Hoe sette jo dit sintsje út in resept oer yn it Frysk: ‘halveer de tomaat’. As jo earste idee is ‘healvearje de tomaat’, wit dan dat sok Frysk oan ‘e protters raast en beart as skuorde klokken. Yn it Frysk sizze je earder: ‘snij de tomaat troch de helte’ of ‘snij him midstwa’.
‘Halveren’ betsjut neist ‘yn twaen ferpartsje’ ek noch ‘oant op ‘e helte ferminderje’. De tomaat yn twa helten dwaan slút oan by de earste betsjutting. In sintsje as ‘Mede hierdoor halveerden de rentelasten’ heart by de twadde. In oersetting fan dat sintsje soe wêze kinne: ‘Mei dêrtroch giene de rintelêsten mei de helte omleech’. In sin as ‘Dat aantal is de afgelopen jaren meer dan gehalveerd’ kin sa yn it Frysk oerset wurde: ‘Dat tal is de lêste jierren mear as de helte leger (lytser, minder) wurden’. It Nederlânske halveren is in ûntliening oan it Dútsk ‘halbieren’ en komt yn Latyn foar as ‘mediare’.
‘Healvearje’ heart raar, dat is in ding, en it wol my ek n’t oan dat dat in soad sein wurdt. Dy gekke foarm is yn it WFT en yn it LC-argyf net te finen.
Alle alternativen dy’t hjirboppe steane, binne fansels prachtich, mar ‘halvearje’ moat al neamd. Dat liket my wat in formeelderige foarm ta, mar ek in frij gebrûkliken ien. Hy stiet yn it WFT mei in sitaat út 1952 as âldste fynplak en yn it argyf fan ‘e Ljouwerter is in moai protsje stikken mei ‘halvearje’, ‘halvearjen’ of ‘halvearre’ deryn te finen. Dat Frysker it wurd net opnaam hat, sil óf in fersin, óf in preskriptive kar wêze.