Het was een korte reeks debatten die Roelien Kamminga (VVD) in december mocht voorzitten. Het betrof een tussenperiode, na het vertrek van Vera Bergkamp (D66) samen met de oude Kamer en met de keuze voor Martin Bosma (PVV) in de nieuwe. De regionale zender RTV Noord was belangstellend naar haar eventuele kandidatuur en publiceerde daarover. (Het was een persoonlijke afweging om niet mee te doen, begrijpen we, denk niet aan iets politieks.)

Die Noordelijke interesse is begrijpelijk, mevrouw Kamminga komt uit Zuidbroek in Groningen. Ze haalde aan de Rijksuniversiteit Groningen een propedeuse Engels en deed daarna een studie Internationale Betrekkingen, aldus Wikipedia.

Als provinciegenoot was ik belangstellend naar haar taal in de voorzittersstoel. Hoorbaar was, hoezeer ze haar best deed om duidelijk te spreken – ze sprak luid en geregeld woord voor woord en niet woordgroepsgewijs, niet zelden strooide ze er eh’s tusendoor. Dat is niet typerend voor het Gronings, durf ik te beweren, ook niet voor dat van Zuidbroek.

Dat nadrukkelijke bleek ook uit de wijze waarop ze het begin of hervatten van een debat aankondigde. Gewoonlijk zegt een voorzitter dat de leden hun plaatsen (weer) in moeten nemen en dan vertrekken fotografen en cameralieden direct. Roelien verzocht de media apart om de zaal te verlaten. Op 6 december vroeg ze bij de opening om stilte met het verzoek aan de nog niet beëdigde Kamerleden om het “gekibbel, gekwaak en gekwetter” te stoppen. Zó verstond ik het, de stenograaf van dienst noteerde voor het laatste woord gekletter. Ook dat is geen regionaal Nederlands meen ik. Dat geldt wél voor Kamminga’s tijdsaanduidingen “twintig voor” of “twintig over” – dat schrijft de Dienst Verslag en Redactie in cijfers (zoals 10.40 uur) en dan verdwijnt het regionaal hoorbare. Vind ik altijd een plezierig moment als de regio doorklinkt in beoogd ABN. Gronings was het overigens bij uitstek als door Kamminga een spreker m/v voor de inbring bedankt werd of de vergadering voor een inkel moment geschorst – dat is niet verrassend Nederlands voor iemand uit Groningen, wél voor iemand met Inglish in het pakket.

De media zei de voorzitster vaker, – het werd soms door haar tot een enkelvoud gemaakt alsof ze Engels sprak. Op dezelfde manier wordt er ook weleens gehaspeld met het getal (enkelvoud of meervoud) van het woord mores. Wie een poosje Latijn heeft gehad weet dat het de pluralis is van mos, moris ‘gewoonte’.

Het meest opvallend aan Kamminga’s voorzitters-Nederlands waren naast haar herhaalde dat gezegd hebbende deze uitingen:

• Volgens mij is dit punt inmiddels gevoeglijk gemarkeerd.
• U heeft uw punt gevoeglijk gemaakt
• Dank u wel. Dit punt is inmiddels gevoeglijk gemaakt.

En door dezelfde spreekster maar nu met een licht andere, ongewone wijze van noteren door de dienstdoende stenograaf: “Volgens mij heeft de heer Wilders gevoegelijk gezegd hoe hij erin staat.”

Deze verzotheid op het woord gevoeglijk zou wel eens school kunnen gaan maken in de Tweede Kamer, op dezelfde manier als bijvoorbeeld eerder ommekomst overkwam: eerst verkeerd geïnterpreteerd en vervolgens wortel schietend in Kamertaal. Het juridische gevoeglijk in de uitingen van de voorzitster betekent daar evident ‘duidelijk’ of ‘voldoende’ of ‘bij herhaling’. Dat is toch wat anders dan de gangbare betekenis ‘betamelijk’ of ‘zonder problemen’.

Maar het klinkt goed, staat zelfs wat officieel en kan dus navolging krijgen. Bij Caroline van der Plas (BBB) allicht. Die verzette zich tegen wat Frans Timmermans (GroenLinks-PvdA) in het verkennersverslag had gelezen. Dat gold weliswaar ook voor Chris Stoffer (SGP) om iemand te noemen, maar ze richtte zich tot Timmermans. Van der Plas als ze het woord gekregen heeft, wel kort hoor, want het is echt een separate discussie: “Ja, wel kort. Maar de heer Timmermans haalt het zelf aan. Je kunt het verslag gewoon lezen. Daar staat in dat er anderhalve maand tijd is voor gesprekken over grondrechten, de Grondwet, staatsrecht, rechtsstatelijkheid en vervolgens ook over al die andere punten. Dat wordt gewoon gevoegelijk weggelaten, ook in de media. De talkshows gingen erover en de journaals gingen erover.”

Gewoon gevoegelijk! Dit gaan we vaker horen. Als dat zo is, moet Van Dale aangepast worden. Nu staat er dit (gevoegelijk komt er niet in voor):

Dit stuk verscheen eerder op het weblog van Siemon Reker.