De Nederlandse taalkundige P.C. Paardekooper (1920-2013) is deze week overleden.

Paardekooper was een van de productiefste, origineelste en veelzijdigste Nederlandse taalkundigen van de twintigste eeuw. Hij publiceerde onder meer over de Nederlandse zinsbouw, de standaarduitspraak, spelling en over de taalpolitiek in Nederland, Vlaanderen en Zuid-Afrika. Ook publiceerde hij schoolboeken en didactische werken. In de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren zijn sommige van zijn werken in gedigitaliseerde vorm te vinden.

Paardekoopers werk wordt gekarakteriseerd door een groot opmerkingsvermogen en een al even grote eigenzinnigheid.
Terwijl veel taalwetenschappers van voor Chomsky de zinsbouw vrijwel negeerden, schreef Paardekooper een vuistdikke ‘Beknopte [!] ABN-syntaksis‘, dat boordevol interessante opmerkingen staat over zaken die eerder nooit iemand waren opgevallen. Ook in zijn werk voor het onderwijs had hij aandacht voor de zinsbouw. Generaties schoolkinderen hebben geleerd om zinnen te ontleden volgens de speciale door Paardekooper ontworpen methode.

Paardekooper schuwde ook het publieke debat niet en durfde daarbij zowel naar vorm als inhoud controversieel te zijn. Naar de vorm: veel krantenredacties werden gedwongen om onder Paardekoopers stukken af te drukken dat de auteur wel wist dat er conventies waren die groter dan voorschreven in plaats van groter als, maar dat hij zich daar niet aan wenste te houden. En naar de inhoud: het verschijnen van het boekje Er zijn geen Belgen, waarin Paardekooper opriep tot vereniging van Vlaanderen en Nederland (of, preciezer, waarin hij beweerde dat ze feitelijk één land waren), werd hem enige tijd de toegang tot België ontzegd.

Paardekooper heeft niet echt school gemaakt – daarvoor was hij misschien te veel een eenling. Wel heeft hij vele generaties van Nederlandse taalkundigen én taalliefhebbers geïnspireerd tot beter nadenken en beter kijken.

Verder lezen:

• Necrologie bij Onze Taal.
• Interview met Guido Geerts naar aanleiding van het overlijden van Paardekooper bij de VRT.
• In Neder-L besteedde ik de afgelopen weken al kort aandacht aan een paar aspecten van Paardekoopers werk: hier en hier. 
• Trouw interviewde Paardekooper in 2003.
• Bespreking door Liesbeth Koenen van Paardekoopers Uitspraakgids.
• Paardekooper richtte in 1992 de Brakmankring op, voor de studie van het werk van Willem Brakman.