Verwarwoordenboek Vervolg (14)
Door Jan Renkema
In het Verwarwoordenboek worden zo’n 500 woordparen behandeld met vaak onduidelijke verschillen: afgunst-jaloezie, bloot-naakt, geliefd-populair, plaats-plek, enz. Talrijke lezers hebben woordparen aangedragen met het verzoek om ook die te behandelen. Vandaar deze wekelijkse rubriek.
Mocht u ook een ‘verwarpaar’ behandeld willen zien, plaats dan een reactie onder deze rubriek. Kijkt u dan wel even op de website om te zien of de woorden al zijn opgenomen.
beest / dier
De betekenissen overlappen, maar er is ook een klein verschil.
beest dier, vaak met de associaties ‘groot’, ‘wild’ of ‘onmenselijk’
Een krokodil is een dier, maar ik noem het liever een beest.
Hij is als een beest tekeergegaan.
dier een levend wezen dat geen mens of plant is
De wetenschappelijke definitie van ‘dier’ is: elk lid van het Rijk der Animalia of Metazoa.
De woorden beest en dier kunnen in een samenstelling ook de betekenis hebben ‘zeer gedreven’ of ‘met grote interesse’: feestbeest, gezelligheidsdier. En ook dan is er verschil in ‘wildheid’. Anders zouden we wel spreken van een ‘feestdier’ en een ‘gezelligheidsbeest’.
Een programma van Omrop Fryslân met de naam ‘Us dieretún’ leidde vorig jaar tot nogal wat verontwaardiging en discussie. Ik ben toen ook in het paar ‘dier’-‘beest’ in het Fries gedoken. Daar is de systematiek nogal anders dan in het Nederlands. Zie: http://www.itnijs.frl/2016/05/dier-of-bist/
Het lijkt alsof de verkleinvormen wat verder uit elkaar liggen. Diertjes zijn vaak ‘klein’ of ‘eencellig’ en beestjes vaker ‘eng’ en ‘vies’.