De taal van Ilja Leonard Pfeijffer (44)
Door Marc van Oostendorp
Het is moeilijk te zeggen wat de mogelijke relaties zijn tussen iemands geschriften en zijn foto’s. De foto’s die Ilja Leonard Pfeijffer sinds een tijdje op Instagram plaatst vallen bijvoorbeeld op door hun grote kleurigheid en door de scherpe lijnen: er wordt meestal niet één ding uitgelicht, maar je ziet alle details van alles. Je kunt dat natuurlijk proberen te verbinden aan de exuberantie van Pfeijffers stijl. Maar het kan ook aan het door hem gekozen Instagram-filter liggen.
Al kun je je dan vervolgens weer afvragen waarom de dichter de voorkeur heeft voor zo’n onrustig filter, zulke foto’s met “in roomboter gebakken beelden”.
Hoe dan ook zijn Pfeijffers foto’s meestal portretten. Er is één persoon op te zien, die op de een of andere manier de aandacht trekt. Als er andere mensen zijn, zijn die meestal ondergeschikt, zoals hier de persoon achter glas – al komt in het fotowerk ook een enkel dubbelportret wel voor.
Upgeloade foto
De geportretteerde is tegelijkertijd te zien in zijn omgeving. Dat is vrijwel altijd een stads tafereeltje. De persoon die opvalt valt tegelijkertijd een beetje weg in die omgeving, zoals in bovenstaande foto de man met de telefoon maar tot iets over de helft van het plaatje komt. Het bovenste deel van de foto bevat alleen de persoon zonder hoofd achter het raam, die ook gebogen over een schermpje bevat. Het bovenste derde deel bevat helemaal geen mensen meer.
In Idyllen is het maken van foto’s en het uploaden naar sociale media (zoals Instagram) herhaaldelijk het onderwerp van satire:
Ik maak een foto, load hem up. Met één keer klikken
kan ik ook eindelijk een goed verhaal vertellen.
In die gedichten maken mensen foto’s om niet echt te hoeven kijken, maar om iets te laten zien. Pfeijffers eigen foto’s maken de indruk juist wel te willen kijken en in detail te zien. In dit geval zien ze dus twee mensen met een scherm tussen hen in die ieder naar een scherm kijken – misschien wel met een upgeloade foto.
In de decembermaand houdt Neerlandistiek een crowdfunding-actie. Lees je graag Neerlandistiek? Help ons om volgend jaar 14 gloednieuwe sonnetten te publiceren.
Mededeling. In zijn laatste column in de NRC schrijft Ilja Leonard Pfeijffer dat hij alleen nog maar grootste kunstwerken gaat scheppen die de wereld zullen veranderen. Einde mededeling.
Hij heeft het daarbij wel alleen over zijn geschriften, dus de foto’s blijven een leuke hobby. Overigens moet ook de column waarin deze voorspelling wordt gedaan waarschijnlijk ook worden uitgezonderd.
Daar heb je het al met uitzonderingsclausules. Maar vanavond sleepte Ilja de Taalunie Toneelschrijfprijs 2017 in de wacht met zijn stuk De advocaat. Met sprezzatura nam hij de prijs van 10.000 euro in De Brakke Grond in Amsterdam in ontvangst. En dat op de sterfdag in 1988 van Roy Orbison. Toeval bestaat niet. Gefeliciteerd!