• Door naar de hoofd inhoud
  • Skip to secondary menu
  • Spring naar de eerste sidebar
  • Spring naar de voettekst
Neerlandistiek. Online tijdschrift voor taal- en letterkunde

Neerlandistiek

Online tijdschrift voor taal- en letterkundig onderzoek

  • Over Neerlandistiek
  • Contact
  • Homepage
  • Categorie
    • Neerlandistiek voor de klas
    • Vertelcultuur
    • Naamkunde
  • E-books
  • Neerlandistische weblogs
  • Archief
    • 10 jaar taalcanon
    • 100 jaar Willem Frederik Hermans
  • Jong Neerlandistiek
  • Frisistyk
  • Mondiaal

Kronk’lend asfaltlint

2 februari 2015 door Marc van Oostendorp 2 Reacties

Door Marc van Oostendorp


Normale taal, daar is makkelijker aan te komen dan aan water. Voor dat laatste moet je nog altijd naar de kraan lopen, maar voor het eerste volstaat het om je oren open te zetten, of als er echt helemaal niemand in de buurt is je eigen mond. Woord na woord na woord na woord komt zelfs ongevraagd je hoofd binnen en zelden is het ene woord een verrassing na het volgende.

Er zijn duizend redenen om dichters te koesteren: ze zeggen dingen waar wij nog nooit aan hebben gedacht, of die wij nooit zouden durven zeggen, of willen zeggen, of mogen zeggen. Ze zijn gekker dan wij of dan wijzer. Maar ze zeggen ze ook anders – mooier soms, maar in ieder geval altijd anders. Wie na een dag woord na woord na woord voorbij heeft horen en zien komen, en zijn oren en zijn ogen wil schoonspoelen, moet een dichter lezen.

Anneke Brassinga, bijvoorbeeld, de kersverse winnares van de P.C. Hooftprijs, die in 2014 in haar bundel Het wederkerige gedichten publiceert als:

De duinen door

Waar hoogstaand lentezonlicht wordt gekelderd
naar het van droogte knisperende wortelbroed
langs kronk’lend asfaltlint, raast beschonken
rijwiel over messcherp priemende spoortakken
die satanisch springen vanuit huivend kruinendak –
in het voorbijgaan giechelvonkt hun hoon: lek
is de liefdesband en nimmermeer te plakken.

Dit is een gedicht dat op en neer gaat als een jaknikker. Het begint bij het hoge zonlicht, keldert dan meteen naar de wortels op de grond, en de takken die daar liggen, maar die wel weer van omhoog gekomen zijn, uit de kruinen. En dan eindigt het gedicht plat als een lekke band, die ook bovendien nooit meer omhoog zal komen.

En zo schiet het ook in de taal heen en weer tussen allerlei tijden en registers. Heel veel woorden lijken genomen uit een heel klassiek soort dichterschap, sommige regels zouden zo kunnen komen uit het oeuvre van Markies de Canteclaer, de dichtende edele haan in de verhalen over Olivier B. Bommel, maar daartussendoor knarsen dan ineens moderne woorden: het asfalt, natuurlijk, maar ook de platte lekke band die ‘nimmermeer’ te plakken is.

En ook de vorm is een en al onrust. De eerste regel klinkt heel regelmatig paDAM-paDAM-paDAM-paDAM-paDAM, de klassiekste vorm waarin de meeste regels van Kloos en Perk geschreven zijn, en ook de laatste regel komt (na de eerste twee woorden) weer precies in dat ritme terug, maar de regels tussendoor zijn allemaal net iets te lang of te kort.

Het is een gedicht dat kortom, bijna vroeger geschreven had kunnen zijn, maar toch net niet en dat precies daarom, door dat rare gebruik van taal en vormen, precies ook het nostalgische gevoel oproept dat het beschrijft. Ooit konden de dichters nog onbekommerd over ‘hoogstaand lentezonlicht’ schrijven zonder het te kelderen. Ooit hadden wij een liefdesband die te verheven was om aan plakken te hoeven denken.

In de poëzieweek schrijf ik vijf columns over taal in het afgelopen jaar verschenen bundels. Deze reeks verschijnt ook op de website van Onze Taal.

Delen:

  • Klik om af te drukken (Opent in een nieuw venster) Print
  • Klik om dit te e-mailen naar een vriend (Opent in een nieuw venster) E-mail
  • Klik om te delen op Facebook (Opent in een nieuw venster) Facebook
  • Klik om te delen op WhatsApp (Opent in een nieuw venster) WhatsApp
  • Klik om te delen op Telegram (Opent in een nieuw venster) Telegram
  • Klik om op LinkedIn te delen (Opent in een nieuw venster) LinkedIn

Vind ik leuk:

Vind-ik-leuk Aan het laden...

Gerelateerd

Categorie: Artikel Tags: letterkunde, poëzie

Lees Interacties

Reacties

  1. janien zegt

    2 februari 2015 om 10:26

    Mag ik even? Een mooi recent filmpje met Anneke Brassinga met hoed en donkere bril: http://wp.me/p1hYm7-2zk

    Beantwoorden
  2. Marc van Oostendorp zegt

    2 februari 2015 om 10:49

    U mag altijd, vooral met filmpjes!

    Beantwoorden

Laat een reactie achterReactie annuleren

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie gegevens worden verwerkt.

Primaire Sidebar

Gedicht van de dag

Sara Mychkine • Mijn moeder droomde niet

De tranen van mijn moeder zou iedereen moeten huilen, dushi,
de tranen van de wanhoop, de hikkende revolte die werd
verzwegen.

➔ Lees meer

Bekijk alle gedichten

  • Facebook
  • YouTube

Chris van Geel

EIKJE

De kou heeft hem verschroeid, maar hij,
ontplooid, bleef aan de zomer trouw,
open en strak,

een eikje dat zijn blad behield,
bruin en verdord, maar eetbaar bruin
en leefbaar dor.

Bron: Het Zinrijk, 1971

➔ Bekijk hier alle citaten

Agenda

7 maart 2026: Themadag Standaardnederlands

7 maart 2026: Themadag Standaardnederlands

1 februari 2026

➔ Lees meer
11 maart 2026: ‘Tussen oorlog en cultuur. Ede, 1600-1800’ 

11 maart 2026: ‘Tussen oorlog en cultuur. Ede, 1600-1800’ 

31 januari 2026

➔ Lees meer
23 febrewaris 2026: Nordfriesland in Kiel III: Wissenschaftliche Perspektiven auf eine vielfältige Region

23 febrewaris 2026: Nordfriesland in Kiel III: Wissenschaftliche Perspektiven auf eine vielfältige Region

31 januari 2026

➔ Lees meer
➔ Bekijk alle agendapunten

Neerlandici vandaag

geboortedag
1929 Rudy Cornets de Groot
➔ Neerlandicikalender

Media

Feitenvrij: wat is de macht van de pen?

Feitenvrij: wat is de macht van de pen?

2 februari 2026 Door Redactie Neerlandistiek Reageer

➔ Lees meer
Waar komen spreekwoorden vandaan?

Waar komen spreekwoorden vandaan?

1 februari 2026 Door Redactie Neerlandistiek Reageer

➔ Lees meer
Maud Vanhauwaert en Nina Geerdink over Johanna Hobius

Maud Vanhauwaert en Nina Geerdink over Johanna Hobius

31 januari 2026 Door Fleur Speet Reageer

➔ Lees meer
➔ Bekijk alle video’s en podcasts

Footer

Elektronisch tijdschrift voor de Nederlandse taal en cultuur sinds 1992.

ISSN 0929-6514
Bijdragen zijn welkom op
redactie@neerlandistiek.nl
  • Homepage
  • E-books
  • Neerlandistische weblogs
  • Over Neerlandistiek
  • De archieven
  • Contact
  • Facebook
  • YouTube

Inschrijven voor de Dagpost

Controleer je inbox of spammap om je abonnement te bevestigen.

Copyright © 2026 · Magazine Pro on Genesis Framework · WordPress · Log in

  • Homepage
  • Categorie
    • Voor de klas
    • Vertelcultuur
    • Naamkunde
  • Archief
    • 10 jaar taalcanon
    • 100 jaar Willem Frederik Hermans
  • E-books
  • Neerlandistische weblogs
  • Jong Neerlandistiek
  • Frisistyk
  • Mondiaal Neerlandistiek
  • Over Neerlandistiek
  • Contact
%d