Door Marc van Oostendorp

Nene is vijf jaar, ze is geboren in Hongarije, en ze is net begonnen met Nederlands te leren. Dat is een behoorlijke opgave omdat ze niet alle mogelijkheden heeft gekregen om haar Hongaars net zo te ontwikkelen als een andere vijfjarige. Ze kan verschillende medeklinkers nog niet zeggen, zoals de l, de r, de j en de v (die in het Hongaars wel wat weg heeft van een w), waar andere kinderen dat al wel kunnen.

Ze moet daar allerlei nieuwe klanken bij leren. De Nederlandse g bijvoorbeeld. Soms vervangt ze die door een h (“Papa hek”) en in andere gevallendoor een k (“Reken”). Allebei die vervangingen zijn te begrijpen: de h behoudt de wrijving in de klank en de k wordt juist ongeveer op dezelfde plaats in de mond gemaakt als de g. Wanneer ze wat doet (ze zegt altijd hek, ze zegt altijd reken), en waarom, daar heb ik nog te weinig datapunten voor.

Wat ik heel merkwaardig vindt: ze kent stemhebbendheid niet, ze maakt bijvoorbeeld geen verschil tussen een p en een b. Een baby noemt ze een pepi (het Hongaarse woord is baba en dat spreekt ze uit als papa). Dat is niet alleen een kwestie van dat ze het verschil niet kan maken, ze lijkt het ook niet te horen. Haar moeder is Italiaans, en één van de eerste Italiaanse woorden die ze leerde was basta! Omdat dit zo is, raakt ze in de war als haar gevraagd wordt of ze nog pasta wil, want dan denkt ze dat men vindt dat ze te veel gegeten heeft. (Blijkens dit artikel leren Hongaarse kinderen het verschil sowieso vrij laat.)

Met de klinkers heeft ze het gemakkelijker. Het Hongaars heeft natuurlijk ook al best veel klinkers, en de Nederlandse klinkers die het Hongaars niet heeft kun je makkelijk vervangen. Als je eten uitspreekt als etö klinkt dat best aannemelijk.