Verwarwoordenboek Vervolg (26)
Door Jan Renkema
In het Verwarwoordenboek worden zo’n 500 woordparen behandeld met vaak onduidelijke verschillen: afgunst-jaloezie, bloot-naakt, geliefd-populair, plaats-plek, enz. Talrijke lezers hebben woordparen aangedragen met het verzoek om ook die te behandelen. Vandaar deze wekelijkse rubriek.
Mocht u ook een ‘verwarpaar’ behandeld willen zien, plaats dan een reactie onder deze rubriek. Kijkt u dan wel even op de website om te zien of de woorden al zijn opgenomen.
bewoner / inwoner
Er is een klein betekenisverschil.
bewoner iemand die op een bepaalde plaats woont, met ruimtelijke begrenzing
Het stadsdeel Amsterdam-Noord heeft subsidie gekregen om de betrokkenheid van de bewoners te stimuleren.
inwoner iemand die woont in een bestuurlijk-staatkundige eenheid
Het stadsdeel Amsterdam-Noord heeft ruim 90.00 inwoners.
In beide gevallen gaat het om iemand die ergens woont. Maar bij een bewoner gaat het om het wonen op een bepaald begrensd oppervlak: huis, buurt, platteland, rivierendelta, enz. Terwijl inwoner ziet op het onderdeel zijn van een bestuurlijk-staatkundig geheel: gemeente, land. Beide woorden in één zin: Op het eiland Taiwan, met zijn bijna 24 miljoen inwoners, is nog slechts een gering percentage afkomstig van de oorspronkelijke bewoners uit de Polynesische eilanden.
Volgens dit onderscheid heeft het eiland Vlieland bewoners, maar kent Vlieland als gemeente inwoners. Is het onderscheid waterdicht? Een twijfelgeval. Engeland heeft inwoners, maar de eilandengroep ten noorden van Schotland, de Orkneys, heeft bewoners. Hoewel deze eilandengroep ook een staatkundig onderdeel is van Schotland, denken we toch in eerste instantie aan de mensen die op een bepaalde plaats leven. Als het accent niet ligt op de bestuurlijk-staatkundige eenheid, spreken we van bewoners.
Bij die eilanden speelt natuurlijk ook mee dat je daarvan zegt: “ik woon óp Vlieland” (of Texel, Wieringen, Urk, etc.). Wieringen is wel een interessant geval, dit voormalige eiland is (overigens tot ongenoegen van veel Wieringers) inmiddels geen aparte gemeente meer, maar deel van de even uitgestrekte als kunstmatige gemeente Hollands Kroon. Die gemeente heeft uiteraard inwoners, maar Wieringen zou dan alleen nog maar bewoners overhouden.
Bij dorpen kan het ook zo zijn dat je er “op” of “aan” woont. Zo woon je óp Oosterland en óp Westerland (beide Wieringse dorpen). Heeft Westerland inwoners? Nog listiger wordt het op Texel, waar je vanouds in dialect “an De Burreg” woonde (en ook “an” andere dorpen, maar “op” Oost), maar in het Standaardnederlands van de Texelaars wordt dat gebruik niet consequent overgenomen.
Zelf zou ik de woorden “aanwoner” en “opwoner” in ieder geval enthousiast verwelkomen, als nieuwe politieke correctheid om eilanders en ex-eilanders niet voor het hoofd te stoten.