud
en achterliggende ideeën van de Bommelverhalen.

Het boek is een bewerking van de scriptie waarmee Driebergen in 2007 zijn studie
Nederlands voltooide aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Het telt 347 pagina’s en kost €
29,95. Zie voor meer informatie www.klaasdriebergen.nl.

Klaas Driebergen stelde ook het Schrijversprentenboek (nr. 57) Marten Toonder. Een dubbel
denkraam samen, dat recent verscheen bij De Bezige Bij, tegelijk met de opening van de
gelijknamige tentoonstelling in het Letterkundig Museum in Den Haag en de publicatie van
de Toonder-biografie van Wim Hazeu. Het geeft een veelzijdig beeld van het leven en werk
van Toonder aan de hand van foto’s, tekeningen en documenten, vergezeld van bijschriften.
Het boek telt 184 pagina’s en kost € 24,90.