​​Onlangs verscheen van de hand van de romanist Minne G. de Boer de bundel Ecrire la grammaire italienne aux Pays-Bas. Dit boek was oorspronkelijk bedoeld als een verzameling van De Boers verspreide artikelen rond de Italiaansche Spraakkonst van Lodewijk Meijer uit 1672. Lodewijk Meijer (1629-1681), vriend en huisarts van Spinoza, directeur van de Amsterdamse Schouwburg en de ziel van een Fransgezinde academie, die zich ook met grammatica bezig hield, zag zijn Spraakkonst als een geleerd werk, waarin hij de algemene taalkunde wilde toepassen op het Italiaans.

Die taalkunde had hij geleerd in het Latijn, maar hij vond dat die toegankelijk moest zijn voor zijn landgenoten, en wel in een zuiver ‘Neederduitsch’ (wat de Engelsen toen Dutch noemden). De positie van Meijers spraakkunst wordt afgebakend tegenover de befaamde Grammaire générale et raisonnée (1660) van Port Royal. Voor neerlandici zijn de studies over Meijer als taalkundige zeer relevant. Ook voegde De Boer een hoofdstuk toe over P.C. Hooft als taalwaarnemer.

De studies over Lodewijk Meijer zijn uitgebreid met artikelen over recenter perioden incluis het probleem om een norm voor het standaard-Italiaans te vinden en over vernieuwingen in de taal. Verder heeft het in kaart brengen van de taalkundige inzichten en taalkundige terminologie van Lodewijk Meijer de auteur gebracht tot onderzoek naar interjecties, wat leidde tot een groot artikel over de visie op de interjectie door de eeuwen heen. Ook wilde De Boer controleren of wat erover gezegd wordt wel klopte met de werkelijkheid en zo bekeek hij de tussenwerpsels in Andreuccio da Perugia, het bekende verhaal (II.5) uit de Decameron van Boccaccio. Alle artikelen zijn in het Frans geschreven of in het Frans vertaald.

Minne de Boer, Ecrire la grammaire italienne aux Pays-Bas telt 515 bladzijden en kost € 35,00 (excl. verzendkosten). Het boek is te bestellen bij de Stichting Neerlandistiek VU, De Boelelaan 1105, NL –1081 HV Amsterdam (ISBN 978-90-8880-023-8), of bij Nodus Publikationen, Postfach 5725, D-48031 Münster, BRD (ISBN 978-3-89323-536-0) (http://elverdissen.dyndns.org/~nodus/nodus.htm).

 

De inhoud van het boek is als volgt:

1. Comment les Provinces-Unies ont appris l’italien​​ 13

2. Sans ordre on éparpille les mots dans le vent. Sur la théorie linguistique de Louis Meyer, telle qu’elle résulte de son Italiaansche Spraakkonst ​ 51

3. La grammaire italienne de Louis Meyer et la grammaire des Messieurs de Port Royal​​​​​​​ 79

4. Les interjections dans l’Italiaansche Spraakkonst de Louis Meyer​​ Un exercice d’historiographie linguistique​ ​​​ ​ 87

5. Vossius De Interjectionibus​​​​​ ​​105

6. Pieter Hooft observe la langue​​​​​ ​113

7. Autour de la création d’un terme grammatical: le conditionnel ​ ​131

8. Oimè, disse Bruno – Laz moy! dist Brunet. A propos des interjections du passé​​​​ ​​141

9. Signum contre teeken. Vers une théorie lexicale sur base contrastive ​ ​153​

10. Les internationalismes et la comparaison des lexiques: la situation pour l’italien et le néerlandais​​​​​​217

11. La terminologie de l’interférence de Werner Betz: une étude terminologique ​​​​​​​​231

12. La terminologie grammaticale de Louis Meyer​​​​303

13. A propos de Brinker 1997​​​​​​​381

14. Ecrire des grammaires au seuil du nouveau millennium​​​393

15. Il a été drôlement étonné, Rufus​​​​​​417

16. L’italien de l’usage moyen​​​​​​​443

17. Les théories des interjections​​​​​​453

18. La lexicographie italiano-néerlandaise: quelques sondages dans le dictionnaire Van Dale (2001)​​​​​​489