Verwarwoordenboek vervolg (243)
In het Verwarwoordenboek zijn 600 woordparen behandeld met vaak onduidelijke verschillen: afgunst-jaloezie, bloot-naakt, geliefd-populair, plaats-plek, enz. Nog steeds worden woordparen aangedragen met het verzoek om ook die te behandelen. Vandaar deze wekelijkse rubriek. De aanvullingen worden ook opgenomen in de digitale versie van het Verwarwoordenboek op www.schrijfwijzer.nl.
Wilt u ook een ‘verwarpaar’ behandeld zien? Plaats dan een reactie onder deze rubriek. Kijkt u dan wel even op de website om te zien of de woorden al zijn opgenomen.
krijgsmacht / leger
De woorden worden door elkaar gebruikt, maar er is soms een klein verschil in gebruik en stijl.
krijgsmacht het militaire apparaat, leger, land- lucht- en zeemacht
- De laatste decennia is de slagkracht van onze krijgsmacht drastisch verminderd.
leger grote groep militairen, krijgsmacht,
- In de slag bij Azincourt (1415) triomfeerde het Engelse leger over de zwaar geharnaste Franse cavalerie.
Het woord leger betekende eerst alleen ‘ligplaats van wilde dieren’, zoals in het ‘leger van een haas’. De betekenis van ‘wilde dieren’ is overgesprongen op ‘soldaten’ – eigenlijk heel voorstelbaar. Een leger werd zo een plek waar soldaten ‘gelegerd’ zijn. Daarna verdween het aspect ‘verblijfplaats’, en kreeg leger zijn huidige betekenis.
De woorden worden door elkaar gebruikt, maar er zijn kleine verschillen. Bij het woord leger denk je eerder aan de militairen zelf, en bij een krijgsmacht aan het hele militaire apparaat. Daarom ook klinkt krijgsmacht iets abstracter en formeler dan leger. In de volgende zinnen kan dus beter het andere woord staan.
- De krijgsmacht van Napoleon leed een verschrikkelijke nederlaag bij de Berezina.
- Ons land verwaarloost het leger door niet te investeren in nieuwe duikboten.
- De rebellenleiders trokken hun krijgsmacht terug in de jungle.
En leger heeft ook nog een heel andere betekenis die heel mooi botst in de pacifistische leus Het leger moet leger!
De leus was: ‘Maak het leger leger’
https://geheugen.delpher.nl/nl/geheugen/view?identifier=NAGO02%3AIISG-30051002732201
Overigens nog steeds van harte aanbevolen!
Ah, dank! Klinkt ook beter.
Suggestie voor een nieuw paar: muur / wand.
Voeg ik toe aan de nog steeds lange lijst wachtende verwarparen. Dank.
Oneens met de quasi-gelijkstelling van leger en krijgsmacht. Leger wil zeggen landmacht, landleger. Krijgsmacht is de gezamenlijke organisatie van marine, landmacht en luchtmacht. “Leger wil duikboten” is 2x onzin. Duikboten is een archaische term, het gaat om onderzeeboten. Graag meer rekening houden met de terminologie zoals die onder professionals gebruikelijk is.
Ik zal de tekst aanpassen. Dank. En ‘duikboot-onderzeeër’ staat al op mijn lijstje.
Napoleon had aan de Berezina een groot leger, maar had uiteraard een groot deel van zijn krijgsmacht thuisgelaten.En duikboten zijn boten de normaal gesproken op het water varen en pas duiken als er gevaar dreigt. Onderzeeêrs varen doorgaans onder water. Onder invloed van het Engels ‘verwatert’ dit onderscheid.
‘En duikboten zijn boten de normaal gesproken op het water varen en pas duiken als er gevaar dreigt.’
Interessant. Kunt u een voorbeeld geven van zo’n duikboot?
Er is een groot verschil in stroomlijn tussen een duikboot en een onderzeeboot. De Duitse U-Booten van WO I voeren boven water en doken onder bij gevaar. Onze Walrus-klasse onderzeeboten zijn ontworpen om onder water te varen en komen slechts boven om bijvoorbeeld zuurstof te halen. Het zijn boten met hybride aandrijving: diesel-elektrisch. Dat Van Dale beide synoniem acht is onzinnig.
U mag er natuurlijk best uw eigen terminologie op nahouden, maar klopt het ook wat u zegt? Ik denk het niet.
‘Onderzeeboot’ is een germanisme. De term U-boot (Unterseeboot) werd voor het eerst gebruikt in 1914 door Alfred von Tirpitz, opperbevelhebber van de Duitse Kaiserliche Marine. De Duitsers waren de eerste militaire macht die op grote schaal gebruikmaakten van het onderzeebootwapen.
Dat veel U-bootkapiteins het liefst boven water voeren had meer te maken met andere tactische activiteiten zoals het leggen van mijnen, dan met het torpederen van schepen. De geallieerden hadden in het begin geen effectief antwoord op het onderzeebootwapen, wat voor de Duitse bemanningen neerkwam op prijsschieten. Veel gevaar had men niet te duchten.
Bovendien waren de onderzeeboten onder water aangewezen op voortstuwing door een electromotor die minder krachtig is dan een dieselmotor en gebruik maakt van batterijen die door een dieseldynamo moeten worden opgeladen. U-boten moesten dus regelmatig aan de oppervlakte varen om de accu’s op te kunnen laden, want voor een verbrandingsmotor is aanzuiging van lucht noodzakelijk.
Het was overigens te danken aan de Nederlandse uitvinding van de ‘snuiver’, een soort snorkel’, die het mogelijk maakte om met dieselmotoren onder water te varen. Na de Nederlandse capitulatie in 1940 namen de Duitsers deze uitvinding over en verbeterden deze voor gebruik op hun U-boten.