Over het werk van Fresku

Door Marc van Oostendorp

Omdat ik vorige week in Utrecht met hem mocht spreken, heb ik me een beetje verdiept in het werk van Fresku. Hij is een interessante rapper, bijvoorbeeld omdat hij de machovorm van de rap gebruikt om twijfel en onzekerheid uit te drukken:

Was ik maar iemand anders dan diegene die ik ben
De domme slungel achter in de klas die niemand kent
De leraar kan m’n fouten zien maar niemand ziet talent
De lege ruimte in m’n hoofd is waar ik liever ben
Jaren later ik heb niks aan m’n school gehad
Behalve dat ik nu besef wat voor mongool ik was
En nu kan ik erover rappen voor de grap
Ik ben nu rapper maar nog steeds niet van m’n sores af

Zo begint het nummer Altijd alleen, een van mijn favorieten, omdat het Fresku op zijn best laat zien. Hoewel hij in andere nummers laat zien dat hij heel goed in staat is tot taalacrobatiek en stuntrijm,  is dit nummer vrij kaal. Het rijm is vaak onvolmaakt (ben / kent) of juist rijk (ben / ben). Het ritme is dat van een rap. En toch zitten er poëtische vondsten in als ‘En als je nu niet van me houdt / Dan hou je vast wel van de man die ik bedoel te zijn’.

Kronkels in mijn hoofd

Een ander aspect van Fresku’s werk is dat hij graag taalvormen door elkaar gooit. Een paar jaar geleden schreef ik al op Neerlandistiek over het nummer Zo doe je dat, waar hij dat op een extreme manier doet, met heel veel verschillende stemmen die allemaal een eigen Nederlands spreken die allemaal wat betekenen. In dit nummer is het subtieler: de hooks (refreinen) worden gezongen door collega-rapper MC Fit met een sterk Amsterdams accent, terwijl aan het eind Ronnie Flex een soort modern bekakt laat horen; en als de rapper zijn dochtertje aan het woord laat zegt ze mi stima bo (ik houd van jou) in het Papiaments.

Als je zoiets een beetje onderzoekt, ontdek je al snel dat er liefhebbers van de muziek zijn die de teksten ook serieus nemen. Op Genius kunnen liefhebbers bijvoorbeeld voetnoten toevoegen aan de tekst, met uitleg. Over de aangehaalde regel uit de hook zegt bijvoorbeeld iemand ‘Wellicht een referentie naar ‘laatst ook gezegd’ waarin Fit allerlei beloftes maakt en keer op keer niet nakomt. De dingen die hij wil doen, plant en beloofd zijn niet de dingen die hij nu doet.’ Let op dat wellicht en dat referentie! Hier is iemand aan het woord die niet van de straat is.

In de omgang bleek Fresku ook een uiterst beminnelijk mens. Hij was voor me opkwamen enorm nerveus. Hoewel hij regelmatig deelneemt aan discussies, schrijft hij liever. “Dan kan ik precies zeggen wat ik wil, en word ik niet afgeleid door alle kronkels in mijn hoofd.” Een interessante kunstenaar, het bestuderen waar.