Ik ben al meer dan 25 jaar embedded. Dat is de conclusie die ik trek uit een blog van de bekende Delftse wetenschapscommunicator Roy Meijer. Een wetenschapscommunicator is iemand die over wetenschap praat met mensen die niet aan wetenschap doen: wetenschapsjournalisten, voorlichters, schrijvers van kinderboeken over ruimtevaart. Meijer vraagt zich af waarom zulke mensen niet meer betrokken zijn bij bewegingen om de wetenschap te vernieuwen, zoals Open Science, dat als bedoeling heeft de hele wetenschap zo transparant mogelijk te maken, of Erkennen en Waarderen, dat wetenschappers ook wil waarderen om andere dingen dan de publicatie van het ene wetenschappelijke artikel na het andere.

Een belangrijke taak hierin hebben, volgens Meijer, “wetenschapscommunicatoren die zijn verbonden aan een vakgroep of afdeling, daar wellicht ook onderzoek bij doen, maar die ook een duidelijke communicatietaak hebben, bijvoorbeeld het faciliteren van de dialoog” met allerlei mensen buiten de wetenschap. Wetenschapsjournalisten hebben de, ook heel belangrijke maar andere rol, van kritische beschouwer. Medewerkers van communicatie-afdelingen van wetenschappelijke instellingen hun handen vol hebben aan taken als het schrijven van persberichten of het geven van mediatrainingen. Ook zij zijn dus vooral buitenstaanders in het onderzoek.

Geoefend

Echte communicatie gaat twee kanten op: het is niet alleen maar iemand die vanaf een katheder staat te oreren over hoe de wereld echt in elkaar zit. De buitenstaanders kunnen vragen stellen, opmerkingen maken, wie weet zelf wat bijdragen, bijvoorbeeld door via hun mobiele telefoontje metingen te doen.

Volgens sommigen, en ik hoor daar wel bij, is de draai naar de wetenschapscommunicatie het belangrijkste wat de wetenschap kan doen: in een tijd van desinformatie en groeiend wantrouwen in de wetenschap, met de samenleving in dialoog gaan. Natuurlijk moeten er ook in ivoren torens belangrijke ontdekkingen worden gedaan, maar uiteindelijk is het de taak van alle wetenschap om de medeburgers te laten zien wat we aan het doen zijn. Niet alleen omdat ze ons betalen, maar omdat het sowieso de opdracht is van ieder mens om kennis te delen.

En embedded wetenschappers hebben daar dus misschien een belangrijke rol in. Geen betere wetenschapscommunicator dan de actieve wetenschapper, mits zij er natuurlijk wel wat lol in en aanleg voor heeft, en mits ze zich er wat in geoefend heeft. Geef iedere groep een aantal van dat soort embedded communicatoren!

Veranderen

Het is natuurlijk een van de opdrachten die wij ons met Neerlandistiek gesteld hebben. We zijn een tijdschrift met twee gezichten: we brengen mededelingen, nieuws en vertier voor collega’s aan de universiteit en tegelijkertijd voor mensen erbuiten. Daarbij proberen we zo goed en zo kwaad als het gaat om die groepen ook met elkaar in contact te brengen en te houden. Onderzoekers aan de universiteit hebben een speciale taak en een speciale rol – al is het maar doordat zij beter gefaciliteerd worden en meer tijd aan nadenken, studeren en onderzoeken hebben kunnen besteden. Maar ze kunnen niet zonder contact met de mensen erbuiten.

Het is altijd grappig om te ontdekken dat iets dat je al zo lang doet, een naam blijkt te hebben, en mogelijk een probleem kan helpen oplossen. Het is waar dat het werk is waarvoor mensen zelden echte waardering hebben gekregen, iedereen die zich op dit pad begeeft heeft haar portie lullige opmerkingen wel achter de kiezen, en nog steeds zie ik het worstelen van ook jongere collega’s. Het telt toch nog niet écht mee, en wordt inderdaad ook in Open Science– en Erkennen en Waarderen-trajecten vaak niet gezien.

Maar langzaam is er iets aan het veranderen.