[ɛi] De [ɛi] is de tweeklank die Jan Stroop beroemd heeft gemaakt: het pièce de résistance van het Poldernederlands. In die variëteit van het Nederlands worden de tweeklanken allemaal wat grootser gearticuleerd. Een tweeklank is altijd in beweging: hij begint met een wat opener mond dan dat hij eindigt. In de Poldernederlandse uitspraak is vooral de opening aan het begin nog wat groter, en daardoor klinkt die klank daar als een [ai].

We vieren dit jaar ongeveer de vijftiende verjaardag van het Poldernederlands. In het voorjaar van 1998 verscheen Stroops eerste artikel. De dialectoloog Siemon Reker had al in 1993 over het verschijnsel gegeven, maar Stroop gaf het zijn naam. Sindsdien maakte de variëteit zijn opmars.

Het is een interessant fenomeen dat precies de veranderende uitspraak van de tweeklanken zoveel aandacht krijgt. Ik neem aan dat de pakkende naam en Stroops bewonderenswaardig enthousiaste mediaverschijning daarmee te maken hebben, maar te meten valt zoiets natuurlijk niet.

Je kunt geloof ik wel zeggen dat het bestaan van deze uitspraakvorm inmiddels onomstreden is in de wetenschap. Daaraan heeft onder andere het – door Stroop mede begeleide – proefschrift van Irene Jacobi uit 2009 aan bijgedragen (hier zijn een wetenschappelijk artikel en een populair-wetenschappelijk artikel over dat onderzoek).

Voor één van Stroops beweringen vond Jacobi in haar materiaal geen bewijs: dat vrouwen bij deze taalverandering voorop zouden lopen. In Jacobi’s onderzoek waren er wel verschillen tussen jongere en oudere mensen, bijvoorbeeld, maar geen (significante) tussen de seksen. Het begrip is inmiddels ook doorgedrongen tot de klaslokalen, waar het regelmatig het onderwerp is van werkstukken en spreekbeurten; zie bijvoorbeeld dit filmpje en deze Prezis.

Waar het Poldernederlands precies vandaan komt, is inmiddels nog steeds niet bekend. In de traditionele dialecten is het een verschijnsel dat voor Hollands (en Utrechts) is, zo blijkt uit kaartjes die vrij gemakkelijk uit de Morfologische Atlas voor de Nederlandse Dialecten zijn samen te stellen.